audio audioduration (s) 5.47 14.4 | text stringlengths 34 155 |
|---|---|
Трывожнае шчасце. Пенталогія Івана Шамякіна. | |
Непаўторная вясна. Аповесць першая. | |
Пятро прагаласаваў. Машына не спынілася. Мабыць, выгляд падарожнага не зрабіў на шафёра належнага ўражання. | |
Але сам пасажыр думаў аб сабе інакш. У свае васемнаццаць год ён быў поўны высокіх мараў і надзеяй. | |
Без гонару і зазнайства лічыў, што ён чалавек цікавы і апрануты для студэнта прыстойна, а таму мае права на ўвагу людзей. | |
Аднак ён не пакрыўдзіўся і не ўзлаваўся, хоць і не першы вадзіцель так неўважліва праехаў міма. | |
Правёўшы позіркам машыну, ён зноў з прыемнасцю разлёгся на прыдарожнай лаўцы ў цені сосен, | |
паклаўшы галаву на свой пацёрты цыратавы партфелік, напакаваны марамі, надзеямі і рознымі думкамі гэтак жа поўна, як і галава студэнта. | |
Але ў партфелі яны ляжалі ў выглядзе дзённікаў, | |
у якіх добрая палавіна розных здарэнняў і падзей была выдумана, | |
і вершаў, простых, наіўных, але шчырых, бо ўсе яны | |
прысвячаліся ёй. Пятро ляжаў на спіне, глядзеў | |
у бяздонны блакіт яснага жнівеньскага неба. | |
Ён думаў пра яе. Здараецца, бывае цяжка ўявіць дарагія рысы блізкага чалавека, калі вельмі хочацца гэта зрабіць. | |
Але сёння Саша ўяўлялася так ясна, | |
быццам увесь час стаяла перад ім, пакуль ён ляжаў тут за горадам, чакаючы спадарожнай машыны. | |
Можа, праз гэта хлопец і не надта спяшаўся хутчэй дабрацца да месца. | |
Хораша так думаць. Не, ён марудзіў і не пабег трыццаць кіламетраў пехатой адразу з цягніка, як часта рабіў гэта пазней. | |
У душы было тое дзіўнае пачуццё, якое мы часта перажываем, асабліва ў юнацтве, | |
калі разам з моцным жаданнем, з імкненнем хутчэй дасягнуць мэты, | |
пасяляюцца трывога, няўпэўненасць. Трывогу гэтую адчуваў і Пятро. | |
Адна рэч сустракацца вечарамі на адной з цёмных вуліц Гомеля, гаварыць аб самых высокіх матэрыях, цалавацца, і зусім іншае — | |
прыехаць да яе ў вёску на кватэру, дзе яна сама гаспадыня. | |
Да таго ж тры месяцы, якія яны не бачыліся, | |
здаваліся яму вельмі доўгім тэрмінам. Колькі сплыло вады за гэты час. | |
Яна ўжо самастойны чалавек. Фельчар. У яе новыя знаёмыя. Колькі ў вёсцы настаўнікаў і іншых хлопцаў. | |
Непрыемнае пачуццё запякло ў грудзях, наіўнае і страшнае пачуццё беспадстаўнай рэўнасці. | |
Чаму яе два пісьмы былі такія кароткія? Даруй, няма вольнай хвілінкі. | |
Хм. Здавала экзамены, знаходзіла час пісаць па некалькі старонак, а тут у вёсцы раптам не хапае часу, быццам ва ўсім сельсавеце адны хворыя. | |
Праўда, яна сама яго запрасіла ў апошнім пісьме прыехаць у госці. | |
Але якое гэта запрашэнне? Адзін сказ у канцы, як бы між іншым, для ветлівасці. Можа, спадзявалася, што ён не адважыцца прыехаць? | |
Пятро ад такіх думак ажно ўсхапіўся і абышоў вакол лаўкі. | |
Ён пачаў думаць аб той нечуванай у гісторыі чалавецтва страшэннай помсце, | |
якую ён здзейсніць, калі, не дай Божа, яна здрадзіць яму. Крыху супакоіўшыся, ён лёг зноў. | |
Перад ім лёгка гойдалася галлё сосен, над самым вухам пранізліва закрычаў паравоз. Побач праляскаў таварны састаў. | |
Пятро ўсміхнуўся. Жахі зніклі, ён зноў бачыў яе вочы, | |
блакітныя, ласкавыя, адчуваў на вуснах цеплыню яе пацалункаў. Не, яна добрая, шчырая, яна кахае яго назаўсёды. | |
Пачуліся галасы і смех, ён схамянуўся. Вялікая група жанчын з кошыкамі, бітонамі і чаравікамі ў руках вярталася з горада | |
і таксама размясцілася адпачыць пад соснамі. Цёткі! Да Холмеча далёка? | |
Пытаўся проста так, для забаўкі, бо ўжо дакладна ведаў ад гаваркога стрэлачніка, колькі кіламетраў не толькі да Холмеч, але да кожнае вёскі па гэтым шляху. | |
Да вечара паляжы, бліжэй будзеш, — засмяялася адна з маладзіц. | |
Відаць, дадому так спяшаецца. А маці недзе чакае, не дачакаецца, — сказала старая. | |
Мабыць, яны бачылі яго тут на гэтай лаўцы, калі яшчэ ехалі ў горад, бо | |
самая маладая зноў пажартавала: Да нявесты, нябось, даўно пешком дабег бы. | |
Слова яе ўкалолі хлопца. Яму стала сорамна за тое, што ён ляжыць. | |
Пятро ўзяў партфелік, адышоў убок, каб не чуць іх смеху і жартаў. Але неўзабаве пад'ехаў, | |
спыніўся грузавік, жанчыны, загрымеўшы бітонамі, пачалі шумна залазіць у кузаў. Пятро падышоў і спытаў у шафёра, ці можна пад'ехаць. | |
Пяць рублёў, — буркнуў тоўсты, чырванатвары чалавек, больш падобны на дырэктара маслазавода, чым на шафёра. | |
Гэта было дорага, а тым больш для беднага студэнта, у якога ў кішэні ляжала ўсяго нейкая дзясятка. | |
За гэтыя грошы яму трэба было вярнуцца са свайго няблізкага падарожжа назад. Таму ён | |
уедліва сказаў чырванатвараму вадзіцелю: — Дзякую за ласку. | |
Шафёр таксама лагодна крыкнуў: — Эй, ты! На гонары далёка не паедзеш. Садзіся! Давязу. | |
Пятро не азірнуўся. Толькі калі машына рушыла і крыху асеў пыл, | |
ён павярнуўся і шпарка закрочыў следам за ёй, туды, дзе канчаўся невялікі сасняк і адкрывалася шырокае поле. | |
Хто ішоў па дарозе ад Рэчыцы на Лоеў, той ведае, якая гэта сумная і цяжкая дарога, асабліва ў летнюю спёку. | |
Яна цягнецца па голай, як стэп, раўніне і нават першыя трыццаць кіламетраў да Холміч абмінае зялёныя аазісы вёсак, дзе падарожны мог бы | |
напіцца з калодзежа сцюдзёнай вады і адпачыць у цені вербаў ці вішняку. | |
Ні дрэўца, ні кустоў, ніводнай рачулкі. Ёсць некалькі равоў, | |
па якіх сцякае ў Дняпро вясновая вада, ды ў жніўні яны заўсёды сухія. | |
Але самае пакутлівае на той дарозе — гэта ўвесь час бачыць недалёка злева гэтую сцяну лесу, | |
а з узгоркаў, бліжэй да лесу, паміж яркай зеляніны лугу — паласу вады, | |
што спакусліва паблісквае на сонцы. Але да Дняпра два-тры кіламетры. | |
Вядома, не ў кожнага пешахода хапае волі падоўжыць свой шлях на некалькі кіламетраў, каб пакупацца. | |
Раней дарога вяла паўз самы Дняпро праз вёскі Жмураўка, Заспа, Левашы, | |
але нейкі дарожны начальнік, які, мабыць, ніколі не хадзіў пехатой, | |
вырашыў пракласці яе полем, каб зрабіць больш простай, кароткай і нібыта больш праезжай вясной і ўвосень. | |
Ды ад гэтага яна не стала ні карацейшай, ні больш праезжай у | |
непагоду. Добра, што ў наш шчаслівы час, калі ўсюды столькі машын, нават закаханыя паэты не ходзяць пехатой. | |
А ці добра? Прайсці аднаму па добрай дарозе і ў добрым настроі — хіба не прыемна гэта? | |
Колькі перадумаеш усяго, як хораша памарыш, паспрачаешся са сваімі праціўнікамі. | |
Ніхто табе не перашкаджае, ты можаш размаўляць са сваімі героямі, гаварыць за іх, | |
прыслухоўвацца да іх галасоў, спяваць, не маючы слыху, | |
складаць вершы, не маючы таленту. Ну, адным словам, можаш рабіць, што хочаш. | |
Амаль нідзе не адчувае чалавек сябе больш вольным, як у дарозе. | |
І асабліва сярод шырокага поля, калі ўсё відаць далёка навокал, і ты ўпэўнены, што ніхто не чуе тваіх думак. | |
Пятро, як і кожны ў яго гады, быў паэт у душы, і ў яго хапіла занятку на добрую палавіну дарогі. | |
Ён не заўважаў ні спёкі, ні аднастайнасці пожняў, ні пылу, нават Дняпро не вабіў яго. | |
Першая празаічная рэч, на якую ён мусіў звярнуць увагу, былі ўласныя | |
парусінавыя чаравікі. Пра іх нельга было не падумаць, | |
бо гэта была самая ненадзейная частка яго ўбрання. Пятро прысеў на запыленую ўзбочыну, разуўся | |
і, загарнуўшы чаравікі ў газету, паклаў іх у партфель побач са сваім духоўным скарбам. | |
Але самы шчаслівы закаханы і самы натхнёны паэт урэшце стамляецца. | |
Тады знікае жаданне марыць, чалавек пачынае чытаць лічбы на кіламетравых слупах і адразу заўважае, | |
якая, па сутнасці, гэта аднастайная і цяжкая дарога, як гола і сумна на полі ў жніўні. | |
Убрана збажына, пажоўк бульбоўнік, пачарнела нескошаная грэчка. | |
У Пятра гэтая стомленасць прыйшла разам са смагай. Вельмі захацелася піць. | |
Ён дастаў кавалачак хлеба, які захапіў тайком у сталоўцы ў час снедання, | |
адкусіў і доўга трымаў у роце, смакуючы салёна-салодкую мякаць. | |
Але калі ён вызначыў па слупах, што патрэбная яму вёска ўжо недалёка, | |
то адразу забыўся на стомленасць і смагу, і іншыя турботы апанавалі яго. | |
Нельга паявіцца перад Сашаю ў такім выглядзе: запыленым, з бруднымі рукамі і нагамі, з засмяглымі губамі. | |
На шчасце, яму ўдалося знайсці пад адным мостам цераз роў лужыну дажджавой вады. | |
Наўрад ці згадзіўся б ён у іншых абставінах мыцца ў такой вадзе, але тут іншага выйсця не было. | |
Пятро старанна выбіў пыл са штаноў і не кепска памыўся. | |
У поўнай форме, зашпілены на ўсе гузікі, абуты, набліжаўся ён да вёскі, ахутанай залатым пылам. | |
Заходзіла сонца, вяртаўся з поля статак. Боязь і радасць, трывога | |
і лепшая надзея, няўпэўненасць і юнацкая задзірыстая рашучасць | |
перамяшаліся ў дзіўнае і вельмі салодкае пачуццё. | |
НЯлёгка было яму спытаць у жанчыны, якая вельмі цікаўна аглядала яго, дзе кватаруе фельчарыца Траянава. | |
Жанчына паказала на вялікую хату са старым клёнам пад акном. У двары Пятра сустрэла дзяўчынка год васьмі, якая на ганку скрэбла бульбу. |
End of preview. Expand in Data Studio
- Downloads last month
- 9