Dataset Viewer
Auto-converted to Parquet Duplicate
ilm_id
stringlengths
6
153
text
stringlengths
1
1.09M
subs_doctor-zhivago
Azpitituluak Euskaraz - Azpitituluak.com Film honen euskaratzailea: @Aintzanemug 1 Zer moduz neska horiek? Primerakoak. Nahiko basatiak. Dirua xahutzen dute, lana egiten dute. - Irakurtzen dakite? - Batzuk bai. Erreformatorietan izan dira. Lan hau iraingarria da. Gizakiek ez lukete aitzurtu behar. - Ez. - Gainera, ez da erangikorra. Makina gehiagorekin urte bete aurreratuko genuke. Belaunaldi honek ez du pazientziarik. - Zureak ba al zuen? - Bai, hala da. Asko genuen. Ez izan pazientzia gutxikoa. Asko lortu dugu, eta azkar. Badakit, kamarada. Bai, baina zer kostuarekin? Giza haragia jaten zuten umeak zeuden. Bazenekien hori? Zergatik zaude neska horri adi? Anaiaren alaba dut. - Juri Andrievitx-ena? - Bai. Anaiordea, hobe esateko. Eta bere alaba bada, Lararena ere bada. Lararena? Lararena, bai. Hau "Larari olerkiak"-en... ...edizio berria da. Bai, badakit. - Zure anaia miresten dugu. - Bai, beste guztiak bezala. Orain. Ezin genuen mirestu ezin bagenuen bere lana irakurri. Ez. Aurrera. Nik deitu dizut, kamarada. Ez da ezer txarrik gertatzen. Jevgraf Andrievitx Zhivago jenerala naiz. Norbaiten bila nabil. Ulertzen duzu? Iloba bilatzen ari naiz. Eseri, mesedez. Zure izena...? Tonia Komarov, kamarada jenerala. Mongolian aurkitu zintuzten? - Bai, kamarada jenerala . - Zertan ari zinen han? - Galdu nintzen, kamarada jenerala. - Nola galdu zinen? - Ahaztu dut. - Zure aitak Komarovski izena du? Bai agian, kamarada jenerala. Agian? Izen arrunta da. Zure aitaren izena gogoratzen duzu? Ez. Ama gogoratzen duzu? Bai, ama bai. - Zer izena zuen? - Amatxo. Nolakoa zen? Zer itxura zuen? Handia. Handia? Ni txikia nintzen. Eta bera handia. - Irakurtzen dakizu? - Bai. "Lara: Olerki bilduma, J.A. Zhivago". Ez naiz ni. Nire anaiordea da. Bilatzen ari naizena... ...gizon honen alaba da. Hau bere ama litzateke. "Lara". Inork deitzen al zion Lara zure amari? Ez dakit. Ezetz uste dut. Ederra da. Ez naiz zure iloba, kamarada jenerala. Inork ez nau ikusten bere osaba moduan. Baina nire aita balitz, jakitea atsegingo nuke. Zure amak aipatu zuen zure aita idazlea zenik? Nire aita ez zen olerkaria. Zer zen? Ez zen olerkaria. Atsegin zenuen zure aita? Ez dut gogoratzen. Baina zure ama atsegin zenuen. Bai, noski. Strelnikov izenak zerbait gogorarazten dizu? Strelnikov? Varikino? Kokapen bat da, ez pertsona bat. - Gromeko? - Gromeko. Bai. Begira... ...berak ama galdu zuenean... ...zuk zure amak galdu zintuenean... ...zenuen adinaren... ...erdia zuen. Munduko leku berean. "Harrokeriak desagertu dira, ... ...espirituak tenplua utzi duelako. Lokatza iluntzen da. Hemen datza ahotsik gabe, zirrararik gabe... ...hilik. Hilobira jaisteko prest..." Juri! Hemen bazkalduko duzu senarrarekin, Gromeko andrea. Eskerrik asko, aita. Orain oheratu nahi duzu, Juri? Zure ama eta biok lagun minak ginen. Hemendik aurrera, guk zainduko zaitugu. Eskerrik asko. Hori amarena da! Orain zurea da. Zure amak zuretzat utzi zuen. Bere legatuan. Badakizu zer den testamentu bat? Dirua. Ez, Juri, bakarrik hau. Zure aitak du di... Badakizu jotzen? Hemen ez duzue denok jotzen? Zuek ez zarete hemen bizi? Ez, Moskun. Oso urruti dago. Baina gustatuko zaizu, Mosku. - Ez da? - Berehala ohituko zara. Denbora beharrezkoa da edozertara ohitzeko. Amak bazekien jotzen. Zure ama artista bat zelako, Juri. Berak tresna honek bi kitarren moduan jo zezan lortzen zuen. Dohaina zuen. Agian Jurik ere bai. Ikasi nahi duzu? Ez dakit jotzen. Gau onak eman Juriri, Tonia. Orain zure anaia da. Gabon, Juri. - Gabon, mutiko. - Gabon. Gromeko sendiak ez zekien zer egin berarekin. Ospea lortu zuen olerkari bezala eta medikuntza ikasi zuen. Olerkigintza eta osasuna bokaziozkoak ez zirela zioen. Baina lanpostu bat behar zuen. Politak? Bai asko. Eskubide osoz. - Eta datorren urtean, Zhivago? - Medikuntza orokorra ikasiko dut. Ikerkuntza arloa jorratu. Zirraragarria da, baliotsua, ederra. Medikuntza orokorra. Bizitza ezagutu nahi duzu. Izaki ederrek ere gauza itsusiak egiten dituztela ikasiko duzu. Zein da zure izena? - Antipov. - Helbidea? Petrovka, 15. - Gordeko ditut. - Poliziak baimena eman du. Ba polizia-egoitzan eskatu itzazu. - Noiz? - Orain, ondo baderitzozu. - Primeran. - Paxa! Anaia dut. Ba eraman ezazu etxera. Iskanbiletan sartu aurretik. Paxa, mesedez! Beharrezkoa da. Eta zergatik? Beraiengatik. Iraultzagatik. Inork ez du nahi Iraultza bat. Nahi dute, baina oraindik ez dakite. Bat eman, kamarada. Paxa? Boltxebikea zara? Boltxebikeentzat ez naiz atsegina, eta nik ere ez ditut atsegin. Onuratik gaiztotasunera doaz. Paxa Antipov, harroputz jasanezina zara. Eta zure anaia naizeneko zera hori? Zer esango nuen bestela? Ba zure senargaia naizela. Paxa, ez zaitez inozoa izan. Ni... Komarovski jauna ama bisitatzera etorri da. Jendeak xuxurlatzen du. Horrelakoak dira gauzak, Lara. Iraultzarekin aldatuko dira. Bazatoz? Ez, Paxa. Azterketak ditut. Ez dut beka alferrik galdu nahi. Kaixo izeba. - Gutun bat duzu. - Hara! - Parisetik dator. - Hara... - Idazkera ederra. - Datorren hilean dator. Tonia? Hori zoragarria da. Ez dirudi jakinaren gainean dagoenik. Eta duen itxura on horrekin.. Gabon, ama. - Madame... - Larissa. Kanpoan lan egin. Komarovski jauna hemen da. Gabon, Larissa. Gabon, jauna. Jende garrantzitsua aholkatzen du. Bai, badakit. Lagun boteretsuak ditu. Ez dakit, egia esan. Eta diru asko eskatzen dizu? Komarovski jaunak adiskidea delako aholkatzen dit. Nire senarraren laguna zen. - Ulertzen dut. - Agur. Ahal badut, asteartean, maitea. Agur. Nongoa da? Lagun batek eman dit. Ez zara erakustaldi baketsu horretara joango. Agian ez da baketsua izango. Ez dut besterik esango. Eta zure laguna zentzugabea da. Bai, jauna. Zein da zure adina? Hamazazpi, jauna. Hogeita hemeretzi gradu. Hara... ateratzeko nuen gogoarekin. Ez dio axola. Etxean egongo naiz. Lara eramango duzu, Viktor Ippolitovitx? Zer inozoa naizen. Bere estraineko soineko luzea... - Hobe izango da bertan behera uztea. - Ni zurekin geratuko naiz. Txorakeriak, ondo egongo naiz. Irakurriko dut. Ilusioa galduko du, Viktor Ippolitovitx. Gizarte ekitaldietan parte hartzeko aukera gutxi dago. Oso ondo, berokia jantzi. Berandu da. Kropotkin kalea ekidin nahi dut. "Anaitasuna eta askatasuna". Juri, zer hitz ederrak! "Justizia, berdintasuna eta ogia". Ez al dira zoragarriak? Bai, hala dira. "Anaitasuna eta askatasuna". Ez anaitasuna eta ez tontakeriak, izoztuta zaude. Ez zenuke hau egin beharko, Anuxka. Ez zaude ondo. Dagoeneko ez zintugun espero, monsieur. Nire iloba. Berokia, Lara. Etorri, laztana. Zer moduzkoa da veau Gascogneko foiea? Beti bezala, monsieur. - Ondo, ziape... - Ziape gutxirekin, monsieur. - Ardoa hartuko duzu, monsieur? - Arina den bat, bai. Hau garestia da, Monsieur Komarovski. Bada. Viktor lppolitovitx deitu nazazu. Ezin dut. Amak josi zidan soinekoa. Oso polita. Azkarra da, ez da? Zure ama? Bai. Emakume aparta da. Hobeto abestuko dute Iraultzaren ondoren. Prest! Zaldietara! Armak prest! Erasora! Zer, zer...? Zer? Gabon. Gabon, Viktor Ippolitovitx. Joan zaitezte etxera, mesedez. Jende guztiaz arduratuko gara. Joan zaitezte etxera. Joan zaitez etxera. Juri, mesedez. Liskarrik ez. Eraman ezazu edo atxilotuko dut. Juri, arren eskatzen dizut. Tonia bihar dator etxera. Juri! Tonia! Juri? Zer polita! Aitatxo! Goazen, nahikoa. Zure ama, zure ama. Amatxo! Amatxo, zer moduz zaude? Ni? Loratzen. Bira eman ezazu. Hara, zeozer ikasi duela nabaria da. - Begira hori. - Juri guapoa dirudizu, Tonia? Goazen, maitea. Bai. Zuek aurreratu. Hau erosi dizut. Errusiar poeta gazteei buruzkoa da. Zer ondo, eskerrik asko. Ni aipatzen naute? Zu aipatuaz hasten dira. Onena zara. Herri burutsua, Frantzia. Buruak elkartu dituzte. Bai, egunkaria irakurtzen ari dira. Maiteminduta daude. Anuxka, nahikoa da! Ezkontza onak zeruak sortzen ditu. Horrelako zerbait zen. - Viktor Ippolitovitx? - Paxa naiz. Zurekin hitzegin nahi dut. Ez, Paxa. Garrantzitsua da. Ondo da. Paxa! Zer egin duzu? Ez naiz ni izan. Soldadu bat izan da. Oh, Paxa, maitea! Zatoz, zatoz. Eta zure ama? Lo dago. Paxa. Paxa, ez dakit zer egin. Iodoa baduzu? - Bai, baina... - Ekarzazu. Paxa, maitea! Paxa, ospitalera joan beharko duzu. Egun pare bat itxoingo dut. - Mesede bat egingo didazu? - Bai. Zer? Ezkutatu ezazu hau. Bota ezazu hori! Ez. Ez da manifestaldi baketsu gehiago egongo. Emakumeak eta umeak zeuden. Apalerazi dituzte. Gosea zuten, ogia besterik ez zuten eskatzen. Eta zerri horiek Tamskaia Hiribidean, jaten eta dantzan. Ezkutatu ezazu. Eskerrik asko, kamarada. Paxa, maitea, ni ez naiz zure kamarada. - Bai? - Nor da? - Paxa besterik ez. - O. - Bart oso berandu etorri zinen. - Denbora konturatu gabe pasa zen. Ondo. - Elizara zoaz? - Sí. Ba al dakizu zer esaten dion Jaunak fidela ez den emakumeari? Bai, Aita. Esan zion: "Zoaz eta bekaturik gehiago ez egin". Eta bete zuen? - Ez dakit, aita. - Inork daki hori, alaba. Haragia ez da ahula. Indartsua da. Ezkontza sakramentuak eutsi dezake bakarrik. Monsieur, gaur 6. gelan. Hemen pertsonaia garrantzitsu bat dago. - Barkatu atzerapena. - Ordu bete daramat zain. - Zeozer eskatu al duzu? - Ez. Hobe eskatu bazenu. Zuk aukeratu zenuen, Viktor. - Asko hazi zara, ez da? - Bai. - Zer esan diozu zure amari? - Viktor, ez. - Erre dezaket? - Bai, noski. Zigarroaren usaina atsegin duzu, ez da? Aurrera, maitea. Edan, edan, edan. Gora, gora. Zure amari nora esan diozu goazela? Ez du galdetu. - Badakielako. - Ez. Biak ezetz zin egingo zenukete. Baina zuk dakizun bezala, badaki. - Viktor, ez. - Zer? - Ez nazazu tortura. - Torturatu? Hipokrita xarmangarria. Banoa, Viktor. Nahi duzun bezala. Badakit itzuliko zarela. Egon, maitea. Itxaron. Esnatu! Tori eta galtzekotan norbaiti galdetzeko erabaili hau. Boris Kurt Irakaslea. Aurkitu ezazu. Zoaz azkar. Boris Kurt Irakaslea! Boris, hau zoragarria da. Ratxmaninov zela uste nuen. Erretzera aterako naiz. Zer moduz, familia-sendagile jauna? - Azterketarekin izututa. - Ez zenuke izutu behar. Zer iruditzen zaizu familia-sendagile batekin ezkontzea? Oso ondo, baina ez dit inork eskatu. Ez? Nomadak sutsuak zirela uste nuen. Sendagileak motelak dira. Zer deritzozu patologia irakasle bat bada? - Olerkiak idazten al ditu? - Sentitzen dut, hori ez. Orduan ez dago zer eginik. Barkatu. - Neska zoragarria, Zhivago. - Bai, konturatu naiz. Zuretzako da. Medikuntzan praktikak egin nahi dituzu? Azkenean etorri zara. Karitatea da hau. - Badakit. Nire laguntzailea. - Pozten naiz. - Eta gaisoa? - Hemendik. - Noiz hartu du? - Gauean, 8etan. Zer izan daiteke? - Ez al diozu mediku bati deitu? - Ezin nuen. Ez, suposatzen dut arrazoia. Ea, goazen. Bira eman diezaiogun. Horrela. Ura. Bai, Juri. Hara, polita, suspertu zaitez. Orain, Juri. Gora, maitea. - Eutsi, Juri! - Sentitzen dut. Beno ba, laztana. Horrela. Nahikoa. Ondo ari zara. Ondo. Bizirik aterako da? Ura. - Biziko da, ez da? - Bai. Deigarria da. Jende aurrean hitzegitera ohituta dagoen gizona da. Gobernuarekin, liberalekin, denekin du erlazioa. Dena arriskatzen duena. Baina hau! Olerkariek ez dute horrela ikusten. Medikuek bai. - Eta horrelakoak dira. - Hemendik ikusita, ederra dirudit. Zhivago, ez duzu erremediorik. Lara. Lara! Nahastuta dago ere. Bere alaba da. Jainko guztiei arren, Boris! Lararekin pentsatu behar zenuen egin aurretik. - Neskak ba al daki? - Baietz esango nuke. - Hemen da? - Bai. Esaiozu bere ama bizirik aterako dela. - Itxoin, Viktor. Juri... - Bai, noski. - Zer esango diegu? - Zerbait esatea beharrezkoa al da? Baietz uste dut. Ospitalera eramango dut. Zailtasunak ekidin behar ditugu. - Nola deitzen da zure laguntzailea? - Zhivago. - Andrievitx? - Bai, zergatik? Ezagutzen duzu? - Ez, bere aita ezagutu nuen. - Goazen. Eutsi, gixagaixo hori ospitalean utziko dut. Nola deitzen da bera? Viktor Komarovski. Ezagutzen zaituela dio. - Nire aitaren testamentu betearazlea izan zen. - O. Osaba Alexek denari uko egin zion. Komarovskik gelditzen zen apurra berea zela esan zuen. Tratulari ona da. Baina ez dut uste lapurra denik. Tratu atseginekoa da. Bizitza ondo ezagutzen du. Baina gaur izutu egin da. Ez zaizu axola honera etortzea? Ez, ez.. Gaztaroa gogorarazten dit. - Ospitalera itzuli naiz. - Eta? Barkatu dezazun nahi du. Bere susmoengatik. Egia esaiozu nahi baduzu. - Bera da? - Bai. - Ez daki ezer horri...? - Ez! Paxa, hau Monsieur Komarovski da. Mesedez. - Zerbait nahi duzu jateko? - Ez, eskerrik asko. Ez hartu hau desegokitzat. Noski ezetz. Urteak dira bere ama aholkatzen dudala. Eta zaintzen dut. ...eta ezer baino lehen gauza bat esan nahi dizut. Iraultzan murgilduta nago buru belarri. Ezer ez, Lara ere ez... ...zait hainbeste axola. Ez didazu ulertu. Zure pentsaera ez zait axola. Iraultza uste duzuna baino begikoagoa dut. Arrituko zintuzketen ezagunak ditut. - Nola biziko zarete? - Maisu-plaza dut. - Non? - Gradoven, Uraletan. - Ezagutzen dut. Ez da leku ona. - Lurralde polita da. - Bizitza lasaia, ez al da hala? - Hori da nahi duguna. Eta barkatu: zure soldata nahikoa izango da? Nahikoa, besterik ez. Pavel Pavlovitx, nire iritziz... ...eta ez zaitut mindu nahi, gazteegia zara. Ez zarela minduko espero dut. Jendea adinarekin hobetzen al da? - Toleranteago bilakatzen dira. - Beraien burua jasan ahal izateko. Zer ematen diote zaharrek ezkontza bati? Eskarmentu pixka bat. 26 urte ditut. Ama zortzi urte nituela hil zitzaidan. Aita espetxean hil zen. Eta hala ere ondo joan zait. Ikasketak egitea lortu dut. Zuk susmatu ere ezin dituzun gauzak ezagutzen ditut. Hain zuzen, hori ere eskarmentua da. Ez dut maitasunean esperientzia, hori esan nahi baduzu. Eta Larak 17 urte ditu, horrek dena argitzen du. Agian diru egoera parregarria iruditzen zaizu. Hurrengo urtean ezkonduko gara. - Zu ez mindu izana espero dut. - Ez. Goraipatzekoa da. Gazte bat gurutzadan. - Bera... - Gazte aparta da. Nabaria da. Oso eskuzabala zara, Komarovski jauna. Larissa, zurekin hitzegin nahi dut. Monsieur Komarovski... Utzi "Monsieur Komarovski" deitzearen antzezpen hori. Egoera honetan, irrigarria da. Oker izugarri batetik salbu aterako zaitut. Bi gizon-mota dago. Eta bera batekoa da. Ideia garaiak. Zintzoa da. Munduak miresten duelaren itxura egiten du, baina baztertzen du. Zoritxarra sortzen dutenetakoa da, emakumeengan batez ere. - Ulertzen didazu? - Ez. Baietz uste dut. Beste gizon-klase bat badago. Ez dituzte ideia nabarmenak. Baina bizirik ateratzen dira. Ulertzekoa da gaztetako gustuak edukitzea. Baina berarekin ezkontzea hondamena litzateke. Bi emakume mota dagoelako. Bi emakume mota. Eta zu lehenengo motakoa zara. Zu, maitea... ...emagaldu bat zara. Ez naiz hori! Hori ikusteko dago. Onartu ezazu, ez zara bortxatua izan. Lausengua litzateke hori. - Etxeko jauna ez dago, Lara andereñoa. - Ez al dago? Ez. Gabonak Sventitski sendiarekin ospatzen ari da. Hara joango zara? Ez aipatu nik esan dizudala! - Ez. Eskerrik asko, Piotr. - Eguberri on, Lara andereñoa! Eskerrik asko eta Eguberri on. Eguberri on, Juri Andrievitx. Zer duzu? Hitzordua genuen. - Ez al duzu gutuna irakurri? - Ez naiz etxera joan. Orain noa. Nora zoaz? Jakiteko eskubidea dut. Lara, zer dio gutunak? Zer dio gutunak? - Bukatu nahi duzu? - Dena eskutitzan dago. - Zer? - Dena. Askatu ezazu! Neska eder bat etorri da. Badakit. Berarekin dantzatzen ari naiz. - Zorte ona izaten ari zara, Viktor. - Irabaztea atsegin dut. Isilik! Isilik denak! Isildu, mesedez! Berri zoragarri bat dut zuei emateko. - Madame Sventitski... - Bai, zergatik ez? Iragarri behar dizuet Zhivago doktorea... ...ikasturteko hirugarrena bukatu duela. Entzun, mesedez. Zhivago doktoreak ezkontzeko hitza eman du... Viktor! Nire laguna. - Bai, poliziari deituko diot. - Ez! - Poliziarik ez. - Askatu nazazu! Hemendik bota dezatela bakarrik nahi dut! Utzi ezazue. Mesedez, lagunak. Pasatzen utzi iezaguzue. Mesedez, uzten diguzue? Zuen baimenarekin. Eskerrik asko. - Gure patuak gurutzatzen direla dirudi. - Bai. - Zure aitaren lagun mina izan nintzen. - Banekien bazkide izan zinetela. Hori baino gehiago. Han negoen hil zenean. Eta bere anaiarekin harremana dut. Jevgraf? Hobe esateko, ezagutzen duen jendearekin. Boltxebikeekin ez nago ados. Eskerrik asko. Zure ogibidea ezagutzen duzula dirudi. Baina boltxebikeen gizontasuna miresten dut. Jakin nahi duzu zergatik? Bai. Irabazi dezakete. Jevgraf ezagutu nahiko nuke. Gutun zoragarri bat bidali zidan. - Nire olerkiak atsegin ditu. - Zure aitak atsegingo luke hori. Ez zen gizon gaiztoa. Juri deitzen baimen iezadazu. Gutxi ezagutu nuen. Ez duzu sinistuko... ...baina berak asko maite zuen zure ama. Zure isiltasun profesionalaz fidatu naiteke? Neska horri buruzko egia aipatuko dudan galdetzen duzu? Bai, horri buruz ari naiz. Nire isiltasunaz fidatu zaitezke oraindik...eta abar. Puritanoa zara, ez al da horrela? Zer gertatuko zaio neskari zu bezalako norbaitekin? Interesatzen zaizu? Zuretzat uzten dizut. Ez zenuke erre behar. Estutasun handia jasan duzu. Zuretzat uzten dut, Juri Andrievitx. Ezkontza-oparia da. Non ikusia zenuen? - Zergatik uste duzu hori? - Ez al da horrela? - Bai. - Non? Ez nizuke esan behar. Orduan, bere ama... Ez, ez esan egokia ez bada. Burgesentzat, aliatuek Alemaniaren aurka borrokatzen zuten. Boltxebikeentzat, goiko klaseen arteko gatazka zen. Eta berdin zitzaien zeinek irabaziko zuen. Partiduak lerrokatzera behartu ninduen. Petrov izenarekin egin nuen. Europa osoa garaipenaren alde zegoen... ...eta Jaungoikoari ere otoitzen zion haren alde. Nire eginkizuna, partiduarena, porrota antolatzea zen. Hortik Iraultza sortu zedin. Eta Iraultza izango zen gure garaipena. Partiduak nekazariak biltzen zituen. Askok bere lehen bota parea estreinatzen zuten. Botak puskatutakoan, entzuten hasiko ziren. Geroago, fronterako hiru batalioi bildu nituen. Nire lan bikainena izan zen. Oraindik ezin zen ezer egin. Ni bezalako bolondres asko zegoen. Histeria besterik ez zen. Baina batzuk argudio onak zituzten, une larria zela ikusten zuten... ...eta borroka egin nahi zuten. Alferrik galdu ziren. Lanean zorigaiztokoak ziren gizonak ere bazeuden. Beraien emazteekin zorigaiztokoak zirenak. Zalantzatiak Zoriontsuak ez dira bolondres joaten. Deituak izatera itxoiten dute, eta pozten dira atzeratu badezakete. Etxera besorik, begirik edo zangorik gabe itzultzen zirenak... ...zorionekoenak ziren. Lenin Kamaradak ere gutxietsi zuen... ...1500 kilometroko fronte haren infernua... ...eta sufrimendurako genuen gaitasuna. Gerraren bigarren neguan... ...botak puskatuta zeuden... ...baina gizonek eutsi egiten zuten. Berokiak zatitzen zitzaizkien. Errazionamendua ez zen beti banatzen. Erdiak baino gehiagok armarik gabe eta buruzagiengan mesfidati borrokatzen zuen. Aurrera, koldarrak! Edo harekin fidatuz. Aurrera, kamaradak! Aurrera! Kamaradak! Erakutsi zuen kemena! Erasora! Azkenean, gudaroste guztiek egin nahi dutena egin zuten. Etxera itzuli. Hura izan zen Iraultzaren hastapena. Desertoreak. Txanda aldaketak. Armak... ...sorbaldara! Itzuli! Elkarrekin mantendu! Elkarrekin mantendu, ez da ezer gertatuko! Eta prest egon. - Itzuli. - Ez jarraitu hortik. - Itzuli atzera, mutilak. - Hilko zaituzte denak. Itzuli gaitezen, mutilak! Ez itzazue entzun! Lerroak osatzeko agintzen dizuet! Ez itzazue koldar horiek entzun! Gerra gehiago ez! Gerra gehiago ez! Entzun! Alemanak 16 kilometrara daude! - Gezurra da! - Ez zaituztet engainatzen. Gerturatzen ari dira. Eta azkar datoz. Eta zuek baimentzen diezue! Gure emazteez eta gure etxeez jabetzera datoz... - ...gure aberria. - Zure aberria, ofizial jauna! Bai, nire aberria! Harrotasunez diot... Lerroetara itzuli! Lerroetara itzultzeko esan dut! Atzera! Itzuli lerroetara! - Erizaina zara? - Bai. - Ondo zaude? - Bai. Orduan, lagundu iezadazu. Ez dut erizaintza ikasketarik. Bolondresa naiz. Ados. Goazen. Zergatik zara bolondresa? - Nire senarraren bila etorri nintzen. - Kontuz. - Inoiz ikusi al duzu ebakuntza bat? - Bai. Horrekin nahikoa da. Alemaniarrak ondoko herrian daude! - Jauna... - Ez mugitu. Zure senarra aurkitu zenuen? Ez. - Jauna... - Ba, bukatu dugu. Ezagutuko baninduzu bezala begiratzen didazu. Duela lau urte ezagutu zintudan. Gabon gauean. Han zinen? Ez nau harritzen ikus nintzazula. - Viktor Komarovski ezagutzen zenuen? - Bai, ezagutzen nuen. - Etxera eraman zintuen gaztea... - Nire senarra. Oso ausarta. Denak ahulak genirudien. Benetan, biek adorea erakutsi zenuten. Tiroa merezi zuen. Bera ez ezagutu izanaren truke dena emango nuke. Tsar-a espetxean dago. Lenin Moskun dago! - Gerra zibila hasi da. - Ondo! Gerra zibila, ondo? Ondo ez, baina ezinbestekoa zen. Azkenik, Lenin Moskun! Eta Lenin hori, Tsar berria izango da? Entzun, aitona: Tsar gehiago ez, jauntxo gehiago ez. Langileak lan-estatu batean soilik. Zer moduz horrela? - Sendagilea zara? - Bai. Segi iezadazu, mesedez. Ezin dut honetaz arduratu. Behin-behineko gobernuaren agindua. Saiatu behar duzu. "Zenbat lan dagoen ikusiko bazenu... ...gehiago ez idazteagatik barkatuko zenidake". - Noiz idatzi zuen? - Uztailak 20ean. Zortzi aste! "Gerra bukatu dela dirudi. Ospitalea husten doa eta denbora gehiago izango dut. Agian olerkiren bat idatziko dut, nola egiten den ahaztu ez badut" Hala espero dut. "Larissa Antipovak hemen darrai, eta egunetik egunera gehiago miresten dut. Sendatzeko dohaina du, medikuek horretan sinesten ez dugun arren. Askotan erratzen da, baina ondo ateratzen zaio. Nola dago osaba Alex? Oraindik lortzen du tabakoa? Bai zera! Saxak ikasi al ditu dagoeneko hizkiak? Nola dago izeba Anna? Ez zuen nire eskutitza jaso. Eta beste ezer baino gehiago, nola zaude zu? Izugarria da bera hil zela jakin ez izana. Baina, zer axola du horrek? Hemen dago berriro! Herri honetako gobernua... ...zein doilor taldeaz osatuko den azkenean erabaki zezatela nahiko nuke. Anima zaitez, Sergei. Ez duzu etxera itzuli nahi? Han ere borrokatzen ari dira. Dagoeneko ezin dut gehiago. Gudari Gorriak, Zuriak... Zahar honek nahikoa du dagoeneko. Doktorea oso adeitsua da. Eta erizaina oso lagunkoia! - Bukatu duzu? - Oraintxe. - Laster alabarekin egongo zara. - Trenera igotzea lortzen badut. Beste ezer baino gehiago nahi dut Katia ikusi. Bai, normala denez. Orain bagoazela, goibel nago. Goibel. Oso triste. Badaramagu hemen denboraldi bat. Hau jauregi eder bat izan behar zuen, ez duzu uste? Zer egingo duzu? - Gradoven? - Bai. - Han ederki egongo naiz. - Baietz ustea nahiko nuke. Garbitegi bat ireki dezakezu. Zuk zer egingo duzu? Ospitalera itzuliko naizela uste dut. Ezin zaitut han irudikatu. Handik pasa ohi nuen eskolarako bidean. - Ez zara inoiz Moskura joaten? - Gradovetik? Norbaitek zainduko bazintu behintzat... Baina horrela balitz, ielosiaz hilko nintzateke. Zhivago, ez. Maitea... Mesedez, ez. Begira zer eginarazi didazu. Juri, sei hilabetez egon gara elkarrekin... ...frontean eta hemen. Eta orain arte Toniari gezurrik esateko beharrik ez dago. Ez dut nahi niregatik gezurrik esatea. Ulertzen duzu, Juri? Zuk dena ulertzen duzu. Goazen, kamaradak! Presa dut! Etxera zoaz, Kirill? Etxera? Petrogradora! Guardia Gorrira batuko naiz! Eta zure emaztea? Batzuetan emakumeek itxaron behar dute. Horrela da. Agur, doktore ohoragarria. Aholku bat nahi duzu? - Xaguak katuari esan zion. - Hori da. Edozein egoerara moldatu zaitez. - Agur, Ivanov. - Agur, jauna. Agur, Andre. Agur, Simeon. Ez zaitut inoiz ahaztuko. Inoiz ez. Agur, Zhivago. Agur. Eskerrik asko. Pilenko. 01:31:46,626 --> 01:31:50,254 - Agur, anaiak! - Agur! Doktorea jaun bat da. - Bai. Aurpegian ikusten zaio. - Gizon zintzoa da. Jaungoikoak zintzoak usteltzen ditu. Juri! Hau Jelkin kamarada da, hemengo ordezkaria. Hemen bizi da. Zer moduz? Ongi etorri. - Kaprugina kamarada. - Ongi etorri. Ez zara zu hori esan behar duena. Kaprugina kamarada herriko Batzordearen buru da. - Bai, noski. - Zure lizentzia agiria duzu? Nik sinatuta da. Gurutze Santua? - Ospital hori... - Berritutako bigarren ospitalea. Bai, berrikuntza behar zuen. Zure lan postuan aurkeztu behar duzu zure burua. Bai, Tifusa dagoela uste dut. Hori gezur-zabaltzaileek diote. Hemen ez dago tifusik. Berri ona da. Bihar aurkeztuko naiz. Lan egiten baduzu errazionamendu txartela lortuko duzu. Nik beti egin dut lan. - Zer gertatzen da hemen? - Zu zara arrazoia. Eraikin honetan 13 familietarako lekua zegoen. Bai, konponbide ona da, kamaradak. Egokia da. Bai, egokia da. Zeri egiten diozu barre? Etxera itzultzeaz pozik? - Saxa? - Nor bestela? - Zure aita da, Saxa. - Saxa. Saxa! - Mutil bihurria zara! - Ez, ez esan hori. Sartu naiteke? Adi begiratu. Moskun dagoen azken zigarroaren azken erdia piztuko dut. - Bazkari ona? - Oso. Esaiozu zerbait. - Oso goxoa zegoen, Tonia. - Ez da ezer. Hiru hilabete salami hori gordetzen! - Benetan? - Ordulari baten truke aldatu nuen. Zoragarria da. Begira, kafea da. Nahikoa da, aita. Badaki zoragarria naizela. - Olerkiren bat idatzi duzu? - Dexente bai. Onak dira? Bai. Hori uste dut. - Ikusi ditzazket? - Bai noski. Eta Antipova erizaina? Askotan aipatzen zenuen gutunetan. Bai, baietz suposatzen dut. Komarovski tirokatu zuena da, ez da? Bai, badakizu bera dela. Etxera itzuli da bere alabatxoarekin. - Ez dugu ezagutuko? - Ez. Zer pena. Agur, haragiaren gozamena! Negutik bizirik nola aterako garen ez dakit. Ez dauka ni ateratzera behartzeko eskubiderik. - Sovietean ordezkaria denez... - Horrek boterea ematen du, ez eskubidea. Zure jarrera ez da oharkabean pasako. Eskualdeko medikuari deitu behar izan zuen. Diskrezioa nahi dut. Zer ba, zer du? Tifusa? Nirekin eramango dut. Bilatu ezazu garraiobideren bat. Ez da tifusa. Isilarazten den beste gaisotasun bat da: gosea. - Atsegin duzula dirudi. - Onartu zenezan atsegingo nuke. - Benetan? Zergatik? - Horrela delako. Zure jarrera ez da oharkabean gelditu. Nabaritu dugu. - Juri! - Kaixo. Berogailua itzalita dago. Tonia, berogailua itzalita dago. Zer duzu? Ez nau harritzen pisua galtzea. Ateratzen zarenean itzaltzen du eta itzultzerakoan piztu. Ez dugu erregairik. Bazenion gizon bat egurra lapurtzeagatik... ...atxilotzea duina ez zela. Baina alderdiak ez ditu duinak ez diren aginduak ematen. Eta zuzen daude. Egurra lortzearren etsiak hartutako gizon bat penagarria da. Horrelako bost milio gizonek hiria desegingo lukete. Nire anaia ikusi nuen lehen aldia izan zen. Ezagutu nuen. Eta alderdiaren aginteari uko egingo ziola aurreikusi nuen. Agian odolaren loturak adierazi zidan hori, baina ez dut uste. Lotura erdia zen soilik, eta gainera anaiek elkar traizionatu ohi dute. Polizia moduan, nioen: "Anaia hartu eta etxerako bidean izango zara". Ez zen ere ni baino zaharragoa zen norbaiti zor nion mirespena. Miresten nuen, baina ez nuen uste ni baino hobea zenik. Ni baino hobeak ziren gizonak exekutatu ditut zalantzarik eduki gabe. Beste guztiak bezala bizi beharko duzu, doktore. Itzuli ezazue hori! Entzun nagusiari! Ez dut anarkiarik nahi! Zuzen egin beharra dago! - Zertan ari dira? - Espazioa berrantolatzen. Gehienez bost kideetako familia bakoitzeko 50 metro karratu. - Norena da etxe hau? - Aita, ixo! Berrogeita hamar metro karratu! Zer egiten ari dira nire gauzekin? - Gauzak biltzen ari dira. - Lapurretan! Itxoin piska bat! - Nondik hartu duzu hori? - Hesi batetik. Nor naizen esan nien. Zaharra aurka jarri zen. Neska, fidagaitza. Nire anaia... ...pozik zirudien. Arriskua susmatzen zuen bakarra neska zen. Suposatu nuen bezalakoa zara: nire kontzientzia politikoa. Berak berea ez al zuen galdetu nion eta Iraultzaz hitz egin zuen. Mahai baten gainean, bidegabekeriaren ustelkeria erauzten duzue. Orduan alderdira elkar zedin esan nion. Tumoreak erauztea ebakuntza zaila da. Norbaitek mantendu behar du gaixoa bizirik tartean, ez da egia? Erratuta zegoela pentsatu nuen. Alderdiari buruz iritzia eman zuen eta beragatik beldurtu nintzen. Onartzen gintuen, baina bere olerkiak moduko arrazoi sotilengatik. Eta bere onarpena desager zitekeen. Horrela adierazi nion. Ez dut gaur onartuko bihar agian egingo duzuena. Arriskuan zegoen eta ez zekien. Eta bere olerkiei buruz entzuna nuena kontatu nion. Ez al zaizkie gustatzen? Nori ez zaizkio gustatzen? Zergatik ez zaizkie gustatzen? Eta erantzun nion. Burgesak eta nartzisistak direla uste dute? Gezurra esan nion. Baina berak sinistu ninduen. Eta nire iritziak kontuan hartzen zuelako harritu nintzen. Berak bazekien horren esanahia. Ez ziren bizirik aterako. Mendira ihes egin zezaten premiatu nituen... ...bizirik irauteko. Varikinen lursail bat genuen, Juriatinetik hurbil. Han ezagunak gara. Zer eraman eta zer utzi argitu nien. Bere olerki liburu bat eskatzeko lotsagabekeria izan nuen. Eta elkarri agur esan genion. Beste egoera hobeago batean elkar ikusiko genuela esan nion. Agian ez nion esan. Berrogeita hamar persona! 50 bakarrik! - Tonia! - Bai! 50 pertsona bakarrik! Atzera! Ostatu xarmanta. "Ostatu xarmanta". Hori bai dela ona. Intelektual bat naiz. Ixo zaitez, "intelektuala". Ixo, morroi. Bortxazko lana. Adi, kamaradak. Bihar goizez aterako gara. "Bidaiarako higiene arauak: Detrituak egunero hustuko dira. Lastoa hamar egunero aldatuko da eta zaharra erreko da. Ezin bada lastoa berritu, erabilitakoari bira emango zaio". Hau desinfektatzailea da. Erabili. - "Hemen langile bolondresak badaude". - Gezurra. "Batzorde militarrak lagun diezaiezuela eskatzen du. Beste bagoia batean Kronstadteko marinel ausartak daude". - Ondo zainduak izango zarete. - Tontozakilak dira. "Hamaika bat egun barru Uraletatik pasako zarete. Han, Guardia Zuria... ...atzerritar indarrez eta beste atzerakoiez lagunduta... ...ekintzak antolatzen ari dira. Batzorde Militarrak bermatzen du... ...kriminalak Guardia Gorritik suntsituak izan direla... ...Strelnikov Komandantearen agindupean". Hori bai gizona. Txalotu ezazue. "Bidea garbi dago. Gora Iraultza!" Gora anarkia! Ipurgarbitzailea! Burokrata! Beharrezkoa al da? Sei bolondres esleitu dizkidate eta sei eramango ditut. Gizon librea naiz, morroi. Eta ezin duzu hori eragotzi. Tren honetan dagoen gizon aske bakarra naiz. Beste guztiak artalde bat zarete! Lagundu nazazue, jainkoagatik! Goazen! Juri, umea hilda dago. Ume hori ez zen nirea, eta orain bere arima zeruan dago. - Kamarada, Zuriak izan dira? - Zuriak? Ez. Strelnikov. Orduan zerbait egingo zenuten. Guk, ez. Zaldiak Zuriei saldu genizkela esan zuten. Kunikoko zerri horiek izan ziren. Baina ez ziguten sinistu. - Gezurretan ibili zineten. - Jauna lekuko jartzen dut... Ez Jainkoa aipatu. Strelnikov gizon aparta da. Buruzagia da, Saxa, eta ura eta ogiaz bakarrik bizi da. - Benetan? - Ez dakit. Hori diote. Egia da. Inork ez daki nondik datorren. - Eta inork ez daki non dagoen. - Frontea arakatzen. Bai? Orduan, norbaitek gaizki pasako du. Demontre! Berriro! Zer da oraingoan? Ez larritu, aita. Lo egiten saiatu. Nik badakit zer egingo dudan. Begira! Ural Mendiak. Begira, Saxa! Hara goaz! Mendien atzean, basoa. Han ez du hainbesteko hotzik egiten. Otsoak egongo al dira basoan? Strelnikov! Bai. Hora da Strelnikov. 01:59:42,759 --> 01:59:45,594 02:03:30,111 --> 02:03:31,528 Aita? Zer da zarata hori? Urjaizu bat besterik ez. Ez, beste zarata. Kanoiak, Saxa. - Borrokan ari dira? - Ziur aski. Baina oso urruti. Orain joan lotara. Harrapatu ezazue! Ez! Begira. - Hori al da dena? - Dena. Ekar ezazue. Nork bidaltzen zaitu? Ez nau inork bidaltzen, komandante jauna. Emaztea eta semea ditut. Moskuko trenean daude. - Bai, baieztatu dugu. - Orduan? Sardeska ondoan labana bat edukitzea inozokeria dirudi. Agian arrazoi berdinagatik bidaiatzen duzu emazte eta semearekin. Zuriek hartu dute Juriatin. Horregatik bidaiatzen duzu? Ez, Varikinora goaz. Juriatinetik pasata ez. Han borroka dago. Komandante jauna, ez naiz espioi Zuria. Ez dut uste zarenik. Eskerrik asko, Kolia. Jezar zaitez, Doktore. Eraman ezazu. Ez harritu. Behin baino gehiagotan saiatu dira ni hiltzen. Olerkaria zara? Bai. - Zure olerkiak miresten nituen. - Eskerrik asko. Dagoeneko ez. Zentzugabeki intimoa aurkituko nuke, ez duzu uste? Sentipena, barnerakoitasuna, maitasuna. Guzti hori garrantzirik gabekoa da. Zuretzako ez. Oker zaude. Ez dago bizitza pribaturik Errusian. Historiak hil egin du. Suposatzen dut zenbat gorrotatzen nauzun. Esaten duzuna gorrotatzen dut, baina ez zu hiltzeko moduan. Anaia bat duzu. - Jevgraf? - Jevgraf, bai, polizia. - Ez nekien hori. - Agian ez. Polizia sekretua da. - Berak bidali zaitu hona? - Jevgrafek? Ez, Jevgraf boltxebikea da. Nik ez dakit ezer guzti horri buruz. Diozuna baino gehiago dakizu. Sartzerakoan ezagutu nauzu. Zergatik? - Argazkiak erakutsi dizkizute? - Ez. Badakit ezagutu nauzula. Aurreko batean ikusi zintudan. Noiz? - Duela sei urte. - Segi. Gabon Gauean... Han zinen? Edo kontatu al dizu norbaitek? Zure emazteak zauritu zuen gizona lagundu nuen. Zergatik, nire emaztea? Berriro ikusi nuen. Ukraniako frontean elkarrekin lan egin genuen. Berak baieztatuko dizu. Gerra hasi danetik ez dut ikusi. Juriatinen dago. Juriatin? Bizitza pribatua hil egin da... ...benetako edozein gizonarentzat. Minken zure gizatasunaren adibide bat ikusi genuen. - Zuriei zaldiak saldu zizkieten. - Ez. - Okerreko herria erre zenuen. - Beti diote hori. Traizionatzen badute, sua. Araua da. Herria beraiena da. Kolia! Zer egiten duzu Varikinon, emaztea eta semearekin? Bizi besterik ez. Joan dadila. Errugabea da. Zorte ona duzu. Desbideratzen gaituzte. Badakizue nora goazen? - Bai, Varikinora. - Jainkoari eskerrak. Kaixo? Zer polita. Zer polita! Kaixo? - Aleksandr Maksimovitx? - Bai. Ni naiz, Petia. - Jauna... - Goazen, goazen. Bukatu da. Nola joango gara etxera, Petia? Beti bezala. Begira, Saxa. Zer da, Petia? Basoan sua? Basoan sua? Juriatinen da! Gizajoak! Gorriak erasoan, Zuriek... Orain, Gorriak berriz. Strelnikoven bihotza lehortu omen da. Goazen. Iristear gaude, Saxa. Zortzi kilometro gehiago. Hain urruti? Ahaztu egiten da bat. Zer moduz dago gauza? Nahiko ondo, jauna. Baina dena itxita dago. Varikino. Dena itxita, ikusten duzu. "Iraultzar Justiziarako Batzordea" ...izendatu duten talde batek... ...herriaren izenean etxea konfiskatu dit. Oso ondo. Baina ni ere banaiz herrikidea! Ez, jauna! Hori kontrairaultza da! Ez! Petiak ekarri gaitu, beraz bera kontrairaultzaile izango litzake ere. Kontrairaultzaileak fusilatzen dituzte. Ez dira hiriko Gorriak, basoetakoak baizik. - Partisanoak. - Hemen? Edonora doaz eta nahi dutena egiten dute beti. Aterpe bat besterik ez dugu nahi. Lorategi txiki batekin. Ez dago horrelakorik inguruan? Ez dute etxola konfiskatu. Bai, hementxe konponduko gara. Sua badabil. - Altzariren bat bilatuko dut. - Eta ereindako patatak? Baratzea utzita dagoela esango nuke. Bai, mila esker. Ondo egina, seme. Errusiar ororen muinean nekazari bat dago. Beti uste izan dut hori. Oker zaude, nekazaritzan aritzen da baina ez da berez nekazaria. Ez dio axola, Tonia, benetan. - Bizitza ona da hau. - Bai, hala da. Agian garai hau zuen bizitzako onena bezala gogoratuko duzue. Bidean den semetxoagatik pozik. Anna hemen jaio zen, ba al dakizu? Ez, ez nekien. Asko pozten naiz. Hegaldun Merkurio jainkoa izango da. Nahiko zimela dirudi. Petia. Juriatinetik berririk bai? Ez dago gantza eta azukrerik. Olioa, aste betean bukatuko da. Hirina, gatza, kafea... ...eta iltzeak. Berri txarrak? - Jauna, beste garbiketa bat, ez. - Ez. - Strelnikov joan egin da. - Ez da berri txarra. No, Mantxurian dagoela diote. Horiek dira berriak. Tsar-a fusilatu dute. Eta sendia osoa. Basakeria bat da! Zertarako balio du horrek? Horrela ez dago itzulibiderik. Juri, zergatik ez zoaz Juriatinera? Bai, zergatik ez zoaz, seme? Ondo letorkizuke. Zergatik? Zer dago berezi Juriatinen? Ez da San Petersburgo, baina liburutegia ona da. - Artean han badago. - Joan beharko zenuke. Ez, ez dut uste. Bideak moztuta daude. Zhivago... Bai. Zer moduz? Zertan zabiltza hemen? Varikinon bizi gara. Varikino? Zergatik Varikinon? Nonbaitera joan behar genuen. Baina hemen? Senarrarengatik etorri nintzen. Hila zela esan zidaten. Strelnikov. Berarekin egon nintzen. - Berarekin egon zara? - Bai. Zenbat daramazu hemen? Urte bete inguru. - Bakarrik? - Katiarekin. - Non dago Katia orain? - Eskolan. Tonia zurekin dago? Denak etorri gara honera. - Eta Saxa? - Bai noski. - Zer egingo dugu? - Ez dakit. Juri? Oso goiz da, ez? Sei t'erdiak. Zertan ari zara? Ezertan. Ezin nuen lo egin. - Zerbait gertatzen al da? - Ez. Tea nahi duzu? Bai, mesedez. Kaixo. Memeloa zara, deika egon gara. - Benetan? Ez dut entzun. - Ba deika egon gara. - Kaixo, Lara. - Kaixo. - Zer moduz Olga Petrovna? - Gero eta zorrotzagoa. Gaur matematikak eta H.Z. erakutsi digu. - H.Z.? - Hezkuntza Zibikoa. Begira. - Oso ondo dago, Katia. - Eskerrik asko. Tsar-a da. Tsar-a herriaren etsaia da. Ba jakin beharko luke, ez? Bai, jakin beharko luke. Zuk ez duzu H.Z. ikasi? Zure semea ez doa eskolara? Bazkaltzera. Ondo. Ea, etorri. Usaina dago. Zer? Hau boxeolaria izango da. Juri. Unetxo bat. Orain. - Juriatinera noa, maitea. - Orain? Bai, morfina eta desinfektatzailea behar ditut. - Ez dut morfina beharko. - Hori ezin da jakin. Gaur ez dut behar. Ez, baina hurbil dago. Ez nintzen konturatzen. - Iluntzean itzuliko zara? - Lehenago. Ondo da, laztana, egokiagoa dena egin ezazu. Ez naiz itzuliko. - Ulertzen dut. - Inoiz ez, Lara! Ulertzen duzu? Sinesten didazu? Kamarada, ofizial sendagile bat behar dut. Varikinon emaztea eta semea ditut. Eta Juriatinen maitalea. Partisano Gorriak gara eta traidoreak hiltzen ditugu. - Nora naramazue? - Frontera. - Non dago frontea? - Galdera ona. Iraultzaren etsaiak dauden lekuan. Zuriak edo atzerritar ekintzaileak dauden lekuan. Burges minduak, maisu susmagarriak... ...edo bizitza pribatu biziko poetak dauden lekuan. Hor ere badago frontea. - Zenbat denboraz atxilotuko nauzue? - Beharrezkoa den guztia. Orain! Erasora! Erraza izan da. Aztertu dezagun egindakoa. Mikel Deunaren Eskola Militarra. Kabroi madarikatua! Dagoeneko ez dio axola. Ez duzu inoiz emakumerik maitatu, Razin? Emaztea eta lau seme-alaba izan nituen. - Kamarada ona izan da. - Eta mediku ona. Bere familiarengandik banandu genuen. Horrek ez dio axola. Zerbaitek axola al dio? Esaidazu zuk, nik ahaztu egin dut. - Horrek ez du garrantzirik. Geldituko da. - Nik agintzen dut hemen! Biok agintzen dugu. Partiduaren txostenak dio... Kanpora atera eta fusilatu zaitzaket. Gauza bera egingo zenuke partiduarekin? Borroka militarra amaitzear da eta politika indartuko da. Gudarosteak bete du bere egitekoa. Gizonak politikoki epaituko dira... ... bere gudari istorioa kontuan hartu gabe. Eskualdean Zuriak egon bitartean, sendagileak hemen jarraituko du. Honekin bukatu dugu bilera. Kamarada, nora zoaz? Inorengandik ihesi, kamarada? - Gudariak. - Zuriak ala Gorriak? Gudariak. Tonia? Tonia! Saxa! Tonia! - Hau al da Juriatin? - Bai. Zer gertatu zen Varikinon? - Moskuko sendiari? - Bai. Joan egin dira. Alde egin zuten. Varikinon ez da inor gelditzen. Zer poza! Bizirik dagoela diote! Norbaitek ikusi zaitu hemen inguruan. Varikinora zoazela suposatzen dut. Ni ere, Katiarekin. Bada ez bada, janari pixka bat utzi dut. Patata egosiak. Estali itzazu, bestela xaguek jango dituzte. Pozez zoratzen nago! Tonia. Tonia! - Juri. - Tonia! - Juri. - Tonia. Juri, maitea. Dena ondo doa, Juri. Moskun salbu daude. - Moskun? - Bai. - Tonia? - Denak. Ez dute arriskurik. Salbu daude. Su-eskuadroiak! Hobeto nago. Zer? Gutun bat dut zuretzat. Duela hiru hilabete jaso nuen. Eta beste hiru eman zituen bidean. Moskukoa da. Toniarena dela uste dut. Zuretzat zuzenduta, nire helbidearekin. Desagertu zinenean zure bila etorri zen Juriatinera. Norbaitek bidali zuen honera. Elkar ezagutu zenuten? Oso atsegina da. Nire maitea. Gutuna Larissa Antipovari bidaltzen diot... ...bizirik bazaude, Jaunari arren... ...hara joango zarela uste dudalako. Alabatxo bat dugu, Juri. Ba al zenekien? Anna izena du. Aitak eskuminak bidaltzen dizkizu. Saxa asko hazi da. Gizontxo bat da dagoeneko. Aipatzen zaituguenean, negarrez hasten da kontsolamendurik dabe. Gauza bat esan nahi dizut. Rusiatik aterako gaituzte. Ez dakit gurekin bildu ahal izango duzun. Pariseko erakunde batek eman dizu gure berri. Arriskutsua da eta denbora gutxi dugu. Presaka idazten ari naiz. Gure bila datoz oraintxe. Jainkoak bedeinka gaitzala. Antipova emakume zintzoa dela onartu behar dut. Juri, Moskura joan zirenean, zerbait utzi zuen zuretzako. Juri? Sartu naiteke? Juri Andrievitx, aldatuta ikusten zaitut. Bai, zalantzarik dabe. Larissa... ...zu berdin zaude. Moskutik nator. Vladivostokerako bidean. Nire laguntza eskaintzen dizuet. Ez dugu nahi. - Zure izenean hitzegin - Ez dugu nahi. Juri Andrievitx, partisanoekin bi urte. Ez dizute joateko baimena eman, ihes egin duzu. Zure familiak erakunde arriskutsu batekin lan egiten du. Baina horiek xehetasunak besterik ez dira. Zure bizitzeko modua... ...esaten eta argitaratzen duzun guztia, subertsiboa da zalantzarik gabe. Denbora gutxi gelditzen zaizu... ...nik laguntzen ez bazaituztet. - Onartzen duzu nire babesa? - Ez. Itxaron, Juri. Larissa, hiru edalontzi. Ez. Juri, ikusten duzu honen larritasuna. Ez nazazu gutxietsi, mesedez Ez ekintzengatik, ez morala aldetik, ez naiz uste duzuna. Nola dakizu Juriri buruzko guzti hori? Nola lagundu dezakezu? Badakit eta lagundu zaitzaket, ez da nahikoa? Ez. Ekialdeko kostaldea ez dago oso garatuta. Kanpo Arazo Sailean estatu independiente bat nahi dute han. Horrek atzerriarekin komunikazio bide bat baimenduko luke. Harreman onak ditut ekialde urrunean. Justizia-Ministroa izendatu naute. - Boltxebikeak zurekin fidatzen dira? - Ez, inorekin ez. Erabilgarria naizela uste dute. Horregatik lagundu zaitzaket. Etorri zaitez nirekin Ozeano Bareko kostalderaino. Eta handik, nahi duzun lekura. Parisera, edo ez. Aldegin behar duzula uste dut. Zure norberekoikeria barkaezina da. Larissa... ...arriskuan dago ere. - Nirekin duen harremanagatik? - Ez. Ez, ez da horregatik. Zu ez zara inor. Strelnikovekin izan zuen harremanagatik. - Ez dut ezagutzen. - Berarekin ezkondu zinen eta badakite. - Ni Paxa Antipovekin ezkondu nintzen. - Bai, ulertzen dut. Baina beraiek ez. Zelatatzen ari zaizkizu. Badakizu zergatik? Senar bat gauza kutsakorra da, maitea. Alde egin ezazu. Zure erotasun jakintsuaren beste froga bat? Pentsatu ezazu zure alabarengan! Tori hau. - Neskarentzako azukrea da. - Ez dut nahi. Ez duzu azukrea nahi? Nor zarela uste duzu? Alde. - Etorri naiz... - Alde hemendik! Alde hemendik! Asmo onez etorri naiz. Hemen gelditu eta ondorioak pairatuko dituzue! Ondorioak pairatuko dituzue, entzuten duzue? Akatsgabeak zaretela uste duzue? Ez zarete akatsgabeak! Ezagutzen zaituztet! Entzuten didazue? Denak gara lokatza berekoak! Lokatza! Lara? Arbuiagarria da, Lara. Bai. Arbuiagarria. Nahiago nuke ezagutu izan ez banu. Eta zer axola dio horrek? Ez dio axola? Niri ez behintzat. Zer egingo dugu? Trenean igoko gara? Ez, atxilotuko gintuzkete ikusi bezain pronto. - Ez dut zain geratu nahi. - Ez. Entzun... - ...joan gintezke... - Varikinora. - Aurkituko gintuzkete. - Baina denbora eramango die. - Denbora gutxi geratzen bazaigu... - Bai. Hobe izango da elkarrekin bizitzea... ...haiek banatu baino lehen. Bai. Aitak arkakuso bat harrapatu du! Elurra maite dut. Bat, bi, hiru Annak irakatsi zidan horrela idazten. Hau ez naiz ni, Juri. - Bai, zu zara. - Ez. Zu zara. "Lara". Juri! - Otso bat dago ulu egiten! - Bai, ik... Ikusi ditut. Beldurra dute, ez dute erasotuko. Bai, badakit. Sentitzen dut. Zera... Garai hau bizitzea izugarria da! - Ez. - Ba da. Ba da! Ez, ez. Polita izango litzateke lehenago elkar ezagutu izan bagenu. Lehenago? Bai. Ezkonduta egongo ginateke, etxe bat eta seme-alabak izango genituzke. Edukitzekotan, zer zenuke nahiago, mutila ala neska? Zoratuko gara gauza hauetan pentsatzen badugu. Nik beti pentsatuko dut horretan. - Gaur idatziko duzu? - Gaur ez. Katia! Etorri, laztana. Viktor! Uste genuen... Hala da. Kanpoan itxaron, kamaradak. Gobernuko tren bat dago Juriatinen. Ni eta nire laguntzaileentzat bagoi bat dago. Eroso eta arriskurik gabe bidaiatuko zenukete. Ez naiz zurekin joango. Eta ni ez noa zu gabe. Ez dago zer esanik. Juri Andrievitxekin hitzegin nahi dut. Strelnikov hil da. - Zer? - Aurreztu itzazu doluminak. Gaizkile bat zen eta ez da inorentzako galera. Larissari zenbat eragin dion ez duzu ikusten? Ez al duzu ikusten? Ergel bat zara. Strelnikoven emaztea da. Zergatik ez dute atxilotzen? Zergatik zelatatzen zuten? Strelnikoven zain zeuden. Etorriko zela uste bazuten, ez zuten ezagutzen. Ondo ezagutzen zuten. Hemendik zortzi kilometrotara harrapatu zuten. Errepidean. Ez zuen bere nortasuna ezkutatu. Galdeketa egin ziotenean, Pavel... ...Antipov deitu zezatela eskatu zuen... ..."Strelnikov" izatera uko egiten zion. Hiltzera zihoazenean bere buruaz beste egin zuen. Ene! Ez iezaiozu Larari esan. Zuk bezainbeste ezagutzen dudala esango nuke. Ez duzu ulertzen? Dagoeneko ez dute Lara behar. Nirekin dauden horiek, bihar Lara hiltzera etorriko dira. Badakit niri buruz duzun iritzia eta horren arrazoiak. Baina zu ez bazatoz, bera ez da etorriko. Beraz, ba al zatoz nirekin? Baliorik gabeko izaki honen baldintza gabeko babesa onartzen duzu? Edo zure harrokeriagatik... ...emakumea eta neska sakrifikatuko al dituzu? Maleta batzuk eramango ditugu, kamaradak. Igo. Goazen. - Zenbat? - Denak. - Ez gara sartzen. - Sartu behar dugu. Ni trineoan joango naiz. Azkar. Jende garrantzitsua doa hemen. Joan, harrapatuko zaituztet. Prest, kamaradak! Elkar ikusiko dugu... Azkar! Susmatzen nuena. Zure laguna ez dator. Zeinen ergela zaren. Benetan etorriko zela uste al zenuen? Gizon hori memelo bat da. - Mongoliatik, agian... - Berak ez du inoiz Errusia utziko. Baina zu etorri zara, ez? Bai. Zure ama egin-beharra zen. Hori egia da, Viktor. Juriren seme baten haurdun nago. Ni ekialde urruneko leku batean jaio nintzen. Agian Mongolian, ez dut gogoratzen. Zu Mongolian jaio zinen urte hartan bertan. Beste asko bezala. Ez zuten Tonia izena, ez eta Komarov ere. Komarov ohikoa da. Ilehoria, begi urdinak, ekialdeko gerran 8 urteko adinaz galduta? Badago kontatu ez didazun zerbait, nola galdu zinen? - Ez dut gogoratzen! - Zerbait gogoratuko duzu! Ez! Zure ama nola ezagutu nuen kontatuko dizut. - Nire ama bazen. - Zuk erabaki. Nire anaia Moskuko kale batean jaso nuen. Goseti eta arrazionamendu txartel batekin. Ez zirudien ezer axola zionik. Ni baino zoriontsuagoa zirudiela pentsatu nuen. Jantzi bat eros niezaion baimendu zidan... ...eta ospital batean lana bila niezaiola. Lehenengo lanegunean ikusi nuen. Hori bera eta Lara banatu eta zortzi urtera izan zen. Ez zenuen Lara berriz ikusi? Eskerrik asko. Oso atsegina izan zara. Agian bazekien gaixo zegoela. Paperezko bihotza zuen. Baina barne sakonean gorde zuen. Gauza asko gordetzen zuen bere baitan. Mesedez. Bere ospearen tamainak harritu ninduen. Bere artelanak ezin ziren lortu. Partiduak ez zituen onesten. Baina herriak olerkiak maite baditu, egileak ere maite ditu. Inork ez du olerkigintza errusiarrek bezain beste maite. Barkatu, kamarada. Jevgraf zara? Lara dut izena. Aurkitu nituen Juriren olerkiengatik nekien bere izena. Nik bere anaia ezagutu nuen. Laguntza behar dut. Moskura etorri zen bere alabaren bila. Saiatu nintzen laguntzen. Baina banekien ez nuela ezer lortuko. Apur bat maitemindu nintzen. Egun batez desagertu zen eta ez zen itzuli. Nonbait hil edo desagertuko zen... ...edo lan-espetxe batean. Galdu egin zen zerrenda bateko izenik gabeko zenbaki bat. Oso ohikoa zen garai horietan. Tonia. Nola galdu zinen? - Kaletik ihesi gindoazen. - Nor? - Aita. - Zure aita, ez. Komarovski. Ez dakit! Kalea sutan zegoen. Eztandak zeuden edonon eta etxeak erortzen ziren. Eta galdu nintzen. Zure aitak hori egingo luke? Bai. Jendea edozertarako gai da. Komarovski izan zen. Gizon hau zure aita zen. Zergatik ez duzu sinesten? Ez duzu sinetsi nahi? Ez, egia ez bada. Hori heredatu duzu. Kamarada jenerala, umetan gurasoak eduki nahi nituen. Ezin duzu jakin zenbateraino. Hil nahi nuen, txikitan. Ulertzen duzu? Orain, ez dakit. Ez naiz zuentzako baliagarria, ez da? Nik zuretzako baliagarria izan nahi nuen. - Kontuan hartuko duzu? - Bai. Ez da ezer gertatzen, David. Hemen egiten duzu lan? Bai, langilea naiz. - Zer sailean egiten duzu lan? - Horretan. Pentsatuko zenuela zin egin duzu. Tonia! Balalaika jotzen duzu? Ea jotzen duen? Artista bat da! Artista? Nork irakatsi zizun? Inork ez. Beraz dohaina da. @aintzanemug Azpitituluak.com
subs_steve-jobs
Eta 2001 filmarekin XXI. mendean sartzen gaituzu. Nire seme Jonathan ekarri dut... 2001ean nik orain dudan adina izango baitu. Baliteke hobeto moldatua egotea deskribatzen duzun mundu horretara. Ezberdintasun handiena da, nagusi denean... eta 2001era arte itxaron nahi izango bagenu... bere etxean izango duela... ez ordenagailu hau bezain handia den bat, baizik eta kontsola bat... bertako ordenagailuarekin hitz egiteko... eta eguneroko bizitzarako behar den informazioa eskuratzeko... hala nola banku-laburpenak, antzerkirako sarrerak... behar den informazio guztia gizarte modernoan bizitzeko. Forma trinkoan egongo da bere etxean. Hauek bezalako telebista pantaila bat izango du, eta teklatu bat... eta ordenagailuarekin hitz eginez informazioa lortuko du. Eta ziurtzat joko du dena, guk telefonoa bezala. Baina zein izango da orduko bizitza soziala? Gure bizitza osoa ordenagailuaren inguruan eratzen bada... ordenagailuaren menpeko gizarte bat izango gara? Moduren batean, baina gure gizartea aberastuko da ere... nonahi bizitzeko aukera lortuko baitugu. Edozein enpresari munduko edozein tokitan bizi ahal izango da... eta lanean jarraitu ahal izango du honelako tresna bat erabiliz. Eta hori zoragarria da ez dugulako hirietan bizi behar izango. Landan edo nahi dugun tokian bizi ahal izango gara. Pantailak dio tranpa ez inplementatua dela... baina errore kodea txarto dago. Sistemaren errore bat da. - Eta zein da arazoa? -Ez duela "Kaixo" esango. "Kaixo" esango du, noski baietz. -Sistemaren errua da. -Zuk eratu duzu ahots demoa. -Ahots demoa ez da fidagarria. -Hitz egin baxuago. Askotan esan dizut... Gauza hori konplexuegia da. Bart funtzionatu zuen. Eta aurreko gauean ere. Orain dela hiru ordu funtzionatu du. -Baina orain ez, beraz, ken ezazu. -Zoaz pikutara. Beste guztia ondo dabil. Ken ezazu ahots demoa. "Kaixo" esan dezan beharrezkoa da. -Ez didazu entzun. Ez du esango. -Konpondu. -Konpontzeko? - Bai. -40 minututan? -Konpondu. -Ezin dut. -Nork konpon dezake orduan? Neu naiz konpon dezakeena, baina ezin dut. -Oso larria da arazoa? -Nahiko larria. -Ez dakit zer esan nahi duzun. -Ziurrena da huts egitea. Baxu hitz egin behar duzue. Joel Pforzheimer aretoan eserita dago. Berdin zait... Nor da Joel Pforzheimer? GQ-koa. Zure atzetik ibili da aste osoa. Ez zara ohartu? Dena ondo dabilenaren itxura egin. Hor atzean dago. Kaixo. Zein da zuen iritzia? Lasterketa baldintza bat dela, baina oraindik ez dugu aurkitu. Sintetizatzaileak arin lagintzen du? Ez, eta abiadura galtzen denez huts egiten jarraitzen du. 2 orduko aurkezpen baten 20 segundo dira. Zergatik ez duzu kentzen? -Ezin dugu kendu. -Bai, ken ezazu. Oscarra irabaz zezakeen iragarkia aurkeztu genuen Super Bowlean. Jende gehiagok ikusi zuen iragarkia nork irabazi zuen partida baino. Badakit, baina iragarkiak zion Mac-ak mundua salbatuko zuela. Ez zuen esaten "Kaixo" esango zuela. Aretoa bost minutu barru zabalduko dugu. Ez zabaldu aretoa. Atseden txiki bat hartuko dugu. -Arazoa da konpila dezakegula... -Zein? baina hardwarearen arazoa bada, ezin izango dugula ireki. Zergatik ez? -Nork esango dio, zuk edo nik? -Ez izorratu, lagun. -Zergatik ezin duzu ireki? -Tresna bereziak behar dira. Tresna bereziak? Har ezazu bihurkin bat. Ez zuen nahi erabiltzaileek ireki zezaten. Tresna bereziak behar dira. Egia da hori? Ehunaka ingeniari dago hemen. Ez ditu batek ere ez tresna horiek? Egia esan, oso gutxiri eman zenien tresnak. Eta zureak? Bulegoan utzi ditut. Goizeko hirurak ziren joan... Jainko maitea. -Kendu "Kaixo" hori. -Ez. -Zein da aurkezpen baten araua? -Ez du huts egingo. Egin berri du. Andy! Zein? Beste Andy. Zu hemen zaude. Zergatik oihukatuko nizuke? -Zurekin hitz egin behar du. -Bai. Irteera seinaleak itzali behar dira edo iluntasuna ez da osoa izango. Mantentze eta suhiltzaile buruekin hitz egin dugu. Eta? Ez digute inola ere ez utziko irteera seinaleak itzaltzen. Isuna ordainduko dut, dena delakoa. Isuna jende guztia kaleratuko dutela izango da. Suhiltzaile buruari azaldu diozu mundua aldatuko dugula? Bai, baina suaren ezaugarriak aldatu ezean, ez zaio axola. -Steve... -Suak ihesaldia sortzen badu... ez markatutako irteeretarantz... merezi izango du bizirik iraungo dutenentzat. Hilko direnentzat, gutxiago, baina ondo egongo da, hala ere. -Begira, ni... -Iluntasun osoa behar dut. Itzali seinaleak eta ez dut jakin nahi nola lortu duzun. Konpondu ahots demoa. Tresna bereziak behar dituzu Mac-a irekitzeko? Bazenekien sistema itxia zela. Ez nekien hitzez hitz ulertu behar nuela. Eta arrazoirik gabe jendea haserretzen jarraitzen baduzu... ez da inor geratuko "Kaixo" batekin agurtzeko. Ez da arrazoirik gabe. Txarto ateratzen bada IBM erregea izango da hurrengo 50 urtetan. Gogoratzen duzu nola izendatzen zuten Bell? "Telefono-konpainia". Ba IBM ordenagailu-konpainia izango da. Hamar urte geroago informazio-konpainia izango da... eta hori zorigaiztokoa izango da gizateriarentzat. Beraz, ez dugu astirik atseginak edo errealistak izateko... izatekotan, enpresa honen hurrengo aurkezpena... 26 pertsonen aurrean izango baita... eskualde galdu bateko erreportari batekin. Ez dugu ahots softwarearen berririk eman. Demoa ken dezakegu eta ez litzateke inor atsekabetuko. Zentzudun izaten saiatuko zara... zer sentitzen den ikusteko besterik ez bada ere? Ados. Kendu ahots demoa. Eskerrik asko. Eta bertan behera utzi aurkezpena. Ulertzen dut. Ziria sartu didazu. Ez zaizu garrantzitsua iruditzen, baina ez badu "Kaixo" esaten... John Sculley ere ez da ados egongo, nirekin ados baitago. Sculley-k ez du aurkezpena bertan behera utziko, ez baitago erotuta. Baina ez du bere burua saltzen, eta Macintosh-ari dagokionez... nik eskatzen diodan guztia egingo du. -Zer dago kutxa honetan? -Kezkatu behar ez dizun ezer. Ez zabaldu. Zer arraio? Zergatik dago kutxa bat... Nor izan da? -Norbaitek pentsatu du... -Nork? Ez dio axola. Pentsatu zuen ideia ona izango zela... Time azal hori jartzea... eserleku bakoitzean. Garaiz heldu gara eta aldizkari guztiak botako ditugu. Beraz, arazorik ez. -Hau ez da Macintosh bat. -Ulertzen dut. Orduan norbaitek pentsatu zuen ideia ona izango zela... azalean Macintosh bat ez den gauza bat duten aldizkariak banatzea... Macintosh-aren aurkezpenean? Zer banatzen dute Hewlett-Packard-en? Nire aurpegia margotuta duten sagarrak? Ziur nago pentsatu zuela ordenagailua Urteko Gizona denez... gure negoziorako ona izango zela... baina esan dizut aldizkari guztiak eraikinetik atera ditudala. Gustatuko litzaidakena da 2.600 aldizkariak har zenitzan... Kottke-ren idazmahai gainean jartzea... eta esatea Steve-k opa diola, "Urte Berri On zuretzat". -Bale. -Time-i ateak zalbaldu nizkion. Mugarik gabe: Bandley, Apple II eta Lisa. Hitz egin zuten Sculley, Markkula eta Wozekin. Guztiekin. Zein izen eman beharko nioke hau ideia ona iruditu zaionari? Ez dizut esango nor izan den. Asmo txarrik gabe egin du eta dagoeneko konpondu da. Ordu erdi duzu eta eztabaidatzeko gaiak ditugu. Adibidez? Milioi bat lehenengo 90 egunetan, adibidez. -Joanna... Begira. -20.000 hilero handik aurrera. -Aurreikuspenak dira. -Mesedez... Nire arloa da. Arren eskatzen dizut itxaropenak kontrola ditzazun. -Itxaropenak suspertzen ari naiz. -Ez dugu milioi bat salduko. Mundu guztia. Mundu guztia Mac-aren zain dago. Baliteke. Baina zer gertatuko da ohartzen direnean 2.495$-engatik... ezin dutela ezer egin berarekin? Lehiakorrak ginen 1.500$-etan... baina Motorola 6809 mikroa 68000-arekin ordezkatzean... Jasaten dituelako menuak, leihoak, erakusleak, grafikoak... Bai, mundu guztiak behar dituelako ertz biribilduko laukizuzenak. Turista zein lehen-mailakoak aldi berean lurreratzen dira. Ez dakit zer esan nahi duzun horrekin... baina honela heldu ginen 2.500$-eko preziora... eta hori PC baten salmenta prezioa da... -eta gauza gehiago egin ditzake! -Nork nahi du PC bat? Nor da hain leloa nahi izateko... Alkandoran orban bat duzula esateko, orbana seinalatzen dut. Ez dut esaten orbana lepotik 14cm behera dagoela... eta bigarren botoitik 3cm eskuinera... orban-kentzekoaren komandoa zein den gogoratu nahi dudan bitartean. Pertsona baten buruak ez du horrela funtzionatzen. Helburua erraz erabiltzea bazen memoria gehiago beharko luke. Memoriaz edo prezioaz kexa zaitezke... baina ezin zara bi gauzaz aldi berean kexatu. Memoria da dirua kostatzen duena. Pozten naiz Mac-ari buruz pentsatzen duzuna orain esateaz... ordu erdi geratzen delako oraindik. Berriz diseina dezakegu. Itxaropenak kontrolatzea eskatu dizut bakarrik. Begira iezaiezu aurpegiei zer den ikusten dutenean. Ez dute jakingo zer den edo zergatik gustatzen zaien... baina nahi dutela jakingo dute. Ez berehala. Jendeak Udaberriaren sagarapena entzun zuenean... antzokiaren eserlekuak tokitik atera zituen... ez zuen diskoa erosi. Udaberriaren sagarapena mendeko sinfonia... iraultzaileena eta probokatzaileena izan da. Ballet bat da. Eta Stravinskyk ez zuen esan hilero 20.000 unitate salduko zituela. Ez dakit zergatik hitz egiten dugun Stravinskyri buruz... axola zaidana denean Dan Kottke-k Time-n popatik eman didala. Aizu. Argi dago... Utzidazu hau esaten. Argi dago Danielek ez zuela uste ezer txarrik egiten ari zenik. -Time-kin horri buruz hitz egiten? -Bai. Ez dakit zer esan nahi duen horrek. Zuk esan zenuen, istorioa kontatu zenidanean... Dani esan zeniola... "Time aldizkariak Lisa izeneko alaba bat dudan galdetu zizun"? Eta Danek esan zuen, "Bai". Zuzen eta zintzo erantzun zizula esan nahi dut... ez zuelako uste ezer txarrik egin zuenik. Lisa izeneko alaba bat ez dudala kontuan hartzen ez badugu. Eta orain aitatasuna ezeztatu eta proba egin dudala da istorioa. Eta horregatik dago irudi bat... Ez dakit zer arraio den hori. Horregatik dago PC baten irudia azalean... ni eta Mac-aren irudi bat egon beharrean. Ez dakit zer esan. Time aldizkariaren Urteko Gizona izango nintzela zirudien. Eta orduan Dan Kottke jaio zen. -Bueno... -Zer? -Zure zain dago. -Nor? -Chrisann. -Brennan? Korridorean daude. Entzunaretoaren atzeko aldean egon dira goizeko 7:00etatik. Ez dut Chrisannekin egon nahi orain. 335 prentsa-akreditazio banatu ditugu aurkezpenerako. Steve, Chrisann haserretzen baduzu... atondoan jarriko da eta 335 elkarrizketa emango ditu... eta zu Kottkeren egun zoriontsuez etsipenez oroituko zara. Honekin bukatuko dut behingoz. Baina ez joan. Gera zaitez hemen. Zer? Ez, inola ere ez. Ez du istilurik antolatuko hemen bazaude. Lasai egongo da. Arazo guztiz pertsonala dela uste dut eta... ni... ez naiz geratuko. Tira. Ez dut bakarrik egon nahi Chrisannekin. Biok egon behar dugu. Bale. Kaixo. Steve. Hau ezustea. Zergatik ez zara sartzen? Eskerrik asko. -Zu ere zatoz? -Bai, ez dut korridorean utziko. Korridore seguru bat da, hala ere. Joanna Hoffman-ez oroitzen zara? Mac-aren marketin zuzendaria da. Pozten naiz zu ikusteaz. Pozten naiz. Kaixo, Lisa. Aurrekoan esan zenidan nire hitz egiteko era gustatzen zitzaizula... eta inoiz esan didaten gauza gogokoena dut. -Poloniakoa zara. -Bai, hala da. -Badakizu non dagoen? -Lurraren goiko aldean. Ipar Poloan pentsatzen ari zarela uste dut. Bueno, denbora gutxi daukagu, beraz... -Bakarrik utziko zaituztet. -Zergatik? Esan duzu... Hertzfeld nola doan ikustera noa. Ordenagailu batek "Kaixo" esan dezan saiatzen ari gara... baina oso lotsatia da. Laguntzera etorriko zara? Etor daiteke? Noski. Eskerrik asko. Aitak ordenagailu bati nire izena jarri dio. Ni ez naiz zure... Hara, ba al dakizu kointzidentzia bat zer den, Lisa? Ez. Adibidez, norbait ezagutzean. Lagun berri bat egiten baduzu eta bere izena Lisa bada ere... hori kointzidentzia bat litzateke. "Lisa" hitzak "local integrated systems architecture" esan nahi du. L-I-S-A. Kointzidentzia bat da. -Amaitu duzu? -Bai. Ongi. Etorri. Ea lortzen dugun ordenagailuak "Kaixo" esan dezan. Zoaz, Lisa. Orduan aldrebes izan zen. Nire izena ordenagailuarengatik da? Ez du inork ezer deitu beste ezerengatik. Kointzidentzia bat da. Goazen. -Zein da zure arazoa? -Zein da zurea? Zergatik esaten dizkiozu gauza horiek? Zergatik esaten diozu oraindik bere aita naizela? -Epaile batek esan dio. -Ez, ez dio esan. Eta zer lortzen duzu Time aldizkariari esanez... Amerikako gizonen %28arekin oheratu naizela? -Hori ez da... -Zer lortu duzu? Hori ez da inola ere esan dudana. Hemen bertan dago. Gauza bat esan diezazuket Time aldizkariari buruz? Soldatapeko hiltzaileak entrenatzeko tokia da. -"Jobs-ek azpimarratzen du"... -Ez ditut matematikak asmatu. "Estatu Batuetako gizonezkoen ehuneko hogeitazortzia"... "aita izan litekela". Ez nengoen esaten gizonen %28arekin oheratu zinenik. Odol analisian oinarritutako algoritmo bat erabiltzen nengoen... ni aita izateko aukera %94,1ekoa zela esaten baitzuen. Puta bat bezala utzi nahi nauzu jendaurrean. Sinetsi, ez dut zurekin jendaurrean ezer egin nahi. Bi milioi pertsonek irakurtzen dute Time. Nola uste duzu... Gehiago izango lirateke azalean egongo banintz... -Kottke-rengatik izango ez balitz. -Atzo gizarte-laguntza eskatu nuen. -Nola? -Kaixo! Atzo gizarte-laguntza eskatu nuela esan dut. Time-en arabera zure Apple-ko akzioek 441 milioi balio dituzte. eta galdetu nahi nizun zer iruditzen zaizun hori. Ba iruditzen zait Apple-n akzioen balioa asko gutxietsi dela. Akzioak erosteko une egokia da orain. Zure alaba eta bere ama... -Chrisann... -gizarte-laguntza behar dute. Gela ziztrin batean bizi gara Menlo Park-en. Ezin dugu berokuntza ordaindu. Lisak berokiarekin egiten du lo. -Zure alaba... -Ez da nire alaba! Time aldizkariak esan duen bezala... -%28arekin oheratu naizelako? - Ez. Guztiekin, Lisa jaio baino bederatzi hilabete lehenago. Andy hemen dago. Barkatu. -Konponduta dago? -Kaixo, Chris. -Kaixo, Andy. -Zer moduz zaude? Oso txarto. Eguneratu zarete? Barkatu nire laguna agurtzeagatik, txepel bat zarela uste duena. -Ez dut uste zu... -Konponduta? -Sei alditik batean ibiliko da. -Arraioa. Ez gaude 1 Formulako box batean. Ezin da segundo gutxitan konpondu. Ez dituzu segundo gutxi izan. Hiru aste izan dituzu. Unibertsoa denbora horren herenean sortu zen. Egunen batean esan beharko diguzu nola egin zenuen. Hona hemen zer egingo dudan. Aurkezpenaren demoa diseinatu dutenen izenak esango ditut. Denak aurkeztuko ditut eta altxatzeko eskatuko diet. Poltsa Susan Kare-k diseinatu zuen. Pantailan dagoen Macintosh letra-tipoa Steve Capps-ena da. Gau izartsua eta aireko idazkera Bruce Horn-ek egin ditu. MacPaint, MacWrite, Alice... kalkulagailura heldu arte. Eta azkenean esango dut funtzionatu ez duen ahots demoa... Andy Hertzfeld-ek diseinatu duela. Steve... Seitik bost aukera dituzu bizirik irauteko errusiar erruletan... eta zuk alderantzikatu dituzu. Beraz, ospea galdu nahi ez baduzu... lagunen, familiaren, lankideen,... akzionisten eta prentsaren aurrean... hobe da hemen eztabaidatzen ez geratzea. Joan bala gehiago pistolatik ateratzen saiatzera. Egin, Andy! Geldi. Zu. -Zein da zure alkandoraren neurria? -Ni? Inork al daki bere neurria? Eta nirea? Ba al daki inork non dagoen psikiatra hurbilena? Diskoa sakelan sartzen da. Bularreko sakela duen alkandora bat behar dut antzeztokira eramateko. -Alkandora bat? -Diskoa! Bularreko sakela duen alkandora zuri bat behar dut. Bai. Eta 8:45etan zabalik ez dauden denden artean... zeinera nahi duzu norbait bidaltzea 15 minutu barru itzultzeko? Aurkitu atondoan nire neurriko alkandora zuria daraman norbait. Esaiozu doako ordenagailu bat truke emango diodala... eta nire alkandora ere lortuko duela. Alkandorak zuria izan behar du? Ezin da urdina izan? Ez. Mac-a beixa da, ni beixa naiz,... diskoa urdina da eta alkandorak zuria izan behar du. Andy? Kaixo, Macintosh naiz. Ekar iezadazue Andy Hertzfeld-en burua. Saiatu naiz "Kaixo" esan zezan, baina lotsatia da. Bai. Orduan hau da? Hau da. Ez dut ulertzen. Badakit. Zer egingo du jendeak honekin? Lisa, zenbat urte dituzu? -Badakizu zenbat. -Zenbat urte dituzu, Lisa? Bost. Eseri hemen une batez. Ba al dakizu zer den hau? -Ordenagailu bat da. -Ordenagailu bat da. Zure eskua har dezaket une batez? Apuntatu gezi hori eta klik egin. Ez da derrigorrezkoa, baina nahi baduzu, berarekin jolas zaitezke. Ez da apurtuko beraz, egin ezazu nahi duzuna. Zer egingo duzu? Epaitegiak agindu zidana ordaintzen dizut. 385 dolar hilero. Ez naiz zenbateko hori erabaki duena. Eta nik galdetzen dizut zer iruditzen zaizun. Ongi deritzozun. Ongi deritzozun zure alaba... -Ez da nire... -Zure alaba... eta bere ama gizarte-laguntza behar izateari... zuk 441 milioi irabazten dituzun bitartean hori egiteagatik. Harro nago esateaz zenbait eskolei ordenagailuak ematen dizkiegula... eta gauza bera egingo dugula Mac-arekin... Zer? Apple-k hainbat milioi ematen dizkie eskolei ordenagailu forman. Zein da zerikusia... Imajinatu baliabiderik gabeko ume bat bere irakaslearekin 24 orduz. Minutu batzuk falta dira hori egia bihurtzeko. Zure buruan, horrek nire galdera erantzuten du? Galde iezadazu berriro. Ez nintzen ni izan mantenuagatik auzia jarri zizuna. -Ez, utzi... -San Mateoko konderria izan zen. Ez, utzidazu azaltzen zer gertatu zen,denbora asko baitut orain. Barkatu. Bisita bat daukazu. Zorte on esatera etorri naiz. Kaixo, Chrisann. -Kaixo, Woz. -Itxaron. -Zorte on esan nahi nizun. -Mila esker. Berdin. -Goiz garrantzitsu bat da. -Bai. Kanpoko jendea ikusi beharko zenuke. Jendea dago, hau da... Ezin naiz zure metaforaren zain geratu, adiskide. -Mesede bat eskatu nahi nizun. -Bai? Apple II-ren taldeari esker ona eman zeniezaioke? -Ezin dut. -Esker on erraz bat bakarrik. Adibidez altxa daitezela esan zenezake. -Mac-a aurkezten ari gara. -Sustagarri morala litzateke. Aipamen bat bakarrik, txalo txanda bat jaso dezaten. -Aipamen bat bakarrik. -Woz. Gai hau utz dezakegu une batez? -Noski. Bai. -Mila esker. Taldeari esker ona ematea bakarrik. Chrisann dago barruan. Berehala ikusiko zaitut. Bai. Hau. Zer? Galdetu didazu jendeak zer egingo duen berarekin. Hau egingo du. Ingeniari batena da. Eskerrik asko. Gustatzen zaizu? Barkatu? Abstraktua da. MacPaint erabili duzu. Sakatu tekla hori eta "S"-a aldi berean. Orain idatzi zure izena. Zein laukitan jartzen du "Gorde"? Horixe. Klik egin bere gainean. Dirua bidaliko dizut zure kontura... eta etxe bat erosiko dizut eskola on baten ondoan. Eskerrik asko. Woz-ek unetxo bat nahi du zurekin. Eta Sculley zure bila dabil. Bukatu dugu? Gauza gehiago erakuts zeniezadake? Ordenagailuari buruz? Lisa, itxaron korridorean, mesedez. Berokia korridorean jar dezakezu. Agur, Lisa. -Agur. -Lisa, korridorera. Orain. Jakin nahi dut dirua bidaliko didazula esaten duzunean... zenbat diruz hitz egiten ari garen. Eskola eguna da. Han egon beharko luke. Behar duzuna bidaliko dizut. Woz-ek Apple II-ren taldeari esker ona ematea nahi du. Zure antza duela ikusteko gai izan beharko zenuke. Ez dut Woz iraindu nahi, baina atzera begiratzea dela uste dut... unerik txarrenean. -Badakit entzun didazula. -Entzun dizut, Joanna. Baina beste eginbehar bat dugu orain. 9:41etan Lurra bere ardatzetik irtengo da orain eta betiko. XX. mendeko gertaera garrantzitsuenak izango dira... aliatuek gerra irabaztea eta beste hau. Hau. Beraz, hau ez da une egokiena niri errieta egiteko... nire haurra ez den haur batentzat aita on bat ez izateagatik. -Analisiak esan zuen... -Berdin zait analisiaren emaitza. Berdin zait %94,1 hori... edo erabili duzun algoritmo zoro hori... -gizonen %28arena lortzeko. -Etxe berri bat erosiko diot. Dirua emango diot. Neska txiki batek bere aita zarela sinesten du. Eta kito. Hor ez dago matematikarik. Berak bene-benetan sinesten du. Zer egingo duzu? Jainkoak bere seme bakarrari misio suizida bat eman zion... baina hala ere gustatzen zaigu zuhaitzak sortu zituelako. Milioi bat unitate salduko ditugu lehenengo 90 egunetan... eta 20.000 hilero handik aurrera. Atseden bat emango zenidake, Hoffman andereñoa? -Woz. -Kaixo. Ez dago ez zaituen hilko ezer makina saltzaile horretan. -Begiratzen nengoen. -Pasea gaitezen. -Zerbait esan diezazuket? -Bai. Mauiko bileraren ostean, Apple II taldea atsekabetuta zegoen. -Badakizu zergatik? -Apple II-a ez zelako aipatu? Apple II-a ez zen aipatu... Bai, hori da. Horixe, bai. -Ez zen hutsegite bat izan. -Badakite ez zela izan. Ez du arazo larri bihurtu nahi... Ba zure eskuetan dago hori. -Apple II-a da... -Apple II-a iragana da, adiskide. Apple II-ari esker fakturak ordaindu dira azken 7 urteetan. Eta taldea mespretxatzen baduzu... garun-ihes bat egongo da enpresa honetan, lagun. Markkula izan zen Lisatik atera zintuena, ez beste inor... -ez errurik bota... -Markkulak atera ninduen... Lisa hobea egiteko eragozpen erlijioso sendoak zituelako Apple II-rako nahi zenuen guztia eman nizun. Eta ez al zenuen asko eskatu? Ez zenuen eztabaida bat ere galdu. Onartzen duzu zirrikituak direla Apple II-aren... -arrakastaren arrazoia? -Zirrikituekin bueltan oraindik? -Arrazoi dut. -7 urte pasa dira... Eta oraindik zirrikituei buruz hitz egiten duzu. Zu ez zaude ondo. Eztabaida hau garajean hasi zen. Baina zer diozu? Zergatik nahi dituzu bi zirrikitu bakarrik? Inprimagailua eta modema. Zortzi zirrikituekin, zu... Lorpen handia da zortzi zirrikitu gehitu ahal izatea. Ingeniaritza baliozkoa jotzen dut, baina ez ditugu gehituko. -Eskerrak nik irabazi nuela... -Woz. makinaren sistema irekia delako jendeak maite duena... eta horregatik saldu da eta saltzen da. Sistema ireki bat. Ez dugu sistema ireki bat egingo. Noski baietz. Hori da jendeak nahi duena... eta berrikuntza hori Apple II-an... Jendeak ez daki zer nahi duen erakusten diozun arte. Erabiltzaileek pertsonalizatzea eta eraldatzea nahi dute. Ni bezalako hardware ingeniariak nahi dituzte ezaugarriak hobetzeko. Teklatuak musikarako, soinu txartel hobeak... txartel grafiko hobeak, memoria gehiagoko txartelak... Eta horregatik etorri dira 3.000 pertsona. Zirrikituei esker Apple II-ak VisiCalc erabili ahal izan du... eta programa horrek 200.000 eta 300.000 arteko salmenta lortu ditu. -Zirrikituak nahi dituzte. -Ez dute botorik. Dylan-ek ez zuen Shelter from the Storm idazteko iritzirik eskatu. Egileak ez ditu obrak gelditzen ikusleriari galdetzeko... zer ikusi nahi duen. -Margolariek... -Afizionatuek... Garapen izugarri batera goaz... Afizionatuak? Inprimagailua eta modema. Bi zirrikitu. Apple II taldea estimatzen dut... baina ez dut produktu zahar bat aipatuko Mac-aren aurkezpenean. -Ordenagailuak ez dira margolanak. -Zoaz pikutara. Esaten duzun bakoitzean "zoaz pikutara" esango dut. -Steve... -Probatu. -Steve. -Esan. -Ordenagailuak ez dira margolanak. -Pikutara. Bai, badira, eta nik sistema itxi bat nahi dut. Goitik beherako kontrola. Bateraezina beste edozerrekin. Ordenagailuek ez lukete giza akatsik izan behar. Eta ez dut ordenagailu hau zure akatsekin eraikiko. Steve! Kaixo. Gaur Macintosh-aren eguna da. Eta Mac-a nirea da. -Hori egia da. -Mila esker. Hori egia da. Baina esker ona emaiozu Apple II taldeari... hori baita bidezkoa dena. Laster jakingo dugu Da Vinci zaren edo zure ustea bakarrik den... baina bitartean... -bikaina izango litzateke... -Bitartean Apple IIa hil egin da. Zazpi urte. Nagusigo aparta izan da. Sartu eta eseri zaitez. Mac-a Jef Raskin-ena da. Esan nigatik. -Ordenagailuak ez dira... bale. -Zoaz pikutara. -Prest dago? -Denbora gehiago behar dut. -Ez duzu. -20 minutu. -8:58ak dira. -Ezin gara berandu hasi. Aizu. Informatika enpresa bat gara. Ezin gara berandu hasi. -Orduan beste ideia bat daukat. -Zein? Azpijalea da eta etikaren mugan dago. -Nire arreta osoa duzu. -512an bai funtzionatuko du. -Probatu duzu? -Bai. Itxaron. 128aren demoa 512 batekin egingo duzu? Ez du inork jakingo. Eta hori etikaren "mugan" dagoela uste duzu? Aipa itzazu beste aukerak, arren. Mesedez. Azaldu behar didazu "Kaixo" esateak duen garrantzia. Hollywoodek ordenagailuak gauza beldurgarri bihurtu ditu. Ez zaizu iruditzen aurpegi adiskidetsu bat dela... irri leloarekin diskete-unitatean? Atsegina eta jostalaria da eta "Kaixo" esan behar du. "Kaixo" esan behar du esateko gai delako. Ez gaude iruzurra egiten. 512a urte bateko epean merkaturatuko dugu. Absolbituko nauzu zure Ekialdeko Europako gaitzezpenetik? 2001-eko ordenagailuak "Kaixo" esaten zuen etengabe... eta beldur izugarria ematen zidan. Absolbi nazazu. Honegatik bakarrik. Eta aurkezpenerako bakarrik. Jaun-andreak, zuzendarien batzordearen fundatzailea,... Mike Markkula. Bueno, aurrera. Utz ezazu zure aztarna unibertsoan, Steven. Ordu pare bare bat barru ikusiko zaitut. Aurkezpen honen zati formalaz arduratuko naiz. Zati legalaz, hain zuzen ere. Jainkoari eskerrak zalditeria heldu den. Goizean inoiz baino txarrago zeundela esan didate. Ez nuen uste posible zenik... Horregatik bidali didate basapiztia lasaitzera. 55eko Margaux bat da hau. -Goizeko 9:00ak dira. -Hau 55eko Margaux bat da. Nire irudimena da edo ni bezala janzten hasi zara? Ideia txarra izan da Markkula txosten ekonomikoekin hastea. Horren ordez ura bota behar izan genuen ikusleriaren gainean. Tanga izugarri batzuetatik ur hotza sabaitik isuriko balitz... Mike-ri fitxen kostua aurreztuko genioke. -Lasaitu. -Zergatik? Ez dakit. Inork ez dit inoiz hori galdetu. Tira. Zu zara mundua nik bezala ikusten duen bakarra. Inork ez du ikusten mundua zuk bezala. Julio Zesar bezalakoa naiz, John. -Etsaiez inguratuta nago. -Ez. -Batzordeak... -Batzordeak babesten zaitu. Zuk ziurtatzen duzulako. Batzorde on bat dela uste dut... baina banaka kalera ditzadan nahi baduzu, eztabaidagarria da. Denak aldi berean kalera ditzazun nahi dut... leiho batetik, irteera hurbilena baldin bada. Gogoratzen dituzu haien aurpegiak iragarkia ikusi zutenean? Ezin nituen ikusi mahaiaren kontra burukadak ematen zituztelako. Bai. Atzo, behin bakarrik igorri ondoren... Adweek-eko editoreak inoiz egindako iragarki onena zela esan zuen. Inoiz egin dena! Eta bada. Eta inork hobe bat egitekotan... Chiat/Day izango da, batzordeak ordeztu nahi zuen agentzia... eta Lee Clow-ek egingo du, batzordeak erotzat jo zuena. Jaun-andreak, "1984". Gaur Informazioaren Arazketa Direktiben... lehen urteurren loriatsua da. Historian lehen aldiz sortu dugu... ideologia xahuko lorategi bat... non langile guztiak loratu ahal izango diren... pentsamendu kontraesankorren kiratsetatik salbu. Gure Pentsamenduen Batasuna... munduko edozein flota edo armada baino arma boteretsuagoa da. Herri bakarra gara... Skinhead-ak erabili ditugu estra gisan? -Bizpahiruk esan didate. -Bai. Soldata ordaindu diegu skinhead batzuei? Bilatzen zuen estetika zuten. -Skinhead-ak? -Bai. Bale, hemendik ez dadila irten. Irabaziko dugu! Urtarrilaren 24an Apple Computer-ek Macintosh-a aurkeztuko du. -Nork gehiago daki? -Nork gehiago daki zer? Terroristei ordaindu diegula gure iragarkian agertzeagatik. -John... -Oker zeuden iragarkiari buruz... baina batzorde on bat da. Pertsona onak dira. Haien arazoa, batez ere, pertsonak direla da. Gizakien izaera da gainditu behar dena. Pepsi zuzentzen nuenean... arrakasta handia izan genuen talde biolentoen kide ez ziren... 18 eta 55 urte artekoak publiko xede izendatuz. -Ulertzen dut. -Ez zaude etsaiez inguratuta. Ia lortu dugu. Ez dakit zer egin Dylanen kontuarekin. Agian beste estrofa bat aipatuko dut. Zeintzuk dira aukerak? "Orain galtzen duenak gero irabaziko du"... orain daukaguna dena... edo... "Etorri herrialde osoko gurasoak"... "eta ez kritikatu ulertzen ez duzuena". "Zuen seme-alabak"... "ez dituzue kontrolatzen". Andy Hertzfeld-ek 100 dolar irabazi berri dizkit. Estrofa hori aukeratuko zenuela esan du. 45 segundo ditugu eta galdera bat egin nahi dizut. Zergatik seme adoptatuek... sentitzen dute baztertuak izan zirela eta ez hautatuak? Hori ez dator harira. "Zuen seme-alabak ez dituzue kontrolatzen". "Zuen bide zaharra zaharkitua geratzen ari da". Beraz, joan zaitezte pikutara, nire izena Steve Jobs delako... eta "garaiak aldatzen ari direlako". Ez naiz baztertuta sentitzen. -Ziur zaude? -Oso ziur. Haurtxo bat jaiotzean ez delako gertatzen gurasoek esatea... "Ez, hau ez zaigu interesatzen". Alderantziz, norbaitek hautatu zintuen. Kontrola ez izatea da. Ikusten duzu botorik izan ez zenuela... zure bizitzako gertaera garrantzitsuenean. Kontrola mantendu behar duzu. Ez dut ulertzen kontrolari uko egitea. Zergatik bururatu zitzaion Hertzfeld-i apustu hori? Abisatzeko zuretzat aitaren irudia izatea arriskutsua izan litekela. Gorde itzazu 100 dolarrak. -Lehenengo estrofa hartuko dut. -Ongi. -Zer demontre esan nahi du? -Ezer. Harro nago zutaz. Mila esker, nagusi. Atsegin handiz aurkezten dizuet laguna eta Apple-n CEOa den... John Sculley. John? Bai? Lisak irudi bat egin du Mac-ean. Macintosh-a, Apple-ren etxeko ordenagailu ia mitologikoa... hasiera txarra izan du IBM handiaren aurkako borrokan. Lehen hiruhilabetean milioi bat ordenagailu saldu beharrean... Apple-k 35.000 saldu ditu bakarrik... Steve Jobs hainbeste tematzea... goitik beherako kontrola izatean... eta hardware eta software gehienarekin... erabat bateraezina dela esan nahi duena... etorkizun handia zuen makina baten akatsa da. Apple Computers enpresak bi lantegi itxi ditu gaur... salmenta txarren ondorioz. Badakizue zenbat Mac saldu ziren pasa den hilean? 500. Wall Street-eko hainbat pertsona harritu dituen mugimendu batean, Apple Computers enpresaren batzordeak bozkatu du gaur... bere kofundatzailea Steve Jobs kaleratzea. Bera joan da ala kaleratu dute? Bere nagusi ohiak, John Sculley, ez ditu elkarrizketak eman. Dena den, elkarrizketa esklusibo batean... Steve Wozniak-ek bere lagun Jobsen zuzentasuna gogor kritikatzen du. Jobs "tipo iraingarri eta mingarri" bezala aurkeztu du. Jobs-ek enpresa eta ordenagailu berri batekin kontraerasotzen du. Apple-k lehiakide berri bat du. Steve Jobs-en Kubo Beltza hezkuntza merkatura zuzenduta dago. Oso pertsona gutxi lor dezakete mundua itxaron dezan... baina hori da Steve Jobs-ek egiten ari dena bere enpresarekin, NeXT. Fokua intentsitate gehiegi du. Proiektorearena? Zorua. Argi-sorta. Foku bizi bat nahi genuela uste nuen. Ez da pertsonala, baina ez naiz zirku estetikaren zalea. Ongi, pixka batez geldituko gara. Igo beharko dugu foku batzuk berriro doitzera. Bat bakarrik. 30ekoa ondo dago. Zain gauden bitartean VIP aretoan daudenek zorte on opa nahi dizute. Eta Woz hemen dago. Steve Wozniak. Bai. Eskerrik asko. Eta Andy Hertzfeld. Andy Hertzfeld. Mila esker. John Sculley ere etorri da. Atsegina da bere aldetik. Benetan? Ez dut uste atsegina denik. Ikusi behar dituzu. Errespetua erakutsi nahi dizute. Errespetu kontua balitz, Apple-n egongo ginateke oraindik denok. -Begira... -Zorte ona opa nahi balidate... euren baitarako gordeko lukete. -Zerbait esan ahal dizut? -Ez dut uste nire alde daudenik. Baina berdin zait. Apple-ena gainditu dut. Mac-a eta Woz eta Sculley ere atzean utzi ditut... institutuko neska-laguna atzean uzten duzun bezala. Beste bat bilatuz. -Zerbait esan ahal dizut? -Bai. Berakien ez zenuela lehiatuko esan zenuen... baina hezkuntzarako berezia den ordenagailu bat diseinatu duzu... eta antza denez haien sektorea da. Beraz, hona etorri izana gauza ona dela uste dut. Auzia jarri didate. Hala ere. Gauza polita izan da etortzea. Ez dira eskuzabalak izaten ari. Dibortzio adiskidetsuaren itxura izatea nahi dute. Historiak ez du DiMaggio atseginez gogoratzen Marilyn uzteagatik. Zer gertatzen zaizu? Ez dakit, baina ziur nago jatorrian zu zaudela. Neu naiz zure jarrera jendeari azaldu behar diona. 100.000$ Paul Rand-entzat enpresa logo batengatik... nahiz eta ez genekien gure enpresak zer egingo zuen. 650.000$ Kuboaren moldearen truke... Jainkoak debekatzen duelako angeluak 90,1ekoak izatea. Nik debekatzen dut angeluak 90,1ekoak izatea, eta ez 90ekoak. Kutxa hori Guggenheim-ean egon liteke. Ez diezaiezu eman arrazoirik prentsari esateko... amorratuta zaudela oraindik. Egingo duzu hori nigatik? Ez nago amorratuta. Bale, bale. Baina ez eman arrazorik horrela dela esateko. Ez dut egingo. -Hori da jarrera zuzena. -Ez da jarrera bat. Edozein unetan deituko didate argia begiratzeko. -Haietako batekin hitz egin. -Ongi da! -Bai? -Bai. -Gauza bat gehiago. -Noski. Ez dut prentsako galderarik nahi gero. Ez... Zergatik? Erantzun hobeak izan arte, prentsarik ez. Norbaitek non nagoen galdetzen badu esan berehala itzuliko naizela. Bale. Nor ikusi nahi duzu lehen? Ekar iezadazu Steve Wozniak. Itxaron. -Eskolara joan zinela uste nuen. -Itxaron. Duela ordubete joan behar izan zenuen. Hori uste nuen nik. Ez dut ama garaiz esnatu gaur goizean. Ez da lehenengo aldia. Iratzargailuarekin esnatzen naiz eta jantzi ondoren gosaltzen dut... baina ondoren batzutan ahaztu egiten zait ordua begiratzea. Zergatik ez du zure amak bere alarma jartzen? Nire eginbeharretako bat da. Ez dakit zein den hemen egotearekin horrek duen zerik... -Non dago zure ama? -Telefono bat bilatzera joan da. Duela ordubete, esan du... Ez duzu eskua altxatu behar. -Berdinak ez zirela esan zenuen. -Horrela da. -Neurtu ditut. -Joanna... 304,5 cm 4 aldeetan. Sei alde ditu. Baina ez zenuke hemen egon behar orain. Badakigu 4 aldeak berdinak badira... gainontzeko biak ere berdinak izan behar dutela. Gainekoak, behekoak, eskuinekoak eta ezkerrekoak... aurrekoa eta atzekoa baino milimetro bat gutxiago dute. Ez da egia. Neurtu ditut. Lisa, nahiko aditua naiz diseinu arloan... eta hori 20 zentimoko erregela da. Baliteke txarto neurtzea? Beste erregela bat izango banu, hau neurtuko nuke... -baina ez dut uste txarto dagoenik. -Zure ama itzultzean... -eskolara joango zara. -Erregela bat delako! Zergatik ez dira berdinak? -Entzun duzu esan dudana? -Bai. Batzutan iruditzen zaidalako... nahi duzuna esaten jarraitzen duzula entzun gabe. Entzuten ari naiz. -Zerbait behar duzu? -Ez. Zergatik ez da kubo perfektu bat? -Lehenago galdetu didazu. -Ahaztu egin zait. Anomalia optiko bat da. Giza begirako, kubo perfektu bat ez dirudi kubo bat... horregatik bi aldek milimetro bat gutxiago dute. Zer da anomalia bat? Hori ere lehenago galdetu didazu. Ez dakit zergatik egiten duzun hori. Salbuespen bat da. Patroi bat jarraitzen ez duen zerbait. Eskolara joan behar duzu. Sartu! Elkar ezagutzen duzuela uste dut. Kaixo, adiskide. -Itxura ona duzu. -Zuk ere bai. Esan didate George prest dagoela fokuarena begiratzeko. Pasea gaitezen. -Hau Lisa al da? -Bai. -Ezin da Lisa izan. -Bai, bada. -Lisa honelakoa da. -Hazten dira. Goazen. -Nitaz oroitzen zara? -Ez. Zure aitaren laguna naiz, Steve Wozniak. Sentitzen dut. Ez naiz zutaz oroitzen. Ongi hezitako neska zara. -Woz? -Bai. Chrisann kabina batean dago. Aurkitu, arren. Bai. -Jende asko dago. -Bai, bikaina da. -Bai. -"Izugarri bikaina". Izugarri bikaina. Talde berean jokatzen ez dugun lehen aldia da. Bakarkako diskoa aterako bazenu bezalakoa da. Eskerrik asko aurkezpenera gonbidatzeagatik. Berriro hutsetik hastea nahi dut. Nik ere, horregatik etorri naiz oihalen atzeko aldera. Jakin behar duzu zurekin egongo naizela hor kanpoan. Nire ordez atera zaitezen aukerarik dago? -Maite zaitut, Steve. -Nik ere maite zaitut, Woz. Aizu, hainbat gauza esan dira. Bai, eta publikoki gainera. Eta argitaratu dira. Hitz egitera bultzatu zintuzten? Zer? Begira. San Franciscoko Operaren orkestra zuloa da. Hitz egitera bultzatu ote ninduten? Seiji Ozawa topatu nuen behin Tanglewood-en. Berebiziko zuzendaria. Sekulako asmamena eta ñabardurak. Eta galdetu nion zer den zuzendari batek egiten duena... eta metronomo batek ezin duena. -Harrigarriki, berak... -Ez zintuen jipoitu? Horixe. Ez, berak esan zidan... "Musikariek instrumentuak jotzen dituzte". "Nik orkestra jotzen dut". Itxura ona duen esaldia da, baina ez du zentzurik. Markkula, Sculley... Eskatu zizuten ni iraintzea prentsan? Haserre egoteko arrazoiak nituen. -Eskatu zizuten? -Inola ere ez. Baina hitz egiteko eskatu zizuten. Apple jazartzen zuten eta enpresa utzi berri zenuen. Prentsarekin hitz egin behar zen. Hemen nago, Woz. Enpresak baztertu ninduen. Arrenka eskatu nizun. Apple II-ak diru-sarreren %70a sortzen zuen. Zer uste zenuen gertatuko zela? Ez zitzaizkizun behar beste axola Apple II-a edo Lisa. Argi utz dezagun. Ez zitzaizkidan batere axola Apple II-a edo Lisa. Ez ninduten hitz egitera bultzatu. Prentsari esan niona... pentsatzen nuenaren erakusgarri zintzoa eta zuhurra izan zen. -Woz. -Bai? Zer demontre daramazu eskumuturrean? -Jakin nahi duzu? -Irrikan nago. Hamar urte barru mundu guztiak eramango du. Nixie hodiekin egindako Nixie erloju bat da. Egia esan, 40 urteko teknologia da. Hodi katodiko hotzak. 140 voltetan egiten dute lan. Eskumuturra 45 gradu biratzen badut... hor dago. Orduak, minutuak eta segundoak. Gure burua bezala funtzionatzen du. Ikusi hori. Aurreratu ordua hegazkin batean egongo bazina bezala... ordu-zona aldatzeko asmoz. Ez dago arazorik. Torlojua atera eta botoia sakatu. Barkatu. Hegazkineko laguntzailea? Nire ondoan dagoen gizonak bonba bat lehertuko duela dirudi. Bonba baten itxura duela uste duzu? Orain ere, ezin dut ziurtatu bonba bat ez denik. -Beharbada jendea ohitzen denean... -Ez. Haserre nengoen. Apple II-ari buruz esaten zenuena... eta taldea tratatu zenuen modua... Woz. Barkatuta zaude betirako. Eszenatokira noa. Bi minutu geratzen zaizkit dena berrikusteko. Ohartu zara zein amore-emailea dirudien hori? Agian ez. Ez zaitut ikusi nahi hegazkin batetik irtetzen... -eskuburdinekin. -Zuk betirako barkatzen didazu? Zuk niri barkatzen didazu? Bihotzekoa emango dizu, adiskide. Zer da zuk egin duzuna? Zergatik ez nau Lisak ezagutu? Arraioa, laugarren mailako zenbatek dakite ezer zutaz? Ez dakizu kodea idazten. Ez zara ingeniaria. Ez zara diseinatzailea. Ez zara mailu bat ere erabiltzeko gai. Nik zirkuituaren txartela eraiki nuen. Interfaze grafikoa Xerox PARC-en lapurtu zen. Jef Raskin Mac taldeko burua zen... zuk bere proiektua zenatik kaleratu baino lehen. Dena! Beste norbaitek kutxa diseinatu zuen. Orduan nola da posible 10 aldiz egunero... nik irakurtzea "Steve Jobs jenio bat da"? Zer egiten duzu zuk? Orkestra jotzen dut. Eta zu musikari on bat zara. Zu hor eseritzen zara. Zure lerroko onena zara. Gauzak bere onera ekartzeko etorri naiz. -Badakizu zertarako etorri naizen? -Ez al duzu orain esan? Hona etorri naiz suntsituko zaituztelako. Zure ordenagailuak porrot egingo du. Unibertsitateko batzorde aholkulari batek eskatu dizu... 2.000 eta 3.000 dolar arteko ordenagailu on bat. NeXT-aren prezioa 6.500 dolarrekoa da. Eta hori 3.000 dolarreko aukerako disko gogorra kontuan hartu gabe. Aukerakoa ez dela jendea konturatu arte... disko optikoa ahulegia delako ezer egiteko. Eta 2.500$-eko inprimagailuarekin guztira 12.000 izango dira. Eta mundu osoan, zu zara pertsona bakarra... kubo perfektu batean sartuta egoteaz kezkatzen dena. Suntsituko zaituzte. Eta hori gertatzen denean zure ondoan egoteko etorri naiz... hori baita lagunek egiten dutena. Hori baita gizonek egiten dutena. Ez dut zure "barkamena" behar. Lagun zaharrak gara, ez iezadazu hitz egin beste edonori bezala. Ni naiz dakidan bakarra... nire aurrean dagoen tipoa zuk asmatu duzun norbait dela. Zure ondoan egongo naiz ezer egiten ez duen... kubo perfektu hori porrot handiena izango delako ordenagailu pertsonalen historian. Esaidazu ez dakidan zerbait. Eszenatokira noa berriz? Ez dago astirik. Garbitu behar dute eta aretoa zabaldu behar dute. Huts egiten badu, huts egiten du, ezta? Txiste bat esango duzu. Txiste bat esango dut. Huts egiten badu, huts egiten du. Eslogan on bat da. "NeXT. Huts egiten badu, huts egiten du". Ez nago demoari buruz bakarrik hitz egiten, Steve. Huts egiten badu, ez dugu zianurorik hartuko. -Diseinu mahaira itzuliko gara. -Ez gara itzuliko. Bi porrot jarraituekin ez dago aukera gehiagorik. Kontaidazu plana zein den. Plana kontatu behar didazu, nik ez dakidalako. Karta markatuak bazenitu bezala jokatzen duzu. Plana ikusiko duzu ikusteko prest zaudenean. LSD hartu beharko dut? Ez lizuke minik egingo. Plan bat dago? Huts egin dizut inoiz? Une madarikatu bakoitzean. -Orduan egiteko ordua da. -Ba al dago? Joanna, plan bat dago. Ez zaitut gezurrak esan beharreko egoera batean jarri nahi. Has zaitez 15 minutu beranduago Avie konpila dezan... -eta aukera bat izateko. -Zenbat aldiz esango dizut... -ez garela inoiz berandu hasiko! -Bale! -Ez gara inoiz berandu hasiko! -"Berandu hasiko". Baina zer iruditzen zaizu berandu hastea? Lisa gauza bera egiten egon da... jadanik azaldu diodan zerbait berriro galdetzen didanean. Galderak egiten dizkit eta badakit erantzunak dakizkiela. Zertaz doa hori? Haurrek hori egiten dute gurasoa haserre egongo den beldur direnean. Gurasoari gustatzen zaion zerbaiti buruz hitz egiten saiatzen dira. Oso normala da eta konpon daiteke berarekin hitz egiten... gustatzen zaizkion gauzei buruz. Eremu honetan esperientzia edo prestakuntza duzu? Ez. Esaiezu aretoa zabal dezatela. Non dago Lisa? Hor nonbait. -Zer esan nahi du horrek? -Eraikinean zehar dabilela. Duela ordubete, eskolara eramango zenuela esan duzu. Gelditzea arrenka eskatu dit. Aita asko pozik egongo lirateke... Txarto dago, ados? Moralaren zein gurasoen aldetik ikusita. Txarto dago zuk Lisa erabiltzea nigandik dirua lortzeko. Jakingo du, dagoeneko ez badaki, horretarako erabiltzen duzula. -Betirako gorroto egingo zaitu. -Ikusiko du... dagoeneko ikusten ez badu, gizonek ezin dutela bere ama kontrolatu. Baina haiengandik bizi dela. Ez dudala burua makurtzen eta ez naizela harrapatuta geratzen. Harrapatuta? Nik ezin zaitut nire ondotik bota. Mediku bat eta dentista bat behar ditut. Unibertsitatea utzi nuen lehen urtean, baina saiatuko naiz. Zure alaba eta bere ama mantenduko dituzu. 1.500$ ordaindu dituzu zure etxea bedeinka dezaten? -Esan dudana entzun duzu? -Ordaindu dituzu? Ez dut gogoratzen zenbat izan zen, Steve. -1.500$ izan ziren. -Ez dute doan egiten. -Ez. 1.500$ kobratzen dute. -Nola gastatzen... -Arraioa. -Esatera zenihoan... "Dirua nola gastatzen dudan ez da zure arazoa"? Sinusitisa dut eta dentistarengana joan behar dut ere. Orduan ikusten duzu aurrekontua hobeto gasta zenezakeela. Kubo perfektu batean bezala? Begira iezadazu, Chrisann. -Zer? -Nor naizen badakizu, ezta? -Bai. -Eta jende asko ezagutzen dudala. -Zeri buruz ari zara? -Begira iezadazu. Eta ezagutzen ditudan pertsonek beste pertsonen berri dakite. -Zer da hau? -Berriro entzuten badut... zerealez betetako katilu bat Lisari burura bota diozula... -Zer? -nire telefono pribatuak joko du... eta ahots batek esango du, "Eginda dago". -Horrela jakingo dut hil zarela. -Zoratut... Katilua lurrera bota nuen. Ez nion Lisari bota. Gelan ere ez zegoen! Ez zegoen... Katilua lurrera bota nuen. Neska txiki bat da. Eta izutzen duzu. Ni gizon heldua naiz eta izutzen nauzu. Zaborra kalera ateratzea zeregin bat da. Mahaia kentzea zeregin bat da. Goizetan zu esnatu behar izatea oso arraroa da. Irakats iezadazu gehiago gurasoa izateari buruz. Bukatu dugu. Hezigarria litzateke aita dela ukatzen duen batengandik ikastea. -Ez errietarik egin Lisari. -Ardurak ematen dizkiot! -Bale. -Eta noizbait eskertuko dit. -Agian zure ametsetan. -Zoaz pikutara! Ados. Ez diot inoiz ezer bota burura. Steve. Ez nuke inoiz egingo. Gauzak ez dira errealitate bihurtzen zuk esaten dituzulako. Diru gehiago egongo da zure kontuan egunaren amaieran. -Atsegina izan zara? -Horixe baietz. -Andy da hurrengoa. -Hertzfeld edo Cunningham? Hertzfeld. Avie Tevanian-ekin eta ordenagailuekin jolasten dabil. Jaun-andreak, entzunaretoa zabalik dago. -milaka pertsonen aurrean jokatzen. -Steve! Geroago izan daiteke, Joel? Zortzi minutu geratzen dira. Goizeko prentsari buruzko komentario bat bakarrik. -Zeri buruz? -Artikuluen bolumenari buruz. -Izenik gabeko iturri bezala... -Steve-ren iritzia nahi nuen. Izenik gabeko iturri bezala esango dizut... inoiz ez dudala ikusi horrelako gauza bat industria honetan. Wall Street Journal egunkariari deitu diot iragarki bat jartzeko... eta badakizu zer esan didan saltzaileak? "Zertarako? Macy's dendari bihar Gabonak direla esatea litzateke". -Stewart Alsop-ena ikusi duzu? -Bai. Barkatu, Joanna, Steve-ren adierazpen bat behar dut. Titulua zen "NeXT agurgarria, noiz edukiko dut nire tresna?". Noiz edukiko du? Merkaturatze data 8 edo 10 aste barru esango dugu. Alsop-ek ez du merkaturatze data jakin nahi. Berak jakin nahi du eskuetan noiz edukiko duen. Stewart Alsop errespetatzen dugu... eta aparatu bat bidali nahi diogu... aparatuari buruz idatzi ahal izateko. -Eta noiz izango da hori? -Laster. Pare bat egunetan? Aste batetan? Estraofizialki. -Estraofizialki? -Erabat. -Uste dugu... -Edukiko du bukatzen dugunean. Ez dago bukatuta? Ia bukatuta dago. Hiru aste daramatzat demoa nola entseatzen duzun ikusten. -Bai. -Zer geratzen da? -Gauza txiki bat. -Zer? -Nahikoa dela uste dut. -Estraofizialki ari gara... eta Joel-ek beti ulertu ditu ondo ñabardurak. Zer geratzen da bukatzeko? Denok uler dezaten, esan beharko genuke SO-rik ez dugula. Sistema operatibo bat? Bai. Zer esan nahi duzu? Ordenagailuak SO-ari esker funtzionatzen du. Egia esan, SO-a ordenagailua da. Eta nola funtzionatu du? Nola funtzionatuko du gaur? Nola izan daiteke SO-rik ez izatea? Hori da egoera. Avie Tevanian gure Software Diseinatzaile Burua da... eta demo programa bat idatzi du. Oraindik motorra ez duen auto bat egitea bezala da. Golfeko orga baten bateria sartzen diogu pixka bat ibiltzeko eta kito. Ordenagailu honek egiten dakiena da funtzionatzen duela erakustea. Esaten ari zara eraiki duzun gauza bakarra kubo beltz bat dela? Bai. Baina ez al da inoiz ikusi duzun kubo beltz politena? Eta hau... estraofizialki ari gara oraindik. Eta hau estratetegia bat edo arazo bat da? Arazo bat bada... Ez partekatu isilpeko informaziorik gizon horrekin. Ez da arazo bat. Dena den ez nuke ulertuko. Nik ere ez dut ulertzen eta nire izena dago patenteetan. E-maila du. Hemendik aurrera e-maila ez da teknikarientzat bakarrik izango. Orain bada, baina ez aurrerantzean. Eta ziur nago NeXT ordenagailu batetik bidalitako e-mail bat... beste NeXT batean bakarrik jaso ahal izango dela, ezta? Itxita, goitik behera. Zakarrontzi berria txarto dago. Esan nahi nizun egindako lanorduak estimatzen ditudala... baina ezin dut oso itsusia delako. Aurrekoa jarriko dut. Zergatik ematen ditugu oraindik hiru aukera erlojurako? Zenbat aukera eman nahi dituzu? Bi. "Erosi" edo "Ez erosi". -Zurekin hitz egin dezaket -Noski. Aizu. Avie-k dio konpilatzen egon dela... baina hutsegite batzuk egon daitezkela gaur. Hutsegite batzuk besterik ez badira... Mirakuluzko tamainako garaipena izango da. Zergatik esaten didazu Avie-ren izenean? Ez nuen nahi berak modu txarrean jakitea... zure jarrera zein den hutsegiteen aurrean demo batean. Baina dirudienez hobeto daramazu. Ni ere heldu egin naiz, Andy. Nire burua maitatzen ikasi dut. Ez nuke inoiz imajinatuko arazoa hori zenik. Irain aparta. Zure eserlekura joan behar duzu. Zer moduz Lisa talentu aparteko haurren eskola horretan? Ondo, probak egin dizkiote eta hegan egin dezake. -Egitan, oso gauza ona da. -Badakit gauza ona dela. Horregatik ordaindu diot eskolari eraikin bat. Ziur nago ez dela sartu horregatik. Benetan? Macworld-eko artikulu xelebre bat erakutsi ahal dizut? Ez daukat beste egitekorik orain. Gustatuko zaizu, benetan. Joanna! Ikusi hau! Andy, bi minutu bakarrik ditu. Guy Kawasaki-k Macworld aldizkarian idatzitakoa gustatuko zaizue. Gerorako utz genezake? Prentsa-ohar bat parodiatzen du... eta bertan Apple-k NeXT erosten du... bere SO-arengatik. Apple-k zuen SOa behar duen etorkizun bat irudikatzen du... orduan NeXT erosi behar du eta CEO bezala itzultzen zara. Eta Gates-ek esaten du... "Orain Microsoft-ek kopia ditzakeen"... "Jobs-en berrikuntza gehiago egongo dira". STEVE JOBS ITZULTZEN DA APPLE-REN PRESIDENTE GISA. Geroago irakur dezakezu. Eskerrik asko. Eraikina ordaindu gabe ere sartuko zatekeen. Hala ere, elkarrizketa batean aipatzeko gai bat da. Ongi da. Zorte on. Mila esker. Emaidazu hori. Nik botako dut. Gordeko dut. Zer? Prest zaude Sculley ikusteko? Aizu! Lisa! Ezin duzu oihurik egin! Lisa? Joan behar duzu. Arriskutsua denez hemen egotea beste batzuk egiten dute lan hemen. Nigandik edo zure amarengandik ezkutatzen zara? Ez nago ezkutatuta. Goazen. Zer egon zara entzuten? Abesti beraren bi bertsio. Amaitzen direnean birbobinatzen dut berriz entzuteko. Abestia bera da, baina bertsioak ezberdinak dira. -Zein da abestia? -Bale. Abestia oso zaharra da eta "Both Sides, Now" deitzen da. "Both Sides, Now"? Bai. Zeri buruz da? Ba... Hiru estrofa daude: hodeiak, amodioa eta bizitza. Eta abeslariak abesten du pentsatzen zutela... Pentsatu ohi zutela... -Hodeietan, amodioan eta bizitzan? -Horixe. Modu batean, bai, baina orain beste era batera ikusten dituzte... Eta erabaki dute ez dakitela ezer hodei, amodio eta bizitzari buruz. Horiek dira hitz zehatzak. Bai, Joni Mitchell. Eta ez da abesti zahar bat, agure bat ez banaiz behintzat. Eskolara joan behar duzu orain. Bi bertsioen arteko ezberdintasunak jakin nahi dituzu? Oraintxe. Lehen bertsioa gatzgabea litzateke. Ez nuen esan nahi ezberdintasunak oraintxe jakin nahi nituenik. Eskolara oraintxe joan behar duzula esan nahi nuen. Ikustera gera ninteke. Piper egin duzu. Delitua da hori. Ez dut garrantzizko ezer galduko. Nola dakizu? Hurrengo gaia irakurri dut. Pelegrinak Mundu berrira heltzen dira. Eta gero Independentzia Deklarazioa egin zen. Pare bat mende bidean utzi duzu. Steve? Chrisann zain dago. Goazen. Geratzeko arrazoiak eman ditzaket? Ez. Nirekin zegoen. Goazen. Zure aitak ez du gu egoterik nahi. Hori ez da egia. Hori ez da... Eskolan egon beharko zenuke, besterik ez. Delitu bat egiten ari naiz orain, eta ez dut arazoetan sartu nahi. Ez zaude arazoetan sartuta. Txantxetan nengoen. Bale. Aizu. Zein da bigarren bertsioa? Lehen bertsioa gatzgabea da. Eta bigarren bertsioa? Hitza ez datorkit burura. -Ados. Izan egun ona eskolan. -"Damutua". Zer? Iraganera joan nahi luke gauzak beste moduz egiteko. Gazteegia zara damututa egoteko. Ez naiz ni. Abestia abesten duena da. Ulertzen dut. "Damututa". Zentzua dauka... Zurekin bizi nahi dut. Sei minutu. -Sculley ikusi nahi duzu? -Ez. Oroitzen zara segurtasuna behar zenuela esaten nizunean? Hau da arrazoia. Ez dakit zergatik ni zahartu naizen eta zu ez. Deabruarekin egindako tratu bat eta niri eskaini ez zidana. Badakizu zertan pentsatzen ibili naizen azken lau urteetan? Dirudienez, ez dut inoiz jakin zertan pentsatzen zeunden. Jaioberriek ez dute kontrola. Ba al dakizu zeri buruz ari naizen? 84an, Mac-a aurkeztu baino lehen esan zenuen... Bai. Esan zenuen adoptatua izatean kontrola ez zenuela izan. Minutu batean hasiko gara... Zergatik uste du jendeak nik kaleratu zintudala? Berdin dio, John. Iragana da. Benetan? Ez egin leloarena. Ez didazu ziria sartuko. Etorri zara jendeak zergatik uste duen kaleratu ninduzula galdetzera? Zergatik uste du jendeak kaleratu zintudala? Zerbait argitzea gustatuko litzaidake. Iragarkia gustatu zitzaizun, ezta? Iragarkia... "1984." Gustatu zitzaizun. Noiz erosiko dituzu altzariak? Ez da gauza erraza. Bai. Has zaitez sofa batekin eta hortik abiatu. Harrituko ninduke jakiteak hona etorri zarela... barne-dekorazioaz hitz egitera. Iragarkia asko gustatu zitzaidan. -Benetan? -Badakizu baietz. Sasikume gezurti bat zara. Iragarkia kentzen saiatu zinen. -Mac-a sakon berrikusteko ordua da. -Eta berandu goaz. Garestiegia da. Prezioa 1.995 dolarretara jaitsi behar da. Marketin aurrekontua bikoiztu behar dugu... barne disko gogorra garatzeko langile gehiago behar ditugu... eta FileServer-ean inbertitu behar dugu. Nondik atera duzu iragarkia kentzen... -Lee Clow. -Lee oker dago. -Gezurra esaten ari da? -Oker dago. Eta non lortuko genuke dirua? Apple II-a behin eta betiko kenduz. Apple II-a dirua ematen duen gauza bakarra da. Batzordearekin ados zeunden. Batzordearen kezkak ulertzen nituen, baina ni... Kezkak produktua erakusten ez genuelako? Beste gauzen artean, baina nire galdera zen... Zeintzuk dira beste gauzak? Jakin-mina daukat. "Beste gauzen artean" esan duzu. Beste gauzen artean, galaxia distopiko batean gertatzen zen. Bizi ez garen planeta batean. Iluna zen eta gure markaren aurkakoa. Eta ez genuen produktua erakusten. Jendeak iragarkiari buruz hitz egiten zuen... baina gehienek ez zekiten zer saltzen genuen. Mac-a saldu behar da 1.995 dolarren truke. Merkatu ikerketek ez digute esaten... Mac-aren porrota bere prezioan datzanik. Esaten digute jendeari ez zaiola gustatzen... uste dutelako ez duela ezer egiten. Itxita dago, goitik behera. Ez genekien ez zela jendeak nahi zuena, baina ez da. Zirrikituak nahi dituzte eta aukerak nahi dituzte. Ekipo estereoak erosten ditugun bezala, osagaiak nahasten. John, entzun. Bezeroak beti arrazoia duela esan zuena ziur bezero bat zela. Skinhead-ak zituen. -Emakumeak askatzen zituen. -Skinhead-ak askatzen zituen. Iragarkiak ez zuen zerikusirik skinhead madarikatuekin. Estra bezala erabili genituen. Inork ez zekien skinhead-ak zirela. Esaten ari naiz batzordeak kezkak zituela... Zuk bizimoduaren publizitatea asmatu zenuen. Eta "gure marka" nire marka zen. Nire lana batzordeari gomendioak egitea da. Pertsona zoriontsuak erakusten genituen Pepsi edaten. Baina ez genuen esaten mundua bukatuko zela beste ezer edatean! Gomendatu orduan prezioa jaistea eta marketin aurrekontua bikoiztea. Ezin dut. Eta produktua erakusten genuen. Erakusten genuen zabaltzen, zerbitzatzen eta kontsumitzen. Zer egingo duzu, Mac-arekin amaitzea gomendatu? Egin dut jada, Steve. Zer?... Noiz? Uste duzu zure arrakastaren sekretua izan zela... ez onartzea jendeak freskagarri batekin zer egin jakingo zuela? Nik ez nuen iragarkiarekin akabatu! Niri esker igorri zen. Oraintxe bertan. Duela ordu bat. Markkularen etxetik nator. Zer esan du? -Zer esan du? -Asmatu gauza berri bat. Talde bat emango dizut. Mauira joan zaitezke. Hoteletan sofak daude. Itxaron. Esan duzu Mac-a akabatzea gomendatu duzula? Edo Mac taldetik ni kentzea gomendatu duzu? Hiru espazio erosi genituen Super Bowl-ean. 30 segundoko bi eta 60ko bat. Iragarkia ikusi ondoren, dirua atzera nahi zuten... eta espazioak saltzea eskatu zidaten. Chiat/Day agentziak 30ekoak saldu zituen baina ez 60koa... eta Lee Clow-eri esan nion azken espazioa saltzen ez bazuen... ez nintzela atsekabetuta egongo. Prezioa jaisten badugu eta aurrekontua bikoiztu... Ezin duzu prezioa jaitsi edo aurrekontua bikoiztu! Hori egiteko modu bakarra Apple II-tik dirua ateratzea da. Apple II-ak lotsa eman beharko zizun, niri bezala. Ez die lotsa ematen akziodunei. Berdin zaizkit akziodunak. Horregatik kontratatu zintudan, akziodunekin ez hitz egiteko! Akziodunak nire arazoa dira... eta batzordea akziodunen ordezkaria da! Gauzak horrela dira! Eta ez zen Lee Clow izan ahaleginak egin ez zituena 60koa saltzeko? Nire agindua betez, Steve. Hori bere kabuz egingo zuela uste duzu? Bai. Edozer gauza egingo luke iragarkia zugandik salbatzeko. Ni nintzen babesten zuen bakarra! Zuk ez zenuen iragarkia nahi... Mac-a akabatu nahi zenuelako aurkeztu baino 2 hilabete lehenago! Zuk eldarnioak dituzu! -Zerbait esan diezazuket? -Noski. Ez dakit zergatik etorri zaren. Zergatik eta nola utzi zenuen Apple... istorio mitologiko bihurtzen ari da, eta ez da egia. Nik neuk azalduko diot batzordeari. -Ez egin hori. -Hori egingo dut. -Ezin duzu. -Zergatik? Haien ustez enpresak ez zaitu gehiago behar. Gorroto mezuak jasotzen ditut. Heriotza-mehatxuak. Heriotza-mehatxuak jasotzen ditut. Nire haurrei iseka egiten diete. Zergatik uste du jendeak nik kaleratu zintudala? Joannak edozein unetan deituko dit. -Steve? -Ez zegoen prestatuta. Bai, berehala joango naiz. Defendatzeko aukera eman nizun. -"Eman" zenidala? -Batzordeari esan nion... "Apple II-an edo Mac-an inbertitu nahi duzue?". Eta Apple II-a aukeratu zuten. Super Bowl-eko espazioa... -nahi ez zuen jende bera. -Eta orduan Txinara joan nintzen. Sculley jauna, dei bat duzu lehen lineatik. Edo ia joan nintzen, VIP aretoan dei bat jaso bainuen. -Nork deitu zizun? -Ez dio axola. Niri axola zait. Nork deitu zizun? -John Sculley. -John? Hegazkin hori hartzen baduzu... ez duzu lanik izango lurreratzen denerako. Steve-k batzordeari deitu dio. Kanporatu nahi zaitu. Maletak hegazkinean utzi nituen eta oraindik Pekinen egongo dira. Auto bat hartu nuen gau erdian Cupertinora itzultzeko. Badakit zer ordu den. Ordubete barru bilera bat nahi dut eta Steve han egon dadila ere. Mac proiektutik atera ninduzun eta hori ez zen gauza ona izan. Bilera eskatzea homizidio bat izan zen. Hori da gezurra den zatia, adiskide. Suizidio bat izan zen... nik zure kartak nekizkielako eta nireak erakutsi nizkizulako. Eta hala eta guztiz ere nire kontra joan zinen. Zer uste zenuen egingo nuela? Onartzen dut galtzea, baina ez dena pikutara bidaltzea. Nik ez dut onartzen galtzea. Merkatu-kuota galtzen ari gara eta Mac-a dirua galtzen ari da. Gure itxaropen bakarra Apple II-a da... baina zaharkitzen ari da DOS sistema zaharra duelako. Erabiltzaileek aldaketak egiten ari dira CP/M sistema erabiltzeko... Intel batean funtzionatzeko sortu den arren. Oso argi utzi nahi dut. Gure baliabide guztiak Apple IIa eguneratzeko erabili behar ditugu. Mac-ari baliabideak kenduz. Porrot egiten ari da. Agerikoa da. -Oso garestia da. -Ez dago probarik hori dela... Neu naiz proba! Mac-aren munduko adituena naiz. Zein da zure curriculuma? Agindu kontraesankorrak ematen dituzu... ez duzu esana egiten eta jendea samintzen duzu. Gure ingeniari onenak Sun, Dell eta HP-ra joaten dira. Wall Street-ek ez daki konpainia nork gidatzen duen. Ehunaka milioi galdu ditugu burtsan. Eta Apple-ren CEOa naiz, Steve. Hori da nire curriculuma. Baina hori baino lehen ur azukretsua saltzen zenuen, ezta? Ni Wozniak-ekin nengoen garaje batean etorkizuna asmatzen. Artistak buruak direlako eta txotxongiloak botoa nahi dutelako! Ados. Tipo honek kontrola galdu du. Nire dimisioa gaur aurkezteko prest nago... baina ni geratzea nahi baduzue, Steve ezin da geratu. Emaiezue kitapena. Akzio-pakete bat gorde dezala eta buletina jaso dezala... baina Apple-rekin lotura guztiak moztuko ditu. Bene-benetan ari naiz. Idazkariak bozketarekin hastea nahi dut. Ea ausartzen zaren. Lan ezin hobea egin duzu urte hauetan prentsa hezitzeko... eta horrekin esan nahi dut manipulatu duzula... zeren eta prentsa munduko inork ez daki... zuk behartu zenituela erabakia hartzera. Batzordea behartu zenuela... nik aurretik esan nizun arren zer egingo zuten. Eta horixe bera egin zuten. Aho batez. Ez zait ezer kostatzen gogoratzea, John... nire bizitzako gau txarrena izan zelako. Eta bozketa behartu nuen zuzen nengoela uste nuelako. Eta oraindik uste dut eta zuzen nago. Gau hartan odola zeridan. Eta ni ez naiz odoletan egoten. Baina denborak zauriak sendatzen ditu... eta denbora daramat horretan pentsatu gabe. Oso ondo ulertzen dut zure haserrearen zergatia. Eta nik ere jendeak egia jakin dezan nahi dut. Ordua da. Bale. Suntsituko nauzu, ezta? Ez izan zentzugabea. Aurrealdean eseriko naiz zuk zeuk nola egiten duzun ikusteko. Gero menu on bat eskatuko dut 55eko Margaux batekin jateko... -eta autografoak sinatuko ditut. -Jainkoa... Aholku bat nahi duzu, Pepsi Belaunaldia? Ez erabili Woz ni iraintzeko prentsan. Beste inor berdin zait... zu, Markkula edo Arthur Rock. Edonor Rain Man izan ezik. Ez manipulatu horrela. Beste ezer pentsatzen duzun arren, nik beti babestuko dut. Goazen, Steve. Hori da gizonek egiten dutena. Ezin gara berandu hasi. Ez dut uste esan dezaketenik amorratuta nagoenik. Ba al zenekien Bandley-en... Mac taldeak sari bat ematen ziola urtero... zuri aurre egitera ausartzen zen pertsonari? Ez. Nik irabazi nuen. Hiru urte segidan. Bikain. Hau. Hau... Guy Kawasaki-k Macworld aldizkarian idatzitakoa. Nahi gabe asmatu du, ezta? NeXT-aren sistema operatiboa atzeratzen egon zara... Apple-k zer behar duen asmatzen duzun arte. Hori egia balitz ere, ez zait hain gaiztoa iruditzen. Aizu. Prest gaude! Zure lagun minena naiz. Zure... Nola deitzen duzu? Zure "laneko emaztea". Denbora osoa! Azken hiru urteetan. Noiz aldatu zenuen ideiaz... eta hasi zinen eraikitzen Steve Jobs-en Mendeku Makina? Argiak erdira. Skylab gogoratzen duzu? NASA-k tripulazio gabeko satelite bat bidali zuen 70eko hamarkadan... informazioa biltzeko. Gauza da, bidali zutenean... ez zekitela nola lortuko zuten berreskuratzea. Baina asmatzetik hurbil zeudela uste zutenez... espazioan egongo zen 8 urteetan asmatuko zutela pentsatu zuten. Badoaz. Baina ez zuten asmatu. Eta zortzi urteren buruan erori zen... 1.500 kilometroko perimetro batean Indiako Ozeanoan. Pixka bat ezkerrera edo pixka bat eskuinera... eta norbaiti kalte egin ahal izan zion. Unibertsitateetarako ordenagailu bat egin nahi nuen. Baina teknologia ez da nik behar nuen beste aurreratu. Badakizu dirurik gabe gaudela. Jaun-andreok, ekitaldia beherala hasiko da. Baina Apple-k berritzeari utzi zion eta aukera hobe bat ikusi nuen. Joanna, badakit unibertsitateek ez dutela erosiko... 13.000 dolarreko hiztegi bat bozgorailu onekin. Zuk badakizu nik dakidala. Baina Apple-k erosiko du. Avie Tevanian-ek behar duten SO-a egingo duelako. Eta ni ere erosi beharko naute. Akzioetan bostehun milioi dolar... eta produktu bakoitzaren kontrol osoa emanez. Jaun-andreok, ongi etorria eman diezaiogun... Industriako sektorean aurkeztu eta urte bat baino gehiago eta gero... NeXT ordenagailua dendetara iritsi da. Eta badirudi Steve Jobs-ek bi porrot segidan dituela. Ikasleei eta hezitzaileei... zaila egiten zaie justifikatzea makinaren kostu altua. Kubo beltzaren amaiera heldu da. NeXT-ek Canon-i saldu dio lantegia eta langileria erdia kaleratu du. Ordenagailuen munduan, hiltzen duzu edo hiltzen zaituzte. Apple Computer bolada txar batean dago. 2.500 langile inguru kaleratu ditu. Apple-k merkatu-kuota galtzen jarraitzen du... eta ez du berrikuntzarik aurkeztu Newton-a izan ezik... John Sculley presidentaren proiektu gogokoena dena. Benetan mugikorra izan nahi baduzu, Newton PDA bat beharko duzu. Edo agian ez. Idazkera testu digital bihurtzen du. Aizu, Dolph, idatzi ohar bat zure Newton-ean. "Martin jipoitu". MARTHA JAN. 1980an, Apple-k merkatuaren %30a zuen. Gaur egun, %3,2a bakarrik dauka. Eginda dago. Apple-k John Sculley kaleratu du. Eta Intenet delako hau? Zeozer dakizu honi buruz? Orain azken irrintzia da. Zurrumurruak dabiltza berriro Apple Computer-en inguruan... ea agintea nork hartuko ote duen. Ordu honetan aparteko goi-teknologiako bilera bat dago. Baieztatu egin da. Milioi askoko berregituratzen batean... Apple-k NeXT-aren sistema operatiboa erosi du... -Seme iriolea itzuli da? -Noski baietz. Badakizue zer? Mac itzuli da. -Apple-ren kofundatzailea... - Steve Jobs... -Steve Jobs... -Steve Jobs... Steve Jobs Apple-ra itzultzen da. Kamera digitalarekin egindako argazkiak proiektatu nahi badituzue produktu guztietan dator. I/O belaunaldi berri batera goaz. 12 megabyteko USB bi. Apple-ren sistema zaharra atzean utziko dugu. Surround soinu estereoa produktu guztietan. Teklatu bikain bat eta inoiz ikusi duzuen sagu erakargarriena. Oraingoan benetako saguak erabili ditugu. Entzunaretoa 10 minutu barru zabalduko dugu. Steven? Utziko al diozu tontokeriak egiteari? Baina zer ikusten dut? Steve Wozniak han eserita dago. Ondo pasa nahi baduzue galdeiozue ordu zuzena duen. Nire ordua zuzena da eta atzeratuta gabiltza. "Teklatu bikain bat"... Teklatu bikain bat eta inoiz ikusi duzuen sagu erakargarriena. Gauza horiek honako itxura dute gaur. Orain erakutsiko dizuet zein itxura izango duten bihar. Hau da iMac-a. KAIXO (BERRIZ). Aparta izan da. Zer gustatu zait ohi dena baino gehiago? -Ez dakit. -Zerbait ezberdina zen. Aizu, ergela. Zuetako norbaiti hitz egiten ari zaiola uste dut. -Ezberdintasunik nabaritu duzu? -Hori da esaten... Irteera seinaleak itzali dira. -Iluntasun osoa. -Lortu duzu! Irteera seinaleak gure panelera konektatu ditugu. Itzaltzen dira eta 7 segundoren ostean... pizten dira berriz. Teorian. -Legezkoa da? -Ez, ziur gaude ez dela. Kritikak ikusi nahi dituzu? -Gero ikusiko ditugu. -Gustatuko zaizkio. -Gero emango dizkizut. -Orain hartuko ditut. -Barkatu. -Hortik hasiko gara berriz. Bi minutu inguru ditugu, joan gaitezen 360ko planora. Haririk gabeko kamera bat erabiliko dugu, Panasonic-i lapurtutakoa. Bere itxura erakutsiko dizuet. Aparatu osoa zeharrargia da. Barnea ikusten da. Zer iruditzen zaizu emakida, Woz? Ezin duzu ireki, baina barrua ikus dezakezu. Ez dago txarto. Bozgorailu estereoak aurrean jarri ditugu, infragorria hemen... eta CD-ROM unitatea erdian. Polita. Eta entzungailurako irteera... eta konektore guztiak ate polit txiki baten atzean daude. Ethernet. USB. Nahiz eta behar bezalako Macintosh bat den... kontsumitzaileek esan diguten erabilerarako... zuzenduta dago batez ere. -Eta hori da... -Itxaron, mesedez! Erantzuna "Internet" zen. -Joanna? -Bai. Gera zaitez nire aurrean. Kritikak ikusi nahi ditut, baina Joel ohartu gabe. Oso onak dira. "Ez da azken aldian aurkeztu den itxura oneneko ordenagailua soilik. Adierazpen formal bat ere bada esateko... Silicon Valley-ko enpresa somnanbulu izateari utzi diola". Hitz horrek "lo-ibiltari" esan nahi du. Steve? Aretoa hustu behar dugu garaiz hasi nahi baduzue. -Eta garaiz hasiko gara. -Garaiz hasiko gara. Tori. Hartu hau. Aizue, amaitu da. Eszenatokia garbitu behar dute eta entzunaretoa zabaldu. Maite zaituztet, lagunak. Andy, etorri une batez. -Zein? -Hertzfeld. Forbes-en hitzetan "industria aldatuko duen arrakasta" da. Ikusi hau. Zergatik ez gara inoiz oheratu? Maiteminduta ez gaudelako. Begiratu. -Sculley. -Irakurri zer esaten duen. "Duela 15 urte Apple hain arrakastatsu egin zuen"... "estrategia erraza bera aplikatu du". Produktu hausleak egin ditu eta marketin apartarekin sustatu ditu". Atsegina izan da bere aldetik. -Bai, bada. -Benetan. J.D. Salinger-ek John Sculley-k baino gehiago hitz egiten du. Ez zen sarkasmo bat. Atsegina izan da. -Berarekin hitz egin duzu? -Ez. Ez duzu berarekin hitz egin 1988tik? Esango nizukeen horrela balitz. Ez dio axola. Ez dut nahi jendeak pentsa dezan ni traizionatu ondoren... bum, 15 urte geroago ez dela ezer gertatuko. Txantxetan nengoen. Zer gertatzen zaizu gaur goizean? Goazen eszenatokitik. "Apple-k orain eskaintzen duena nagusitasun kromatikoa da". Ez kezkatu horregatik. -Zer du nire kontra Bill Gates-ek? -Ez dakit. Biak zoratuta zaudete. Entzun. Nik utzi nuen unibertsitatea baino hobea zen bat utzi zuen. Baina manipulatzen dute. Eta zergatia esango dizut. Bakezkoak egin Lisarekin. Bazenekien, Joanna? Mugak daude. Nire etxera etorri zinen goizeko 1:00etan eta garbitu zenuen. Beraz esaidazu muga non dagoen. Hor daudela esan dezagun. Benetako aurreikuspenak ematen badizkizut... zin egingo didazu ez dituzula eszenatokian esango? Zeintzuk dira "benetako aurreikuspenak"? -Zer eman didazu orain arte? -Aurreikuspen neurtuak. Marketin saila gezurretan ibili da? Itxaropenak kontrolatzen egon gara, zu ez bezala. Zeintzuk dira benetako aurreikuspenak? Milioi bat unitate salduko ditugu lehen 90 egunetan. 20.000 hilero harrezkero. -Arraioa. -Bai. Ikusten duzu? Une egokia itxaroten baduzu... Are gehiago, salmenten %32a... lehen ordenagailua erosten duen jendearen segmentuan izango da. Eta %12a Windows erabiltzen dutenen segmentuan izango da. Hori da Bill Gates-ek zure kontra duena. Eta historian zehar azkarren salduko den ordenagailua izango da. Enpresa komatik atera duzu... 3.000 pertsona lanik gabe utzi ondoren... eta ekoizpen katearen %70a moztu eta gero. Beraz, Steven... amaitu da. Irabaziko duzu. Delitu bat izango litzateke une honetaz ez gozatzea. -Gozatzen ari naiz. -Bakezkoak egin Lisarekin. -Begira... -Tira. Ez zait gustatzen besteek baino pribatutasun gutxiago edukitzea. Milioi asko edukitzeak ez du egoera pixka bat hobetzen? -Ez. -Lisa bakarrik... Lisa onarpena eman zion. -Chrisann-ek etxea saldu zuen... -Eta Lisak zer egin zezakeen? Nola oztopa zezakeen bere ama etxea sal ez zezan? Biontzat erosi nuen etxea. Baina nola geldiaraziko zuen? Kontrakoa adieraztea norabide zuzena hartzea izango zatekeen. Ez duzu uste zure erantzuna gehiegizkoa izan dela... 19 urteko neska bat bere amari etxea saltzea utzi dion kasurako? Saia zitekeen. Nola geldiaraziko zuen bere ama, ama berezi hori gainera... Chrisann-i etxea saltzeko baimena eman zion... eta ni izorratzeko egin zuen! Berdin zait lehergailu bat jarri izan balu ur-berogailuan! Konponduko duzu, orain. Hilabeteak daramatza jarrera arraroarekin. Nire kontra jarri da. -Konpondu. -Zer arraio... -Konpondu, Steve. -Lasaitu! Konpondu edo ni banoa. Zer deritzozu? Joango naiz eta ez nauzu berriro ikusiko. Zer deritzozu? Esaidazu zer gertatzen zaizun gaur. Azken 19 urtetan gertatu zaidan gauza bera. Lekukoa izan naiz. Baita konplizea ere. Maite zaitut, Steve. Zuk badakizu zenbat. Gustatzen zait zuri axola ez izatea pertsona batek zenbat diru duen... baizik eta bizitzan lortzen duena. Baina zuk lortu duzuna ez luke zure alde onena izan behar. Zu aita zara... eta hori izan beharko luke zure alderik onena. Eta ia 20 urte daramatzat sufritzen ikusten dudalako zure kasuan... alde txarrena dela. Ez da ezer. Ez du garrantzirik. Beraz, konpondu. Konpondu orain edo nire lan berrian bilatu beharko nauzu... nik nahi dudan tokian. Ez dut uste garrantzirik ez duenik. -Berak bazekien... -Ez. -Biontzat erosi nuen... -Ez. -Zer esan nahi du, "ez"? -"Ez", esan nahi du. Etxeak ez du zerikusirik Lisarekin haserre egotearekin. Etxeak zerikusi osoa du Lisarekin haserre egotearekin. Inoiz entzun duzu "errealitatearen deformatze eremua" esaldia? -Bai. -"Steveren... errealitatearen deformatze eremuan" bezala? Entzun dut. Irakurri dut. Joan Baezek abestu zidan. Errealitatearen deformatze eremu hori... eta ziur nago zu izan zinela esaldia sortu zuena... -hemen egotearen arrazoia da. -Badakit hori. Bankuan dolar bat sartu izan banu... zerbait ezinezkoa zela esaten zidaten bakoitzean... are aberatsagoa izango nintzateke. -Hori ere dakit. -Zein da arazoa? Nire arazoa? Ziur etxea ez dela. -Jo, ni... -Arazoa da esan zeniola... ez zeniola Harvard-eko matrikula ordainduko. Gajo halakoa. Neska zintzo horri. Bere matrikula ez nuela ordainduko esan zizun? Gauza astun batekin jo behar izan nizun orain dela asko. Lisak esan zizun bere matrikula ez nuela ordainduko? Andyk esan zidan. Zein? Hertzfeld. Nola jakin du Hertzfeld-ek? 25.000 dolarreko txeke bat bidali du Harvard-era. Txantxetan ari... Bere matrikula ordaindu du? Ez da horregatik ikusi nahi zenuela? Ez, beste gauza bategatik ikusi... Esan zenion ez zeniola unibertsitatea ordainduko? -Bai, zeren eta... -Nola ausartu zinen? Bere ama, bere etxeko nagusia ere dena... Hertzfeld? Haserre nengoen! Ba, ez dakit... Esan nion! Zuk uste duzu nik... Haserre nengoen Lisa ni haserretzen saiatzen ari zelako, Joanna. Bere asmoa zen! Argi dago izutu zenuela! Hertzfeld-ek txeke bat bidali zuen Harvard-era ordaintzeko... -Lisa heldu da? -Ziur nago baietz. Eska iezaiozu norbaiti Lisa ekar dezan. Bai. Eskerrik asko. Badakizu... nire amonak beti esaten zidan... Bost axola zait, Yentl. -Lisa ekar dezatela eskatzera noa. -Mila esker. Eta Hertzfeld ikusten baduzu... Andy naiz! Ingeniari burua non aipa, han gerta. Zoaz. Sartu. Itxura bikaina duzu gaur. -Mila esker. -Ez duzu uste? Zoragarri dago. Beti bezala. Kanpora. Hemen egotearen arrazoia dakidala uste dut. -Bai? -Steve... Txekea bidali duzu? Bai. Orduan Harvard-ek Andy Hertzfeld-en txeke bat jaso du Lisarentzat? Ez dut uste ohartu direnik. Ez dut uste ohartu direnik txekea zuk bidali ez duzunaz. Gutxigatik. Hau deserosoa izan liteke. -Ulertzen dut nola... -Gaur bidaliko dizut dirua. Ulertzen dut nola sentitzen zaren. Eta benetan sentitzen dut. Baina utzidazu iritzia ematen. Ez zait analogia egokia bururatzen egin duzuna azaltzeko. Nik banekien gauzak konponduko zenituztela. Baina bitartean, dirurik gabe, sei hilabete oso bat galduko luke. -Bai. -Lagunei egia esan beharko lieke. Eta hainbat gauza behar zituen, galtzerdiak adibidez. Zer? Hotza egiten duenez Cambridge-n galtzerdi lodiak behar zituen. -Galtzerdiak erosi zenizkion? -Galtzerdietarako dirua eman nion. Ez duzu zaindariaren papera zure gain hartu behar. Eta ez duzu nire erabakien gainetik pasatu behar. Ulertzen? Eta ezin duzu jokatu bere aita bazina bezala. Norbaitek egin behar zuen. Zer arraio esan duzu? Sei urte zituenetik ezagutzen dut. Eta baita... Chrisann laguntzat jotzen dut, zu eta bion arteko harremanetik kanpo. -Familia aholkularia zara orduan. -Familiaren lagun bat naiz. Orduan jakingo duzu Lisa psikologoarengana joaten egon dela. Bai. -Urte askotan zehar. -Bai. Ni jakin gabe. Egia esan, ez zen nire kontua. Zure kontua den ala ez erabakitzeko duzun moduak txunditzen nau. Lisa psikologoarengana joaten egon da eta gustatzen zaio. Eta asko gustatuko litzaioke zu eta Chrisann berarekin joango bazinete. Eta zuk hori dakizu psikologoa gomendatu ziona zu zarelako. Bueno, tipo bat ezagutzen dut. Esan nahi dut zuk gomendatu zeniola psikologoarengana joatea. Badakizu? Denbora pasatu da eta ez dut gogoratzen nola... Zuk esan zenion Chrisanni Lisak psikologora joan beharko lukeela. Steve, estigmatizatzen ari zara. Oso normala da... Ez da... Pentsatu nuen kalterik egingo ez zuela. Ikus dezagun. Chrisann nire laguna da. -Zein da eman zenion arrazoia? -Zer esan nahi... Zer esan zenion Chrisanni Lisa psikologoarengana bidaltzeko? Ez dut gogoratzen. Hizketan ari ginen eta esan nuen... Lehen esan dudana da, ez zuela kalterik egingo. Ez zenion esan Lisak gizonezko eredu sendo bat behar zuela? Bai. Miraria iruditzen zait bankuak lapurtzen ez ibiltzea... Askatasunerako Armada Sinbiotikoarekin. Ez du arrazoi bat ere mundu honetan pertsona on bat izateko. Baina ona da. Eta lagundu diot norbaitek egin behar zuelako. Gaur arratsaldean bidaliko dizut dirua. Mehatxatu ninduzun orain dela asko. Zer? Orain dela asko... Behin mehatxatu ninduzun. Talentua duen jendeak beste jendea erakartzen du. Mehatxua da talentua ez dutenentzat. Agian zuk psikologoarengana joan behark zenuke. Ez luke kalterik egingo. Mehatxatu ninduzun, baita mehatxatu ere. Mac-a aurkeztu baino lehen. Konpilatzen nengoen, ahots demoa konpondu nahian... eta esan zenuen lortu ezean, jendaurrean aterako ninduzula. "Kaixo" esan zuen? -Bai. -Ez didazu eskertu behar. Zergatik nahi duzu gorrotatua izatea? Ez dut nahi jendeak gorroto nazan. Berdin zait haien gogokoa naizen ala ez. Axola ez zaizunez... ez zaitut gogoko betidanik. Benetan? Beti gustatu zatzaizkit pila bat. Hori da zorte txarra. -Zorte on. -Eskerrik asko. Nabarmena dena da... eta zaila da ulertzea, abiadura jakin baterako... PowerPC txip bat Pentium II txip bat baino 2 aldiz bizkorragoa dela. Beste modu batean esanda... 266 megahertzioko G3 txip bat... 266 megahertzioko Pentium II-a baino bi aldiz azkarragoa da. Edo... 266 megahertzioko G3-a 500 megahertzioko bat bezalakoa da. Ikus ezazue Byte aldizkariak esaten duena... eredu ezin hobea dena... Sartu. Norbait bidali dut atondora. -Aurkitu dute, eta berak... -Non dago? Esan du nahiago duela ez etortzea. Zergatik? Ez dakit. -Ni neu joango naiz. -Ezin zara joan. Edo Hard Day's Night filmearen eszena bat izango da. -Sar naiteke? -Kaixo, Joel. Andyk sartzeko baimena eman dit. -Zeina? - Andy Cunningham. Ezin naiz honela ibili. Bietako batek izena aldatu behar du. Andy Cunningham-i "Andrea" deitu ahal diozu. Ez dio axola nik nola deitzen diedan. Nik badakit nori buruz ari naizen. Baina beste guztiek ezberdindu behar dituzte. Emaidazu une bat. Joan zaitezke zu bere bila, mesedez? Andy-rekin hitz egin berri dut. Hertzfeld. Burutik kentzeko ahaleginak egiten ari naiz. Baina Lisarekin hitz egin nahi dut. Bale. Baina... -lasai egon. -Ados. Eskerrik asko. Kaixo, Steve. -Zer moduz zaude? -Ondo, Joel. Eta zu? Ez dut uste zure arloan lan egin nezakenik. Arinegi aldatzen da. Ba prest egon zaitez zurea ere oso arin aldatuko baita. Hau da 14 urtetan zuri buruz idazten dudan hirugarren aldia. Eta zein da zure iritzia orain arte? Barkatu. Avie zure bila dabil. Marrazo berri bat du. -Nirekin etorri nahi duzu? -Noski. -Nor da hori? Alan Turing. Berak bakarrik II. Mundu Gerra irabazi zuen... eta, gainera, ordenagailua asmatu zuen. -Baina ez da kanpainan egongo. -Zergatik ez? Nor den galdetu behar izan didazulako. Marrazoa ikus dezaket? Aurrekoa baino gehiago gustatzen zait. -Aurrekoak. -Aurrekoak. -Zenbat marrazo ikusi dituzue? -Pare bat. Hau 39. marrazoa da. Grabatzen dago. -39 marrazo. -Bale. -Badakizu zergatik den berezia? -Zergatik? Ez, galdetzen dizut niretzat aurrekoak bezalakoa delako. Utzidazu sarreratik ikusten, profiletik. Hau 92-B sarrera da. Hemen profila ikusten dugu, eta hemen atzetik duen itxura. Eta gauza bat gehiago. Pentium eramangarriak aperitibo bezala jaten ditu. Hau da marrazoa. Benetan gustatzen zait. Inork ez du lehen aldian asmatzen... baina marrazo hau ikusi behar izan nuen 15 arrain lehenago. -Agian ikusi duzu. -Txertatu. Hamar minutu. Bere burua hil zuen... sagar pozoindu bati hozka eginez. Alan Turing. Bai. Gizon horren estatuak beharrezkoak lirateke. Bere izena ikasleek etengabe aipatu beharko lukete. Ostadarraren koloreko sagarra hozkadarekin... Hortik dator? Ez, sagarra soinu atsegineko hitzen zerrenda batetik atera zen. Baina sekulakoa izango zatekeen istorioa hori izan balitz. Steve. Ez zait marrazo hori gustatzen. Zoaz pikutara. Mesede bat eskatu nahi nizun. Adiskide, duela denbora asko... mesede bat eskatu zenidan beste aurkezpen batean... eta ezetz esan nuen. -Esker ona ematea nahi zenuen... -Itxaron. Oker zeundela aitortzera bazoaz, kazetaria prest egotea nahi dut. Ni guztiz zuzen nengoen eta zu erabat oker zeunden. Baina mesede bat zor dizudanez, esan. -Steve... -Apple II taldea aipatzea ez bada. Erakutsi zure esker ona Apple II taldeari. -Modu pribatuan hitz egingo dugu? -Ez. -Txantxa bat al da? -Ez. Gogoratzen saiatzen ari naizelako 300 megahertzioko G3 txip bat... Taldeko nagusiei bakarrik. Steve. -Barkatu, ados? -Bai. Unetxo bat. -Esan du nahiago duela ez etortzea. -Zer esan nahi duzu? Bere lagunekin dago eta esan du nahiago duela ez etortzea. Bale. Esaiozu modu pribatuan. Ez dut bere lagunen aurrean lotsarazi nahi... baina esaiozu Andy izutu dudala... eta oraingoan ez duela inork ordainduko. Ongi da. Ez esan hori. Jar ezazu andre heldu eta jakitunaren ahotsa... zure bizitzaren mihise europar tragikotik sortu zen hori. Ez nintzen XIX. mendeko herri judutar batean jaio, ados? Esaiozu garrantzitsua dela. -Ondo doa dena? -Bai. Pertsona ezezagunak daude hemen... -prentsako kide bat barne. -Ikusten dut. -Woz. -Taldeko nagusiei bakarrik... lana galduko baitute. Entzun. Iaz, Apple-k mila milioi dolar galdu zituen. Ez dakit hori posiblea den ere. 90 egun falta ziren kaudimengabezia deklaratzeko. Hiru kontulariei eskatu nien egoera azal ziezadaten. Langile kopuru osoa doitu behar da. -Has zaitez bi kontulariekin. -Hasi naiz... Joel, etor zaitezke? -Atzera joango gara. -Geratu hemen. Apple II taldearekin hasi naiz fabrikazioa utzi dugulako. -Aipatu nagusiak. -Koktel bat hartu eta lasai zaitez. Ez zara nitaz hain erraz libratuko oraingoan, Steve. -Nagusienek merezi dute... -Ez dago nagusirik. Ados? Apple II taldean ez dago nagusirik. 2. mailako jokalariak direnez 1. mailakoei gogoa kentzen diete. 1. mailakoak Apple-n nahi ditut eta ez Dell-en. Ez dira 2. mailakoak, eta nik hobeto epai dezaket hori. 90 egun geratzen ziren kaudimengabeziarako... norbaitek uste izan zuelako Newton-a ez zela zabor-kutxa bat. -Joel, atzera etor zaitezke? -Utzi geratzen. Hitz egiten ari naiz... Zabor-kutxa bat diseinatu zenuten ni ez nengoen bitartean. Apple II-ari buruz hitz egiten ari naiz... enpresa honen historian ez ezik... ordenagailu pertsonalen historian ere oso garrantzitsua izan dena! Denbora batez. Pertsona hauek gutxiestera bazoaz... Langabeen ilara osoaren etxe handienak izango dituzte. gutxienez aipa itzazu! Aipa itzazu haiek eta Apple II-a aurkezpen honetan. Animalia berri bat da. Toki oso hau Apple II-ak eraiki zuen. Zu ere Apple II-aren emaitza zara. Egia esan, Apple II-ak eta bere sistema irekiak suntsitu ninduten. Eta dena hackerrek eta afizionatuek... irratiak eta antzekoak eraiki zezaten. Eta gero ia suntsitu zuen Apple... diru guztia Apple II-an gastatu zenutenean... produktu berri bat ere ez garatzeko. -Eta Newton-a?. -Zabor-kutxatila bat. Zuek Newton-a garatu zenuten eta jendeak jakin dezan nahi duzue? Produktu aurkezpen batean gaude, ez antzezlan batean. Eta egin nahi dudan azken gauza da iMac-a lotzea... enpresa honek egin duen produktu arrakastatsu bakarrarekin. Barkatu hain zintzoa izateagatik, baina egia da. Lisa eta Macintosh-a porrotak izan ziren. Ez zait gustatzen honela hitz egitea... baina Ringo izateaz aspertu naiz, John naizela dakidanean. Mundu guztiari gustatzen zaio Ringo. Kopetaraino nago erakusten didazun etorkortasunaz. Uste duzu Johnek zozketa batean irabazi zuela John izatea, Woz? Uste duzu tranpa egin zuela... eta George Harrison-i buruan kolpea eman ziola? Bera John zen, John zelako. John zen "Ticket to Ride" idatzi zuelako. Nik Apple IIa idatzi nuen. -Auditoriuma hustu behar dugu. -Ez dadila inor mugitu. Plaka nagusi polit bat egin zenuen... zeina, esan beharra dago, oparitu nahi zenuen... beraz, ez iezadazu konta nola eraiki zenuen Apple. Nigatik izan ez balitz, institutuko irakaslea izango zinateke. Jende hau zure gorespenengatik hil eta bizi da. Hau da zure aukera. Onartu zerbait ona gertatu zela... nahiz eta zu arduraduna ez izan. -Ez. -Steve. Egin. Bidezkoa da. Bidezkoa da. Barkatu, baina ez. Orduan beste era batean esango dizut. Ez dut uste ordenagailu pertsonalekin datorren... demokratizazioan aurerratzeko... nik baino gehiago egin duen beste gizonik dagoenik. Baina zuk ez didazu inoiz errespeturik erakutsi. Zergatik izango da? Baliteke izatea.. zuk ere errespeturik erakutsi ez didazulako. Zer demontre gertatzen da hemen? Ezer. Eskerrik asko entzuteagatik. Lortu dut. Etorriko da. Enpresa hau ixteko zorian egon zinen. Nor da horren erantzulea? Zure postua geratzea utzi dizut. Nire barkamena duzu. Jendeak galdetu ohi zidanean... zein zen Steve Jobsen eta nire arteko desberdintasuna... esaten nuen Steve ameslaria zela... eta niri lanabesak gustatzen zitzaizkidala. Orain galdetzen didatenean... esaten dut "Steve txepel huts bat da". Zure produktuak zu baino hobeak dira, adiskide. Hori da ideia, adiskide. Eta hori jakinda, hor dago ezberdintasuna. Ez da bitarra. Begirunea eta talentua izan ditzakezu aldi berean. PENTSATU BESTE ERA BATERA. Ez zuen benetan esaten. Bai, esaten zuen. Aldartetsua da. Ez, ez da. Badirudi aurkezpen bakoitzaren aurreko bost minututan... denak mozkortzen direla eta esatera datozela... benetan pentsatzen dutena. Zure kamerinora joango da. Lisarekin bakezkoak egitea eskatu nizun. Ez nizun esan eztabaida familiar guztiak konpontzeko. Konpondu ez nituen azken aldian Time-n azala galdu nuen. Baina saiatu naizen arren, oraindik ez du jakin... zer demontre zuen Dan Kottke-k nire kontra. Kottke-k ez zuen Time-n azalaren errua izan. Jakina izan zuela. Nahi duzu erakustea oker egoteko duzun gaitasuna... zuzen zaudela ziur zaudenean? Dan Kottke-k Time aldizkariari esan zion aitatasuna ukatzen... Azala gogoratzen duzu? -Time-ena? -Bai. -Bai. -Zer zen? -Zertaz ari zara? -Zer zegoen azalean? -Ordenagailu bat. -Ez. Ordenagailu baten eskultura bat zen. Eskultura bat zen. Time-k aurrerapen nahikoarekin enkargatu behar izan zuen. Ez zinen inoiz Urteko Gizonaren eztabaidan egon. Inork ez zuen zuk ezer galtzerik eragin. Esaidazu, zer gehiagoz zaude ziur? Ez dakit nola ez nintzen ohartu. Errealitatearen deformatzea. -Ez, benetan. -Benetan. Lisarekin eztabaida baduzu ez saiatu irabazten. Oker zeundela esan eta kito. Sartu, laztana! -Ez naiz "laztana". -John! Sartu, sartu. Irten korridoretik. Alboko atetik sartu naiz, eta toki beretik irtengo naiz. Ez nau inork ikusiko. Zer moduz zaude, Joanna? Ondo nago, John. Harritu nau zu hemen ikusteak. Hemen mundu guztiak eskertzen dizkizu... Forbes-i egin dizkiozun adierazpenak. Ez zen beharrezkoa. Atsegin handiz egin dut. Nahi baduzu, atzetik sar zaitzaket... aretoko argiak itzali eta gero. -"Zorte on" esatera etorri naiz. - Bale. Pare bat minutu duzue. -Joan zaitezke bilatzera... -Bai. Pertsona ona zara, John. Opari bat ekarri dizut. Newton bat. Ez atera kutxatik, horrela saldu ahal izango duzu... ziur aski nik baino hobeto. Ondo doa dena? Ez... Joanna-k ikusarazi didan zerbait da. Ez nuen nabaritu oso agerikoa zen zerbait... Ez dio axola. Wall Street zain egongo da CEO gisa nola moldatzen zaren ikusteko. Ez kezkatu gorabeherak badaude lehen 12 hilabetetan. Eguneko operatzaileek erantzungo dute. Ez dizut klaserik eman behar. Esaten ari zara ez nuela Newton-a akabatu behar? Munduko animalia eraginkorrena kondorra da. Munduko eraginkortasun gutxiena duten animaliak gizakiak dira. Ez zenuen gorrotoagatik akabatu behar. Negozio txarra da hori. Ez egin. Baina bizikleta duen gizaki bat animalia eraginkorrena izango da. Eta ordenagailu egokia... erabilera errazako ordenagailu bat bihurtuko da... zure mahai gainean flexo eder baten antzera egongo da. Ordenagailu egokia adimenaren bizikleta izango da. Gustatzen zaizu? Baztertu ninduten. Eta zer... esku egokietan bakarrik egon beharrean... mundu guztiaren eskuetan egongo balitz? Mundu osoaren eskuetan. Hitz egiten egongo ginateke inoiz izan den status quo-aren... aldaketa handienari buruz... Ez dakit zergatik interesatu zaizun beti... nire adopzioaren istorioa... baina esan zenuen ez zela niri begiratzea eta baztertzea. Baina hori gertatu zen. Eta ordenagailu egokia duzula diozu? Macintosh deitzen da. Abokatu bikote batek adoptatu ninduen lehenengo... baina hilabetearen buruan itzuli ninduten. Ideiaz aldatu zuten. Gero nire gurasoek adoptatu ninduten. Nire ama biologikoak ezarri izan zuen adoptatzaileek... graduatuak, aberatsak eta katolikoak izan behar zutela. Paul eta Clara Jobs ez zituztenez eskakizunak betetzen... nire ama biologikoak ez zituen adopzio paperak sinatu nahi. Zer gertatu zen? Denbora nahiko iraun zuen legezko gatazka bat egon zen. Amak esan zidan lehenengo urtean ni maitatzea errefusatu zuela. Ni itzuli beharreko kasua surtatzen bazen. Ezin duzu norbait maitatzea errefusatu, Steve. Bai, badirudi baietz dela. Jaioberri batek egindako ezer... itzultzea erabakitzeko bezain txarra izan daiteke? Ezer. Ez dago jaioberri batek egin dezakeen ezer... Bururatu zaizu inoiz zure aita biologikoa bilatzea? Nire aita biologikoa topatu nuen. Aizu, zuk ere bai. Macintosh deitzen da. Steve Jobs jauna! Jandali. Agurtu John Sculley. Jandali jatetxearen jabea da, eta John Pepsiko CEOa da... baina Cupertinora ekartzen saiatzen ari naiz. Utzi aztarna unibertsoan. Beganoa zara zu ere? Txantxetan ari zara. Ez, denetarik jaten dut. Zergatik ez diguzu ekartzen... entsalada mediterranear bat letxugarekin... Nire arrebak aurkitu zuen. -Eta badaki? -Ez, egia esan, harro agertu zen... Steve Jobs bere jatetxera doalako etengabe. -Ez duzu nahi... -Ez. Ez duzu uste berarekin hitz egin beharko zenuela? Ni demandatzeko arrazoi bat aurkituko luke. Steve... John... Zure legatuaren bila etorri bazara... Wozniak-en atzean jarri beharko duzu ilaran. Wozniak-i ondo joango zaio. Steve Jobs kaleratu zuen tipoa naiz. "Aberatsa, graduatua eta katolikoa". Steve? Ordua da. Joan behar dut. Ni izan nintzen... zapuztu zuena? Ahaz dezagun hori. Garaia da. Etorri gure CEOa izatera. Bai. Ados. Stylus-arengatik izan da, John. -Zer? -Newton-a akabatu dut stylusagatik. Stylus bat eskuan baduzu... ezin dituzu beste bost hatzamarrak erabili. Gauza asko egin ahal izan genituen. Jainkoa, gauza asko egin ahal izan genituen. Zure matrikula ordainduko dut. Ez izan leloa. Noski ordainduko dizudala. Orduan txarto ulertu nizun... esan zenuenean ez zenuela matrikula ordainduko. Zu eta zure amak etxea saltzea ez zen ondo egon. Dirua behar zuen. Beti behar du dirua. Medikuarengana joan behar du. Sinusitisa du. Sinusitis bera du 1988tik. Ama zainduko dut. Sentitzen dut hori amorratzen bazaitu. Amorratzen nau, gaztea zarelako... eta zure ama zaintzea ez delako zure lana. Horrela hil zen zurea? Egin atzera, mesedez, utzi tokia. Zure amak 90 urte dituenean eta ezin duenean bere kabuz jan... zure ama zain dezakezu. Baina oraingoz, 45 urte ditu..., osasuntsu dago eta ezin du bere kabuz jan. Ekin ikasketei eta gozatu 19 urte izateaz, hori da dena. -Nik zainduko dut zure ama. -Lan ona egiten ari zara. -Zer demontre nahi duzu nigatik? -Etortzeko esan didate. 400.000 dolarreko etxe bat erosi nion. Gaur egun bikoitza balio du. Saldu du bi arroka magikoen eta zopa katilu baten truke. Bere etxea zen. Dirua Europan zehar bidaiatzeko erabili zuen. Erregutu mehar duen dirua. - Steve... -Ez hasi horrekin. Andyrengana joatea dirua eskatzera? -Muga guztiak gainditu dituzu... -Nik ez nion eskatu. Andy bakarrik etorri zen. Zerbait esateko duzue guztiek? Barkatu, baina 30 segundo barru, berandu hasiko zarete. Dirua zaharkinetan gastatu du... eta gero ordaindutakoaren zati txiki bategatik salduko ditu... eta dena egiten du zuretzat zen diruarekin! Steve... Histerikoa etorri zinen 13 urterekin... -nirekin bizi nahi zenuelako... -Ez nengoen histerikoa. amak errieta egiten zizulako egunero. 13 urterekin galdetzen nizun bigarren aldia zen. Sendatzaile espirituala izatearen estresa. Ezin dut sinetsi tipo txarra zinela esan nuela. Barkatu. Zerbait gertatu zaizu unibertsitatean. Adibidez hasiberriek derrigorrez hartu behar duten ikasgairen bat... -Time aldizkaria irakurri dut. Zer? Internet daukat unibertsitatean. Time-en kopia zahar bat zen... eta amari nire familiari buruzko galderak egin nizkion. Hori zen... Time-k oso istorio deformatuta idatzi zuen. Ez zen zu irakurtzeko. Harvard-eko bi estatistikari ditut... gizonezkoen %28a nire aita izan daitekela... esaten duen formula desmuntatzeko. Laztana, ni... Ama emakume problematikoa izan daiteke... baina zein da zure aitxakia? Horregatik ez nau zure istorioa harritzen, aita! Bazenekien zer gertatzen zitzaidan... eta hala ere ez zenuen ezer egin. Eta horrek koldar izugarri bat bihurtzen zaitu. Eta ez da ezergatik, baina "pentsatu" aditz bat denez... "Ezberdin" adberbioa izan behar du. Jendeari modu ezberdinean pentsatzeko eskatzen diozu. Eta Bauhaus mugimenduari buruz hitz egin dezakezu.... eta Braun eta bere "Sinpletasuna sofistikazioa da"... eta Issey Miyake-ren uniformeei eta Bob Dylanen letrei buruz... baina gauza hori Supersonikoetatik ateratako labea dirudi. Aizu. Berandu hasiko zara. -Badakizu "Lisa"-ren esanahia? -Zer? Ordenagailua. Lisa. Zer esan nahi zuen dakizu? Sentitzen dut iMac-ari buruz esandakoa. Ez dut hori pentsatzen. Nire atzean zegoen, nire bulegoan. Badakizu zer esan nahi zuen? Local Integrated System Architecture. Bost urte nituen! -Zergatik ez zenuen gezur bat esan? -Egin nuen. Noski zure ohorean izendatu nuela. "Local Integrated System Architecture" ez da ezer. Zergatik egon zara kontrakoa esaten urte hauetan? Egia esan ez dakit. Zergatik esaten zenuen ez zinela nire aita? Txarto eginda nagoelako. -9:00ak pasata dira. Berandu da. -Berdin zait. -Crimsonerako idazten duzu. -Zer? Harvard-eko graduatuen elkartearen Apple komunitateak esan dit... Crimsonerako idazten ari zinela. Bai, pixka bat. Saioak. Bat irakurri nahi nuke. Jakina. Ez, orain irakurtzea gustatuko litzaidake. Goazen. Eszenatokian egon beharko zenuke. Ez dut iMac-a aurkeztuko saio bat ematen ez didazun arte. Mundua zure zain dago. Sentitzen dut eragoztea. Zorte on. Sakela musikaz beteko dizut. Zer? Ehun abesti. Mila abesti. Bostehun abesti. 500 eta 1.000 abesti artean zure poltsikoan bertan... ezin dudalako jasan Walkman hori gehiago ikustea. Adreilu baten antza duen erreproduzitzaile bat daramazu. Ez gara basatiak. Horregatik mila abesti jarriko ditut zure poltsikoan. Hori egin dezakezu? Oihalaren atzetik ikusi nahi duzu? Bai. Aurrera, lehen sarrera. Gogoratzen duzu jatorrizko Mac-ean egin zenuen irudia? Nik bai. Jaun-andreok... Steve Jobs. Woz. "Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza, Hizkuntza Politika eta Kultura... Sailaren Hizkuntza Politikarako Sailburuordetzaren... laguntzarekin egindako azpitituluak"
subs_the-boys-we-ll-keep-the-red-flag-flying-here
Beste ordubete. Dena han egongo da. Etxe-aldaketako langileak aste osoan aritu dira gelak txukuntzen. Nola jakingo zuten argazkiak non zintzilikatu? Nik esan nien. Zerbait okerreko lekuan badago, konponduko dugu. Konponduko dugu. ORAINDIK HEMEN GAUDE Paul? Altxatuta zaude? Paul? Mila esker. Hemen sumatzen dut mutikoa. Zer? Etxe honetan sumatzen dut Bobby. Etxe honetara etortzeko arrazoia… Badakit, badakit. Hiritik urrundu gara, baina ez oroitzapenetatik. Bera beti egongo da gurekin. Annie, maitea, bai, gure bihotzetan, baina ez etxean. Berdin zait noraino gidatu behar duen. Duela hilabete ikuskatu ziguten, eta hainbat aldiz deitu dugu. Txostenak dioenez, ez dago okerrik… Ulertzen dut, baina sotoko usaina konpondu beharra dago. Orain. Ke usaina dago. Kea ikusi duzu? Ez, baina badakit zer usaina duen keak. 40 gradu daude hor behean. Norbait bidaliko dizut bihar goizean. Eskerrik asko. Ea etortzen den. Argiketaria etorriko omen da… Begira. O, laztana. -Erori egin zaizu? -Ez. Horrela aurkitu dut. Beste marko bat ekarriko dut bihar herritik. Ez al du zerbait esan nahiko? Zer? Sekula ez zitzaion argazki hau gustatu. Ezkutatu egiten genuen neskak estortzen zirenean. Bai. -Berak zioen irribarrea zeukala… -Makurra. Oraindik ere ez zaio gustatuko? -Norbaiten zain zaude? -Ez. Aurkituiozu leku bat argazkiari; bihar marko berri bat ekarriko dut. Esan dizut norbait zegoela etxean. Dave McCabe naiz. Eta hau nire emaztea da, Cat. Bidean beheraxeago bizi gara. Zuen bizilagunak gara. Kaixo. Paul Sacchetti naiz. Hau Anne da, nire emaztea, eta hemen bizi gara… …eta zuen bizilagunak gara. Pozten naiz zuek ezagutzeaz. Bi aste daramatzagu hemen, eta zuek zarete lehenengo bisitariak. Bi aste? A zer ezustekoa! Jendea esamesaka hasten da herrian norbait etxe zaharrera datorrenean… …daukan historiagatik. Hau al da harrera egiteko modua? Barkatu. Zerbait hartzera sartu nahi duzue? Mila esker. Barkatu nahaspila. Etxea antolatzen ari gara oraindik. O, ez… Polita da. Eskerrik asko. Zer edan nahi duzue? Tea edo… -Berdin dio. -Kafea-edo. Whiskia? Whiskia, ondo. Eseri, Cat. Eseri. Zer da lehen aipatu duzun kontua, Dave? Ehorztetxe bat omen zen mendearen hasieran, ezta? Eskatzen ziguten prezioak ia-ia uxatu gintuen. Ederki. Beraz, etxe-saltzaileak Dagmartarrak aipatuko zizkizuen. Bai. Hemen bizi izandako lehenengo familia zen, ezta? Bai. Hori da. Herriak 1859an eraiki zien etxe hau. -Osasuna. -Bai. Adiskide berriei eta hasiera berriei. 1859 esan duzu? Bai. Handik gutxira hasi ziren istiluak. Dagmar zaharrak bi hilabete zeramatzan ehorztetxean… …eta han zabaldu zen zurrumurrua: Gorpuak saltzen ari omen ziren eta hilkutxa hutsak ehorzten. Jendeak esaten zuenez, Essexko konderriko unibertsitateari… …saltzen omen zizkioten gorpuak. Eta batzuk ziotenez, ekialdekoei saltzen omen zizkieten gorpuak… …Bostonen, "chop suey" bihurtzeko. Herriak trena hartzera behartu zituen bera, emaztea eta neskatoa. Oso kontu tristea izan zen. Providencera joan ziren… …baina haren familiak ezin izan zuen zaharra jasan. Dagmar zaharrak hil arte edan zuen urtebete baino lehen. Amaieran azal hutsa baizik ez omen zen gizona. Azala baino gehiago zen. -Ez, ez genekien ezer… -Esan zenigun… Laztana, ondo da. Ez. Arrazoi duzu, bai. Bai. Barkatu. Bost minutu daramatzat zuekin, eta dagoeneko deabrukeriak aipatzen. Zahar-zaharra da etxe hau. Tira… Joan egin behar dugu. Presa pixka bat dugu. -Hain azkar? -Bai, bai. Herrirako bidean, zuen argia ikusi, eta sartu nahi izan dugu. Nahi duzunean sar zaitezte. Mila esker. Sartuko gara, bai. Zaindu ezazue leku zahar hau. Familia bat behar du. Eskerrik asko, Dave. Badira 30 urte Dagmartarren Etxean arima freskorik ez geneukala. Sacchetti Etxea deituko diogu orain. Bai, tira… Dagmartarren Etxea da oraindik. Goazen, Cat. Cat, goazen. "Etxeak familia bat behar du. Alde egizue". Kontuz beheko mailarekin. Sumatzen duzu, ezta? Bai noski. Infernuan bezain bero dago hemen, Sacchetti jauna. Zer daukazu hor? Zimendu zaharrak, aldatu beharrekoak. Hor atzean ez dago ezer? Ez. Nirekin saunan egon nahi ez baduzu, segi zure gauzak egiten. Deituko dizut, zerbait behar badut. Mila esker, Joe. Bizia salbatuko didazu. Ederki. -Deituidazu. -Bai. Kaixo, neska. Zer moduz gabiltza? Hainbestean. Bart gauekoa izan ezik, bukatu al dira bitxikeriak? Ez da bitxikeria. -Badakizu zer esan nahi dudan. -Bai. Oraindik zerbait sumatzen dut hemen. Eta zer egingo dugu horrekin? Eta Jacob eta May asteburuan etorriko balira? Mayri beti interesatu izan zaizkio kontu hauek. Jendeak ordaindu egiten omen dio espiritismo-saioengatik. Dirudun jendeak. Eta zuk begiko duzu Jacob. -Beti izan da oso… -Txoriburua? Zakarra. Ohar polit hura idatzi ziguten istripuaren ondoren. Guri laguntzeko prest egongo omen zirela beti. Laguntzeko gai direla uste dut. Gonbidatu dituzu dagoeneko, ezta? Bai. Ederki. Aizu? Harry ere gonbidatuko omen dute, ondo iruditzen bazaigu. Gurasoekin eta lagun hilarenekin pasatu nahi du Harryk asteburua? Barkatu. Zakarkeria izan da. Davek esan zuen bezala, etxe honek familia bat behar du. Kaka! Erredura gaiztoa du! Annie, deitu anbulantzia bati! Bost axola berogailua deskonektatu behar baduzu. Ez dut horrelako arriskurik nahi nire soto puta honetan. Argiketaria ia hil du gaur arratsaldean. Konturatzen zara berogailua zahar-zaharra dela? Ez dut aitzakiarik nahi. Konponduta ikusi nahi dut. -Bai, jauna. -Oso ondo. Eskerrik asko. Deituko al diet Jacob eta Mayri ez etortzeko esateko? Ez. Ondo da. Esaiezu hotz pixka bat egingo duela, berogailua izorratzen bada. Ondo egongo dira, ziur nago. "Maui Wowie" pixka bat sutara botako dut, eta gustura egongo dira. Whiski bat behar dut. Bat nahi duzu? Jakina. Atsegina izango da May hemen edukitzea. Badakit txorakeria bat iruditzen zaizula… …baina benetan zerbait sumatzen dut hemen, Paul. Zer gertatu da? Zer da usain hori? Kea. Ez dut ulertzen. Zer ez duzu ulertzen? Anniek han eduki nahi gaitu asteburuan. Bai, baina zergatik? Etxeak aura arraro bat omen du. Hara joan zirenez gero, Bobby sumatzen omen du haiei begira. Beharbada, atsegina izango da Bobby han egotea. Istripuaren ondoren, Anne gaizkituta geratu zen. Zera… Bobby berarekin badago, beharbada… Ez dakit. Samurra izan liteke. Bobby haiekin geratu bada, esan nahi du ezin dela joan. Zer gertatzen den jakiten laguntzeko nahi gaituzte gu han. Ederki. Ez didazu sinetsaraziko Paul horrelako ezer sinesten ari denik. Energia negatibo asko egon liteke, okerreko oinarekin sartzen bagara. Ez dut nahi Anniek uste izatea gu hara joan… …eta, kristal ilunak astinduz, deabruak exorzizatuko ditugula. Lagun egingo diegu. Ez dugu ezer esango. Annie, hemen daude. Annie! May gidatzen! Hori… Aurreratzen ari da. Txintxoa izan. Annie. Zer moduz zabiltza? Poz-pozik nago etorri zarelako. Paulie, zer dugu, gizona? Barkatu. Lan pixka bat egiten etxearen inguruan. Lurreko gatza! Bejondeizula, gizona! Hau da hau bizitzea! Zer moduz, Paul? Ondo, May. Zer moduz zu? Harry geroago etorriko da bere neskarekin. Bai. Atsegina izango da bera berriz ikustea. Bera eta Bobby… …bereizezinak ziren. Baliteke hala izatea oraindik. Horregatik nahi genuen Harry etortzea. Bobby mutil aparta zen. Etengabe daukagu gogoan, Annie. Eskerrik asko. Utzi autoa atzean. Ederki. Maletak etxean utzi, eta goazen herria ikustera. Ez dago ezer, hanburgertegi bat baizik. "Buffalo Bill's". Jan nahi duzue? Bai. Laurentzat, mesedez. Mahaiak atzean daude. Hau arraroa izango da, ezta? Ez horixe. Asteburupasa besterik ez. Amak eta aitak kristal batzuk astinduko dituzte… …eta igandean hirira itzuliko gara. Benetan sinesten dituzte gauza horiek, ezta? Bai horixe. Eta Bobby eta biok lehenengo urtean gelakideak izan ginenetik… …lotura modukoren bat dugula uste dute. Zer gertatu zitzaion Bobbyri? Auto-istripu bat, duela bi hilabete. Unibertsitatetik eskolara zihoala kamioi batek harrapatu zuen. Izugarria! Amak dioenez, Sacchetti andreak uste du… …Bobby haiekin dagoela etxe berrian. Eskerrik asko gonbitagatik. Ez ziren 30 segundo egongo gure egongelan. Beren whiskiak usaindu, eta alde egin zuten. Emazte gajoa han eserita zeukan berari entzuten… …nola jabe ohia herritik bota zuten gorpuak saltzeagatik… …eta azkenean bere burua hil zuen. -Zer? -Bai. Zuen etxean hori gertatuta… …sumatzen duzun energia Bobby dela uste duzu oraindik? Ni al naiz, edo hau bitxia da? Oso bitxia. Hau izango da lekua. Gero ekarriko ditugu maletak. Ea zertan ari diren. Ziur zaude leku honek ez zaituela ikaratzen? Nire gurasoak bezalako txoroekin luzaroan bizi ondoren, ez. Ikusagun. "Afari goiztiarra Buffalo Bill's-en, Hiribide Nagusian". "Zoazte hara goseak bazaudete, edo etxean lasai geratu". "Hozkailua beteta dago". "Maitasunez, maizterrak". Zer iruditzen zaizu? Atseden hartu nahi dut. Jan dezagun hemen. Ederki. Lasai, neska. -Hobexeago? -Bai. Ikusagun. -Tori pixka bat, lasaitzeko. -Eskerrik asko. Inguru honetan ez dituzte aurpegi berri asko ikusiko. Saiatu beharko genuke haiek ez haserrearazten. Aurpegi berriei herri-mendekua ezartzeko ohitura dute, nonbait. Oso leku polita aukeratu duzu, Paul. Zertarako dira lagunak? Orain otorduaz gozatu nahi dut. Zaindu nire bizkarra. Nahiko ona, hala ere. Tira! Mugi. Zer egingo dugu orain? Aizu? Zer? Uste dut etxean daudela. -Benetan? -Bai. Zer polita! Maitea, zer ari zara? Sotoan nago. Atea pasilloan dago. Zer? Zarata bat entzun dut. Hemen behean mapatxeren bat edo egongo zela pentsatu dut. Zuk aurkitu duzu, noski, etxe honetako lekurik beldurgarriena. Ni ote naiz, edo kristoren beroa dago hemen? Danny, zu… Ondo al zaude? Zer? Laztana, ondo al zaude? Ez dakit… Kaka! Kaka putza! Zer kristo! Jode! Ondo egongo al zara? Baietz uste dut. Harry eta haren neska ez ziren etorriko, ba. Nonbaiten geldituko ziren gaua pasatzera. Nork nahi du azken tragoa? Ez dut ezetz esango. Ez didazu bi aldiz galdetu behar. Esan beharra daukat: Herri arraroa eta alua da hau. Paul! Ez, arrazoi du. Herri arraro eta alu batera etorri zarete, mutilok. Liluraldi bat izan dela uste dut. Gauzak nahasiak dira batzuetan. Migraina bat bezala? Bai, baina maila espiritual batean. Zaila da deskribatzen. Bobby izan litekeela uste duzu? Ez dut jakingo harekin harremanetan jarri arte. Zuek biek maiz egiten duzuen zerbait al da hori? Beharbada ez didazu sinetsiko, Paulie, baina… …txapela kentzeko moduko gauzak ikusi ditut urteotan. Nire eszeptismoa gezurtatzen badidazu, zirrara egingo didazu. Zer iruditzen zaizu, laztana, zirrara eragingo al diogu? -Emango al didazu asti pixka bat? -Bai. Bai. Asti pixka bat, hasi aurretik? Asti pixka bat behar dut, txukuntzeko. Zuen gela erakutsiko dizuet. Ez dago oraindik erabat prestatuta, baina ohea erosoa da. "Migraina?" "O, baina maila espiritual batean". Esan zenidan ez zinela haiekin gogorra izango. Badakit. Oroitzen dudana baino atseginago dago orain Jacob. Txoriburua, baina mutil jatorra. Ez dut berataz kexarik. Maindire garbiak eramango dizkiezu… …eta egongelara itzuli, eta aukera bat emango diegu. Trago hori behar-beharrezkoa dut orduan. Adeitsu izatea hitzematen badidazu, edalontzia beteko dizut. Hitzematen dizut. Gau luzea, ezta? Zertaz ari ziren horiek? Nor? Hemen egon direnen artean nik ezagutzen ez ditudan bakarrak. Etxeaz ari ziren, batik bat. Han daude laurak? Baietz uste dut. Itxita gaude! Zer kristo! Zoaz eta esaiezu itzalita dauzkagula labeak. Ez, itxita gaude… Kaka! Ez nekien etorri behar zenuenik. Ez nuen neska berria irtenaraziko. Bai. Entzun duzu hemen egon direla, ezta? Bai. Ez zuri eskerrak, Maddie. Barkatu, Dave. Zer dakizu beste bikoteaz? Gauza handirik ez. Hipiak. Zerbait sumatzen zutela esaten ari zitzaien. Bai zera? Eta alde egin behar luketela. Maddie, kontaidazu haiek esandako hitz bakoitza. -Beharbada… -Eseri! Konturatzen zara zer gertatuko den joaten badira, ezta? Bai. Benetan, Maddie? Bai? Herria ez zen konturatu 1949an. Eta ilunpe hark familia berri bat eduki ez zuenean… …izurria bezala zabaldu zen familia asko aurkitu arte. Dagmartarrek harrapatuko dituzte. Herri honek familia horri egin zionaren ondoren… …Jainkoa bera hilko lukete, etxean agertuko balitzaie. Ez dute hori egin, Maddie. Ez dute egin! Eta garaia da. Etxe horretako ilunpea 30 urtean behin esnatzen da… …ordularia bezala, eta goseak egoten da. Oraingoan ez badu familia bat harrapatzen… …herri hau irentsiko du. Guk geuk egingo dugu, ba. Barkatu. Eroso egotea bururatu zait. Ez, primeran. Ez nuen zugandik espero arauak hain lasai hartzea. Kanpoan erreko dut. Barkatu gehiegi luzatu banaiz. Energiarik irrealena sumatzen aritu naiz pasilloan. Bai, ez, zeharo irreala da. Eroso zaude? Bai. Benetako botere bat dago etxe honetan. Botere indartsu bat da. Sekretuzko hamarraldi askoren ondoren jaiotako zerbait. Ilunpe bat dago hemen. Bai. Alegia, hemen dago. Ez dut Bobby hemen sentitzen. Zuek Bobby dela sinestea nahi duen zerbait da. Zer? Zer esan nahi du horrek? Etxe honek berezko energia bat du. Espiritismo-saio bat edo antzeko zerbait egingo dugu, beraz? -Ez. Ikusi egin beharko da… -Ikusi, zer? Ba omen zenekien berarekin nola komunikatu. Etxe honetan zer dagoen jakiteko ekarri zaituzte Anniek hona. -Paul… -Ez. Ezin diozu itxaropen hori sortu, gero ezer ez emateko. Ez dugu ilunpea hemen aurkitu beharrik, Paul. Nonahi dago. Aizu? Jacob? Zerbait behar duzu? May? Ez… Aizu? Ez! Ez! -May… -Ez! -May, May… -Heriotza gehiegi dago! Annie. Annie, esnatu. Annie! Ondo zaude. Ondo zaude. Ondo zaude. -Ondo zaude. -Bobby? Entzun duzu? Elkartze… Elkartze bat izan dugu bart gauean. Bai, nik… Zuk, zer, Paul? Nik ere zerbait ikusi dut. Ez dakit zer ikusi dudan. Zer gertatzen den jakin nahi nuke. Bobbyri entzun diot. Aire pixka bat behar dut. Jateko zerbait erostera joango naiz. Etorri nirekin. Mutilak hemen geldituko dira. Gizonen arteko saio batek on egingo die. Moldatuko al zarete? Bai. Zer uste duzu egingo dugula? Espiritismo-saio bat zuek joan orduko? Segi. Segi. Tori giltzak, gidatu nahi baduzu. Nik gidatuko dut. Nire autoa, ez. Ez kezkatu. Mayren autoan joango gara. Ordubete barru itzuliko gara. Maite zaitut. O, ez. Zure autoa har dezakegu? E, Jake? Bai, Paul? Zer gertatzen da, motel? Espiritismo-saio bat egingo dugu. Zer diozu? May ikusi behar zenuen bart gauean. Heriotzaz inguratuta omen zegoen. "Espiritismorik ez" entzun diot. Ondo irudituko al zaio hau? Inolaz ere ez… …eta horregatik egingo dugu, oraintxe bertan. Eseri, gizona. Munduaren zama bezala sentitzen nuen, nire arima zapaltzen. Jauna! Deabruzko zerbait sumatzen da etxe horretan… …sekula sumatu ez dudan zerbait. Zer esan nahi du horrek, zehazki? Zuzen ez dagoen zerbait dago etxe horretan. Ez esan? -Kaixo, Dave. -Kaixo, Annie. Nor da neska polit hau? Nire laguna, May. Bera eta bere senarra asteburua pasatzera etorri dira. Zer ondo! Atsegin handi-handia da, May andereñoa. Zer moduz Cat? Ondo dago. Azterketa du medikuarenean. Eta zu zer…? Paseatzen, eta emakume politek diotena ezkutuan entzuten. Etxe horretan zuzen ez dagoen zerbait dagoela esaten entzun dizut. Harritzekoa hala ez balitz, iragan horrekin. Etxe horretan Agerkundeen Liburuan baino deabru gehiago egongo dira. Hor gertatutakoa egia al da? Dagmartarrak herritik kanpo bota zituztela? Egia da. Jainkoagatik zin dagit. Familia bat ikusi bainuen han bart gauean. A, bai? Mayk "gaitasunak" ditu. Bai horixe. Joan egin behar dugu, Annie. -Barkatu, Dave. -Ez, ondo da. -Agur. -Adio, Annie. Agur, May andereñoa. Lerro batzuk irakurrita, lotura egingo dugu etxeko zera horrekin. Eseri hor… …begiak itxi… …eta egiten ari garena erreala dela sinesten saiatu. Lagungarria izango da zu ondo kontzentratzea. Hemengo edozein espirituri hitz egiten diogu. Etxe hau bizidunena da. Paul eta Anne dira, eta lotura dute zuen munduarekin. Haien seme Bobby zuekin dago. Bobbyren espiritua sumatu badugu, mesedez, keinu bat egin. Etxe honek ongietorria egiten dio haren espirituari… …eta gurekin bat egiteko eskatzen dio. Eta maitasunez eta gupidaz… …lagunduko diogu hurrengo erresuma zeharkatzen… …eta kentzen… …azala… …bere… …hezurretatik. Zer esan duzu? Ongietorri bat da. Espirituarekin lotura egiten saiatzen ari gara… …gure zirkuluan sartzeko haiei eskatuz. Gurekin bat egiteko eskatzen ari natzaio nire semeari. Nire semea. -Bobby. -Nire semea. Bai. Barkatu. Barkatu. Maite ditugunei egindako bedeinkazio sakratu bat da… …eta hala eskatzen diogu Bobbyri… …usteltzea… …alferrik galdutako haragia bezala. Hau kaka zaharra da! Akabo! -Ez da Bobby. -Zer? Ez da Bobby! Zure mutila hilda dago. Sotoan dago. Bera eta bere putatxoa. Kiskaltzen ari dira hor azpian. Biak. Kiskaltzen, nire familia osoa bezala. Kiskaltzen, izarrak itzali arte. Jode! Paul! Paul! -Lot nazazu! -Erotu egin al zara? Ekarri soka bat edo! Azkar, gizona! Lot nazazu! Zer gertatzen da? Hori al da Dave? Joana dirudi. Agure kaltegabe bat besterik ez da. Oraindik ez dut Harryren autoa ikusten. May, ez kezkatu horregatik. Ziur nago berehala etorriko direla. Ez dut nahi haiek hona etortzea. Gutako inork ez du hemen geratu behar. May… Lagundu! Lagundu! Jacob da! May, dena sinesten dut. Lagundu! Jacob? Zer gertatzen da? Jacob: Kandelak piztu, eta gauza arraroak esaten hasi da… -…aurak edo auskalo… -Aurak? Ez dakit nola ostia deitzen zaien! Begiraiozue! Arrazoi du! Deabru batzuk atera ditut zuek kanpoan zineten artean. Zer gertatu da? Herri hau, horra zer gertatu den. Hau nire etxea da! Hori… …Dagmar da. Zer egingo dugu? Zer? Joateko esan nizuen. Dagmar da! Benetakoa da! Dagmar… …ez duzue horretaz kezkatu behar… Zoaz pikutara! -Gezurtia! -May! Ez dago hilda! Hilda dago. Bera eta etxera ekarri didan putatxo hori. Nire semea ez dago hilda! May! Ez! Jacob? Hitz egizu berarekin, May! Hor egon behar du! Hau nire etxea da. Jakin egin behar zenuten. Jacob, maitea, hor al zaude? Nire ahotsa entzun behar duzu. Kontzentratu egin behar duzu. Nigan pentsa ezazu. Gugan pentsa ezazu. Kaka! Herri honetako jendeari egin zenionaren ondoren? Zer? Nik egin nuenaren ondoren? Putakume zahar horri entzun behar diozu? Jende zintzoa ginen! Herri honek nire familia hil zuen! Leku hau eraikitzerakoan lurretik atera zituzten jainkoei… …sakrifikatu zieten nire familia! Beranduegi izan arte ez zuen inork jakin etxe honen azpian zer zegoen! Jacob! Nire ahotsa entzun behar duzu! Gauza izugarri bat askatu zuten, eta hark familia bat behar du. Maite zaitut. Mesedez, aurre egiozu. Hau nire etxea da. O, ez, ez! Jauna! Jacob! Jacob! May, eziozu begiratu! Alde egin behar dugu! Joan egin behar dugu! Goazen, goazen! Goazen! Annie! Ireki atea, Annie! Laster bukatuko da dena! Ez nago bakarrik, Annie! Ireki atea! Ez! Igo gora! Ama, mesedez, joan! Entzun duzu? Bai. Bobby zen! Arrazoi zenuen! Mugitzen segitu behar dugu! Gure semea zen! Badakit! Entzun diot. Eta joateko esan digu! Zerbait ikusten duzu? Ezer ez. Zoaz. Zoaz. Ez da… Goian daude! Aska nazazu, ostia! Segi! Segi! Lem! -Badago igotzeko beste modurik? -Ez dakit. Lem! Hemendik aterako gara, Annie. Dagmar! Zer arraio gertatzen da? Bi aste daramatzate etxe honetan, eta bizirik daude oraindik. Zergatik? Zerbait berezia dute? Etxeari zenion atxikimenduagatik edonor hiltzeko prest zeunden… …eta utzi egin genizun. Zu hemen egoteari esker, geroztikako sakrifizio bakoitza… …askoz erragoa izan zen. Eskerrak ematen diot hemen gordea duzun haserreari… …baina badakizu zer egin behar den. Badakizu zer egin behar duzun. Egin ezazu, ba. Annie! Hona nire bizilagun berriak. Sartu, sartu. -Zer nahi duzu? -Atzera! Ez da nik zer nahi dudan, etxe honek zer nahi duen baizik. Ez zarete hemendik joango. Hemen geratu, eta atsegin emango diozue ilunpeari. Zergatik joan nahi duzue, zuen umetxoa hemen bakarrik utzirik? Annie, badakizu hemen dagoela. Zuekin ekarri zenuten hona etorri zinetenean. Orain aukera duzue berarekin betiko egoteko. -Izorrai, zaharra! -Paul! Paul, begiraiozu zeure emazteari. Begiraiozu. Bera da zure semea. Badakizu hori dela onena. Eziozu aurre egin. Onartu, eta kitto. Ikusten zer gertatzen den aurre egin nahi diozunean? 30 urtean behin leku madarikatu hau esnatu egiten da… …eta odol berria eskatzen du… …eta gure herriak eman egin behar dio, nahitaez! Ez beldur izan, ama. Hemen nago. Oraindik hemen dago. Annie. Annie. Kaixo, Bobby. ORAINDIK HEMEN GAUDE 1859ko irailak 27 Herriko ehorztetxea eraikitzen hasi dira Zer gertatu zitzaien Aylesburyko behiei? Erne, kristauok! Hitz egigun gure lurren madarikazioaz Aylesburyko jende zintzoak irain egin ote dio Jainkoari? Sute misteriotsua ehorztetxe berrian Dagmar familia desagertu egin da eskandaluaren eta kaosaren artean Boston, Massachussets, 1860ko ekainak 19 Etorkizun oparoa Aylesburyko Hamletentzat Heriotza! Itzuli ote da madarikazioa? 1919 Aylesburyko misterioa argitzen Lehortea! 30 urtean behin Aylesburyn? Miraria! Euria itzuli da Aylesburyko soroetara Gaixotasun misteriotsua Komunistak daude New Englanden? Seinale guztien arabera, bai Zuk edo hurbileko norbaitek ume bat galdu du azken bi hilabeteetan? Pozoia dago Aylesburyn! Zergatik belztu dira Aylesburyko ibaiak? Berrogeialdia! Aylesburyn galdutako familien ahaideak erantzun bila Argitu da ibaia! 1859ko larretxe bat salgai. Familia batentzat egokia. 30 urtez hutsik egon da. 617-555-5434ra deitu. ITZULPENA - AZPITITULUAK: Jon Muñoz
subs_taboo
TABUA Kioto, 1865. Nishi Honganji tenplura joan ondoren… …Shinsen milizia gizonak errekrutatzen ari zen. Hasieran, bere tropa gehienak eskualdeetako "dojo"etatik zetozen. Baina emaitzak ez ziren nahi bezalakoak izan… …eta, harrezkero, banan-banan aukeratzen zituzten gizonak. Hurrengoa! Nor da mutikoa? Hori? Merkatari baten semea. Ez al da espioi bat? Bere maisuak gomendatu digu. Hamano Senzaemon, Shingyioto eskolakoak. Mutikoa laguntzaile izan zuen eskolak bukatu ondoren. Zer jatorria du? Etxigoya familiakoa da; oihal-saltzaileak dira. Hau hirugarren semea da. Nola du izena? Kano Sozaburo. Sojik nahiko lan du. Hemen daukat haren familia-zuhaitza. Etxigoya familia Minokanokoa da. Inabaren zerbitzura aritu zen gerra zibiletan. Kano Utanosuke, bereziki, gerrari aparta izan zen. Haren ondorengoak Etxigora joan ziren, eta Kiotora gero. Klasez aldatu baziren ere… …Kano samurai izena gorde zuten. Begira. Hau azkena da. Tashiro Hyozo du izena. Kurume klanekoa da eta Hokushin Itto eskolakoa. Shinohara gure gizonak gomendatua da. Kano bezala, aurreko borroka guztietan… …garaile izan da. Okitak irabazi du, baina gorriak ikusi ditu. Bi horiek bakarrik dira duin. Zer iruditzen zaizu, Hijikata? Kano eta Tashiro. Ederki. Eta zuri, Ito? Bat nator. Ez dut uste bi horiek epaitu behar ditugunik… …beren kiroltasunagatik bakarrik… …baina zuen jokabideak hori agintzen duenez… Shisentarrek altxamenduak zapaldu behar dituzte. Kano, Tashiro! Kuartel nagusira. Hemen ez dago mendekorik. Hurbilago etorri. Kano, zenbat urte dituzu? Hemezortzi. Hemezortzi? Guri gezurrik ez esan. Zer axola dio? Hara… …bestetan ez du horrela erreakzionatzen. Ez du joera hori izaten. Zure maisuaren laguntzailea izan zara? Hasiberria naiz. Ez, harritu egin nauzu hor kanpoan. Talentua duzu. Zu Tashiro zara? Garai latzak dira hauek. Ordena mantendu behar didazue, kosta ahala kosta. Kano laguntzailetzat hartu nahi nuke. Ederki. Hala da usadioa. Eta Tashiro? Lehenengo Unitatera bidaliko dugu, Okitaren agindura. Haiek heziko dute mutila. Ederki. Bihar, Muto Seijuro, Laugarren Unitatekoa… …hilarazi egingo dute. Haietako batek egin lezake hori. Toshik. Zergatik ez Kanok? JOKABIDE KODEA. Samuraien ohiturei sekula traizio ez egin. Shinshen miliziatik sekula ez desertatu. Sekula ez eskatu dirurik. Liskar zibiletan sekula tartean ez sartu. Arrazoi pertsonalengatik sekula ez borrokatu. Kode hori hausten duenak… …harakiria egin beharko du. Kano. Bai? Bihar goizeko 8etan… …Laugarren Unitateko gizon bati… …Muto Seijirori, erruduna baita dirua eskatzeagatik… …eta mailegu hori miliziaren mailegu gisa itxuratzeagatik… …lepoa moztu behar zaio. Zuk moztuko diozu lepoa. -Ulertu didazu? -Bai. Hori nola egin ez badakizu, galdetu norbaiti. Shinoharak gainbegiratuko du. Ohore handiz. Horrela probatzen dituzte hasiberriak. Zergatik zu? Zergatik ez ni? Haien jokabide kodea ona da. Baina haien gudu-kodea… Kapitain bat guduan erortzen denean… …haren gizonek hilobira jarraitu behar diote. Absurdoa da. Bizi bakar bat ez al da nahikoa? Jauregi inperialeko guduaren ondoren jarri zuten hori. Zergatik sartu zinen armadan? Kano… Ezin duzu lo hartu? Ez baduzu lo egiten, bihar ezingo duzu hilketa egin. Sozaburo. Sozaburo. Hil al duzu inoiz gizonik? Inoiz egin al duzu maitasuna? Inoiz hilko zuen honek norbait. Barkaidazu. Kemena badu. Ez, kemena ez, beste zerbait. Nor dabil hor? Tashiro. Atzo sartu nintzen armadan. Kanori inbidia nion, nirekin batera sartu baita armadan. Ikustera etorri naiz. Exekuzioak ez dira jendearentzat irekiak. Zigortu egingo zaitut. 5 egun atxilotuta. HANDIK 5 EGUNERA. Bukatu da. Zoaz zure unitatera. Barkamena eskatu behar diot norbaiti? Komendadoreari? Nik biharko utziko nuke. Tashiro. Sozaburo. Ziegan zure izena oihukatu dut. Laguntza eske? Ez. Nire benetako maitearen izena aldarrikatu dut. Haserre zaude? Zergatik zaude irribarrez? Nire falta sumatu duzu? Zuregana joango natzaizu gauean. -Ez nauzu gustuko? -Barkatu. Oihu egingo duzu? Edo nik egingo dut zugatik? Ez dut hil nahi zurekin maitasuna egin gabe. Kendu erditik. Horrela bada, Gionera eramango zaitut. -Gion? -Emakumeak nahiago badituzu. Ez ditut emakumeak nahiago. Egon al zara inoiz emakume batekin? Sekreturik ez dago ez zeruan ez lurrean. Denek dena dakite. Hilabete baino lehenago… Zurrumurruak. Kanok ez omen du inoiz emakumerik ezagutu. Gizon batzuk kortejatzen ari zaizkio. Adibidez… Bosgarren Unitateko buruzagia, Takeda kapitaina. Eta Tashiro, armadan berarekin sartu zena. Kanok Tashiro saihesten du. Hala ere, helburu desiratua izatea gustatzen zaio. 18 urterekin, luzea du oraindik ilea. Hori probokazio bat da… …bere xarma miresten duten gizonentzat. Tashiroz errukitu behar dugu. Soji. Zer ari zara? Umeekin jolasean? Bai, arrainak harrapatzen ari zaizkit. Zertarako? Jateko. Soji, zer moduz zabiltza? Gaixorik egon naiz Ikedayako guduaren ondoren. Tashiro eta Kano… O, hori? Ni ez naiz horren zalea. Gizon bat beste bat maitatzen… Sarrerako lehiaketan… …nor izan zen indartsuagoa? Kano Sozaburo. Hijikata. Zertan pentsatzen ari ote zen hona etorrita? Ezertan ez, egia esan. Usaina gustatzen zitzaion. Usaina? Odolaren usaina? Ikedayakoa bitartean, zu guardian zeunden. Galdetu zenuen ea Txoshutarrak Kioto erre nahian ari ote ziren… …enperadorea preso hartu eta haiekin eramateko. Benetan hori galdu nuen? Ez daude erotuta, buru argia dute. Gogo goreneko gizonak biltzen diren lekuan… …egun askoan ilusioez eztabaidan… …azkenean sinetsiko dute… …Shogunak aise bota daitezkeela agintetik. Milizia hori bezain utopikoa da. Halako energia bat dario eta mutil gazteak erakartzen ditu. Ero batek bakarrik igar diezaioke beste ero bati. Eta zu zara taldearen buruzagia. Kano hemen al dago? Borroka egin nahi duzu? Zure gidaritza eskertzen dizut. Nahikoa da. Tashiro. Tashiro, ez eutsi zeure buruari. Oso zabar! Hori al da ezpatari aditu baten saioa? Bukatu da saioa! Sojik arrazoi du. Rashiro Kano baino maila bat beherago dago. Zuek biak borrokatu zaitezte. Bitxia da, gero! Bi horiek… maitaleak dira. Zalantzarik gabe. Berehala… …zurrumurrua: Kano eta Tashiro maitaleak dira. Badator! Milizia badator! Kondo komandantea da! Milizia! Eskerrik asko gu babesteagatik. Sozaburo… …esaiozu Toshiri… Esaiozu komandanteari datorrela nigana. Txoshura joan beharra daukat edo, beharbada, Hiroshimara. Borrokatzera? Ez, haien kontra lekukotasuna ematera. Zertarako balioko digu horrek? Haiek inbaditzeko agindua dugu. Klan guztiek elkartu egin behar dute arrazoi ekonomikoengatik. Zer egingo duzu han? Lekukotasuna eman. Egia esadazu. Toshi… Agintean utziko zaitut. Nor joango da zurekin? lto, Takeda eta Ogata, uste dut. lto? Iritsi denez gero… …egonezina sortu du gizonengan. Zu kanpoan zauden artean, txukun edukiko dut etxea. Entzuna dut… …Sozak… …Kanok maitale bat duela. Ez dut horren berri. Zer axola dio horrek? Kezkatuta al zaude? Ez, baina horrelako gauzak lehenago ere gertatu izan dira. Arazo asko izan genituen iaz, Ikedayakoa bitartean. Bihotzak grinez gainezka. Ez du berriz gertatu behar. Zer ederra! Miliziarekin zaude? Bai. Zer eskolakoa? Lur Garbiko Budista. Ez, ezpatari gisa. Ezpatari gisa? Okitaren eta Hijikataren eskola berekoa naiz… …baina ez naiz oso ona. Izan ere, txar-txarra naiz. Beraz, ez zara monjea? Miliziarekin zaude? Hala da. Mesedez, barkaidazu. A zer aurpegia jarri zuen Kondok! Nor zegoen berarekin? Ez dut hori esateko baimenik. Okita kapitaina. Ez niri kapitain deitu. Zenbat urte zituen? 60 bat. Txantxetan ari al zara? Kondok berak 30 urte baino ez ditu. Hemengo inor ez da hain zaharra. Zure eskola berekoa omen da. Badakit. Inoue Genzaburo da. Laido horrengatik zeure burua hil behar zenuke. Bera da zaharrena, baina 43 edo 44 urte ditu. -60 urte esan duzu. -Barkatu. Berdin dio. Haren errua da. Zaharragoa dirudi. Zein da haren maila? Seigarren Unitateko kapitaina da. Kondo komandantea, Hijikata komandantea, Inoue zaharra… …eta ni neu dojo berekoak gara… …eta Tennenrishin eskolakoak. Batzuen ustez, kontrolatuta omen daukagu milizia. Hori ez da gure asmoa. Ulertzen dizut. Egia da, noski. Ez da ona ezpatarekin. Berarekin borrokatzean, lasai ibili. Zaila izan zitzaion aholku hori betetzea. Zu zara nire erlijioaz galdetu zenidana, ezta? Ezpataz nola entrenatzen zinen galdetu nizun. Ez nekien nor zinen. Barkaidazu. Zuk hala badiozu. "Erlijio txiki!" Orain ez dut zuri erakusteko astirik… …baina laster ariko gara. Eskerrik asko. Orduan, behin… "Erlijio Txiki". Prest? Erakutsiko dizut! Samurai esaten al diote horri? -Nor zarete? -Haien atzetik! Zer gertatu da? Ez dakit. Bi ziren. Susmagarriak. Kemena badute, hona etorrita. Zer esan dute gutaz? "Samurai esaten al diote horri?" Barkaezina! Hori al da dena? Hau ere bai: "Hori da Shinsentarrek egiten dakiten onena?" Gure zaindariek entzun diete, baina gonbidatuak zirela uste zuten. Aspaldi-aspaldi, jendea sartzen ausartzen zen. Orain ordena mantendu behar dugu, ordea… …ezin da inor sartu! Barkatu. Egoki iruditzen zaizun bezala zigortu nazazu. Nire errua da. Inoue kapitainak ez du zerikusirik izan. Kano, ez galdu burua. Egon lasai aginduen zain. Zoaz berriz lanera, konforme? Batek orbain bat zuen kokotsean… …eta 3 izarreko ikur bat. Besteak 25 bat urte zituen. Ikur arraro bat zeukan. Gudurako aizkora gurutzatuak. Gudurako aizkora gurutzatuak? Ez dut hori sekula ikusi. Ez gaude ziur… …baina Higoko doinua sumatu diegu. Higokoak badira, beharbada mendekatu nahiko dituzte… …Ikedayako beren kideak. Galde ezazu. Berehala. Nor ikusi dute dojoan borrokan une horretan? Inoue kapitaina eta Kano Sozaburo. Kanoren esperientziarik ezari burla egin omen diote. lnoue. Toshi. Utziezu zeure laguntzaileei hori egiten. Uzten diet. Baina nik askoz hobeto egiten dut. Eredu izan behar duzu zeure gizonentzat. Hori uste al duzu? Gaur gertatutakoaz zurekin hitz egin nahi dut. Sentitzen dut. Ez, ez da zure errua izan. Baina jakin beharra daukagu… …zertan ote dabiltzan. Zu eta Kano izendatu zaituztet… …kontu hau lehenbailehen konpontzeko. Nik konponduko dut. Bide batez… …zergatik ari zinen Kanorekin borrokan? "Erlijio Txiki"… Nik esan nion Sozaburori Inoue kapitainarekin entrenatzeko. Hori esan zenion? Utzidazu edaria zerbitzatzen. Nire gonbidatua zara. Utz gaitzazu. Hitz egin behar dugu. Zergatik eutsi diozu zeure buruari Inoueren aurkako borrokan? Ez dut hori egin. Ixo! Begira egon natzaizu. Zure borroka guztiak ikusi ditut. Hark ez du inolako aukerarik zure kontra. Ez zinen zu. Horixe ni nintzela. Bere mailagatik da? Ez natzaizu kritikatzen ari. Denok gur egiten diegu. Horrela eusten diote aginpideari. Teorian baizik ez gara berdinak. Horretan bat ez datorrena, joan egin nahi duena… …hilarazi egiten dugu. Yamanamiri horixe gertatu zitzaion joan den udaberrian. Miliziako lehenengo komandanteetako bat izan zen. Bere heriotzaren bezperan… …emakume batek oihu egin zuen Yamanamiren gelan. Oin txikiko emakume bat. Baina haria galtzen ari naiz. Badakizu zergatik… …ari nintzaizun gertu-gertutik begira? Badakizu nola nekien zeure buruari eusten ari zinela? Kano… Ba al dakizu zergatik? Zergatik? Bizia emango nuke… …urretxindorraren kantuarekin esnatzeagatik… …gaua zure besartean igaro ondoren. Sozaburo, gauzatu ezazu nire ametsa! Baten bat sar liteke. Ez didate traba egingo. Ez esan Tashirori. Beraz, egia da. Maitaleak zarete. Yamazaki, berririk baduzu? Oraindik hemen al zaude, Inoue kapitaina? Ikurren berririk ez? Astia behar da. Esan diot alferrik zela hemen geratzea… …baina ez da joango. Gizonak jarri ditugu herri osoan zehar… …eta jakinarazi dugu haien bila gabiltzala. Inoue kapitaina, ezin zara ibili… …Sozaburorekin herrian barrena. Ikurrak al dira aztarna bakarrak… …bi gizon horiek aurkitzeko? Ez. Higoko doinua zuten. Egunean bitan, Ogawako tabernara joaten dira… …eskuineko aldean, zubitik gertu. Mesedez, jauna. Hurbil naiteke? Garaiz etorri zara. Zoaz haien atzetik. Zu nora zoaz, ba? Ederki. Gionen kontatuko dizut. Norbaiten zain zaude? Bai, laguntzaile baten zain. Hemendik. Zer egingo dugu? Tabernara joan. Orain? Ez al genuke itxaron behar gehiago jakin arte? Inoiz ez da itxaron behar belar txarrak kentzeko. Nire sorterrian mapatxeak gauez harrapatzen dira. Errotik suntsitzen dituzte haien zuloak. Jakina. Zer egiten dute azeriek? Hinoko tenpluan gordeleku bat dago. Han bizi diren azeriak… …oso bizkorrak dira. Sakea erosten dutenean… …ordaindu egiten dute. -Hostoekin? -Ez. Distira galdutako txanponekin. Oso bizkorrak dira. Hijikata komandantearen familiak lorezain bat zeukan. Genzaburo zuen izena. Patatak landatzen zituen. Herrikoek Patata Gen deitzen zioten. Ondoko herriko umeek… …ibaia igeri zeharkatu, eta patatak lapurtzen zizkioten. Hil zenean… …hosto handi-handiz estalita joan ziren haren hiletara. Jendeak uste zuen ibaiko espirituak zirela. Baina nik ez. Zergatik ez? Haien artean… …ume haien guztien artean Hijikata ezagutu nuelako. Ni naiz, Soji. Zer ari zara horrela jantzita? Ez da nire aukera izan. Zure errua da. Nire errua? Zuk bultzatu duzu Inoue kapitaina neurri desesperatuak hartzera. Desesperatuak? Bai. Kano Sozaburorekin joan da Ogawako tabernara… …Higoko gizonen biltokira. Hiltzeko prest dago. Ez du batere aukerarik. Badakizu nolakoa den. Bere hutsegitea konpondu nahi zuen. Ergel hori! Bidali errefortzuak berehala. Ni berehala joango naiz beste tropa batzuekin. Teilapean borrokatzen zarenean, ezpata trabatu behar duzu. Zer esan nahi duzu? Bi eskuak elkartuta, horniduratik gertu. Ez apuntatu inoiz eskura. Sabaian edo atean jo dezakezu eta. -Egin al duzu hori? -Horrela? Horniduratik gertu? Erasotzeko une egokiaren zain egon behar duzu. Huts egiten baduzu, hasi berriz. Errazagoa da esaten egiten baino. Ireki! Miaketa ofiziala. Banengoen ba. Atzetik etorri zaizkigu. Zenbat dira? Ez da ondo ikusten… …baina bi direla uste dut. Bi? Zoaz besteengana. Ni berehala joango naiz. Ez digute bi gizonekin bakarrik erasoko. Hamar izango dira, gutxienez. Zer dugu? Itxaron, banoa. Shinsen milizia! Bidea erakutsiko dizuet. Kendu erditik! Hemendik. Zatozte. Hemendik, mesedez. Hemen. Ikusten? Ez dago inor. -Bero daude. -Zer? Oker egongo zara. Goazen atzeko atetik. Atzealdea ibai ondoan dago. Andrea. -Jaitsi egingo gara. -Jaitsi? Emaizkidazu 5 farol eta eskailera bat. Zer egin nahi duzu 5 farolekin? Orain ulertzen dizut. Ez dago gaizki, ezta? Begiratu hor behera. Norbait ikusten duzu? Ez dago inor. Banoa, ba. Hanka hautsi dut. Nor dago hor? Shinshen miliziaren izenean. Kano! Eutsi. Suspertu zara, Sozaburo. Azkenean. Kezkatuta nengoen. Orain hobeto nago. Zu ondo al zaude? Urte hartako abenduaren 22an… …Kondo komandantea Hiroshimatik itzuli zen. Gau hartan haren omenezko bankete bat egin zen. Oso goxoa. Kiotoko sakea da onena. Txoshu klana itxurak egiten ari da… …eta ez zaio leial enperadoreari eta Shogunei. Baina egitarau sekretu bat dute. Borrokarako armatzen ari dira. Shoguna ahulegia da. Orain eraso behar lukete… …haiek zanpatu, haien lurrak menderatu… …beranduegi izan baino lehen. Baina Kondo komandantea… …iaz… …Txoshutarrak kausa isolazionistaren alde aritu ziren… …eta atzerritar inbaditzailearen aurka borrokatu ziren. Abertzale guztiek laudatu zuten haien kemena. Isolazionismoaren alde zaude? Bai, noski. Orduan, toleranteagoa izan behar zenuke haiekin. Atzerriko kanoiek… …eragin handiagoa dute kostaldean. Txoshutarren bateriak suntsituta geratu ziren. Benetan uste duzu… …shogunek hilzorian dagoen klan bat suntsitu behar duela? Hori ez da samuraiaren jokabidea. Samuraiaren jokabidea… Hori beraren azpitik dagoela esan nahi duzu? Bai. Benetako samuraiaren ezaugarria… …pazientziaren sena da. Edo, garbiago esateko, errukia. Badakit zer esan nahi duzun. Horixe jakingo duzula. Gure bidaiak aurrera egin ahala… …gero eta gehiago ulertzen zenidan. Hijikata… Ziurtatzen dizut, Hijikata… Zer? Ba… Kondo komandanteak… …Txoshutarren egoera penagarria zenbat eta gehiago ikusi… …orduan eta gehiago aldatzen zuela bere iritzia. Uste dut gure komandanteak bakarrik… …berrezar dezakeela ordena… …Kiotok bizi duen nahasmenean. Egia al da hori? Zer iritzi duzu zuk kontu horretaz? Ez zait batere interesatzen. Barkatu. Pozten naiz zu berriz ikusteaz. Gaixorik zeundela uste nuen. Lotsa ematen zidan zure aurrean agertzeak… …baina iritziz aldatu dut. Esan al dizute? Nolabait, bai. Barkamena eskatzen dizut nire baldarkeriagatik… …zaurituak eta hildakoak eragin baititu. Nola zauritu zinen zu? Eskailera batetik erorita. Zer moduz dago Kano? Kalterik izan al du aurpegi polit horretan? Zergatik ari zinen bera entrenatzen? Joera hori izan al duzu zuk ere? Ez noski, baina… Baina…? Hasia naiz ulertzen… …zergatik aztoratzen diren gizon batzuk. Sozaburo… Inoiz ez nuke hori egingo. Sozaburo, hainbeste maite duzu Tashiro? Zer ba? Nirekin zaudenean ere… …berarekin zaude nolabait. Uztazu. Ezin dut. Helduta zauzka oraindik? Egia esan, ez. Orduan, zergatik? Hilko zaitut. Ez, zu ez. Komandantea, Yamazaki da. Hain premiazkoa al da? Gure gizonetako bat hil dute. Banoa. Hementxe. Aurkitu duenak uniformea ezagutu du. Epaileak jakinarazi digu. Nor zen? Ikustera joango naiz. Hamargarren Unitatekoa da. Yuzawa Tojiro zuen izena. Zauri hilgarriak bizkarrean eta sabelean. Yuzawa? Nonbaitetik ezaguna izango dut. -Eta hiltzailea? -Inork ez daki nor den. Satsumatar bat edo Tosatar bat izan ote zitekeela uste genuen… …baina lekuko bat egon zen. Aise igartzen zaie. Eta ez da haietako bat izan. Nor izan da, ba? Gutako bat, ustez. Yuzawak ba ote zuen etsairik gure artean? Ikertuko dut. Joera hori ote zuen? Zer joera? Gizonak maitatzea. Ohiko jokabidea da hori… …bere sorterrian. Baina bere itxuragatik… Oraindik ezer ez. Sentitzen dut. Berandutzen ari zaigu. Joan egin beharko dugu. Tea ekarriko dizuet. Kano Sozaburo… Sozaburo? Gure gizonetako baten maitalea al da? Nori buruz ari zara? Inouez gainera, noski. Hijikata, konpon ezazu kontu hau. Hau konpondu? Mutila hil? Ez al duzu errukirik? Kondo, ez zara mutikoaz maiteminduta egongo, ezta? Toshi, ez didazu ulertu. Ez dut mutikoa hiltzea esan. Hitz egizu Yamazakirekin… …eta bultza dezala Sozaburo emakumeekin harremanak izatera. Hori besterik ez naiz esaten ari. Zergatik ditu oraindik motots horiek? Ez al da mototsak mozteko bezain heldua? Ahaleginak egingo ditut. Zergatik gara biok hain bihozberak Sozaburorekin? Geishen auzora eraman? Hori da. Zer dirurekin, ordea? Miliziak ez du inolaz ere hori ordaintzeko dirurik. Berari familiak ordaindu beharko dio. Hau zuretzat da. Kano. Yamazaki sarjentua. Ari al zara sendatzen? Maskara jantzi dezakezu? -Bai. -Pozten naiz hori entzuteaz. Zurrutean egingo al dugu hori ospatzeko? Joan nahi al duzu Shimabarara gaur gauean? Ez, ni… Ez izan hain zorrotza. Baduzu pixka bat dibertitzeko garaia. On egingo dizu. Gaur gauean lanpetuta egongo naiz. Norekin? Eta bihar? Ez, ni… Kano! Uko egin die nire eskaintza guztiei. Guztiei? -Dibertigarria da. -Zer ba? Sozaburok usteko du bere atzetik zabiltzala. Ez dut halako asmorik. Pazientzia izan. Ez dut zalantzarik bera eta Tashiro maitaleak direla. Eta askok kortejatu dute: Yuzawak, Takedak… …Yomo Gunpeik. Eta gehiagok. Zu gauza bera saiatzen ari zarela pentsatzeak nahigabetu egingo du. Bihozberatasunez zureganatu ezazu bere konfiantza. Ume bat da oraindik. Hori ez da aitzakia. Kano! Lanpetuta nago. Itxaroten dutenek gauza guztiak lortzen dituzte. Handik hilabetera… -Yuzawa… -Bai. Zer? Kortejatu egin ninduen. Beraz, joera hori zuen berak ere. Eta baietz esan zenion? Sekula ez. Ez, noski. Norekin dituzu harremanak? Inorekin ez. Ez zaude inorekin harremanetan? Nik neuk ez dut zalantzarik… …Sozaburo eta Tashiro maitaleak direla. Zu maite zaitut. Nahasita zaude, ez naiz asmo horrekin ari. Ez natzaizu era horretako proposamenak egiten ari. Emakume batekin egotearen plazerra erakutsi baizik ez dizut egin nahi. Eta hori da, baita ere, Hijikataren nahia. Zure etorkizunerako. Ba al dut etorkizunik? Ez al duzu horretan pentsatzen? Gizon aberats baten semea… …zergatik sartzen da milizian? Hiltzeko eskubidea izateko. Kano, zatoz Shimabarara gaur gauean. Takeda kapitainak ere bai. Hark ere kortejatu egin zaitu? Ez nazazu haiekin nahasi. Hijikata komandantea, bertan behera utziko dut. Miliziaren zeregintzat har ezazu. Baina… Zorionekoa zu! Yamazaki sarjentua… Shimabara eramango nauzu? Gaur gauean libre nago. Benetan? Baldintza batekin, ordea. Garbi gera bedi nesketara goazela. Badakit. Gaua arte, ba. Bai. Ez, ez… Zer? Ezer ez. Neska goxo eta jator bat. Badaukat zuk behar duzuna. Ez, onena nahi dut. Onena? Oshikojiko Etxigoyatarren seme bat da. -Bera? -Ezagutzen duzu? Izenez. Shimabarako neskarik onena bereiziko diot. Jakina. Etxigoyaren semearentzat bai, baina samuraiarentzat, ez. Ez, noski. Bi gauzak elkartuta daude. Eta zuretzat, Yamazaki? Inor ez. Laguntzaile gisa bakarrik nator. Sakea edango dut beste gela batean. Nahi duzun bezala. Uhala puskatu zaizu? Jarri oina hemen. Ibil zaitezke? Gutxi gorabehera. Deituko al diot palankin bati? Ez, ez… Palankina! Shimabarako Watxigaiyara. Berehala itzuliko naiz. Mila esker. Sartu. Zuen zain gaude. Hemendik. Hemen da. Non dago Omatsu? Tea ekarriko dizut. Tea, ez, sakea. Entzun. Esan diot zure nagusiari. Kano Sozaburo, Nishirekin dagoena… …gizonekin egona da, baina sekula ez emakume batekin. Gaurkoa lehen aldia du. Kasu zaila da. Ahalegin guztiak egin itzazu dena ondo ateratzeko. Ni ez naiz geratuko. Eskaria ulertu dizut. Kano Sozaburo itzuli al da gaur goizean? Duela pare bat ordu. Yamazaki sarjentua, hondamen hutsa izan da. Zalaparta handia atera du. Zutaz galdezka aritu da etengabe… …eta ez du neskekin hitz egin nahi izan. Lasaitu dugu azkenean eta ohean sartu dugu. Ezer egin gabe joan da, ordea. Barkatu. Zurekin oheratu nahi zuela uste dut. Penagarria. Gaur gauean zergatik ez zara berarekin oheratzen? Burutik jota zaude! Txantxetan ari nintzen. Zatoz berriz gugana, eta ahaztu ezazu hau. Ez, gaur berandu arte ariko naiz lanean. Oker zaude! Miliziakoa naiz! Kapitainei eskatu diet… …daga nork galdu zuen iker dezatela. Ez da nirea. Zurea balitz, ni ez nengoke hemen. Gaur goizean esan didatenez, Tashiro Hyozok… …ez zeraman daga ezpatarekin. Tashiro Hyozo? Noski… Estualdi izugarri batean zaude. Sozaburo lapurtu diozula usteko du. Aurkari gisa ikusten zaitu. Gizonen arteko zeloak gauza izugarria dira. Batez ere, Tashiro bere lehen maitalea izan zelako. Zu berari maitalea lapurtzen ausartu zara. Nik ez diot inori inor lapurtu. Badakit. Tashiro infanteriako soldadua zen, ezta? Ezta hori ere. Baserritar baten morroia zen. Jokabide horiek han hartuko zituen, beharbada. Gizonen maitasunak ezin du samuraia desegin. Bera izango da Yuzawaren hiltzailea. Hura errukitzeko tentazioa du batek… …baina ezin dugu hau kontuan hartu gabe utzi. Hil dezagun. Halakoxe eromen batek hartua dauka. Auskalo zer arazo ekarriko lizkigukeen. Batzuk horretaz baliatuko lirateke… …gure artean zatiketak sortzeko. Hijikata, sekretuan gorde behar dugu hau. Nork hilko du, ordea? Kano Sozaburok. Hori… …krudel samarra da. Bakarrik moldatuko al da? Tashiro mailakidea du. Bai, moldatuko da. Ni ez nago hain ziur. Bera hilik suerta daiteke. Zoazte begirale gisa. Okita eta zu. Horrek nahikoa izan behar luke. Ni? A zer erantzukizuna! Nik? Tashiro hil? Saiatuko naiz. Zer sentitzen ariko da orain? Bakarrik egongo zara. Gu urrutitik egongo gara begira. Baina okerren bat baldin badago, ezingo gara tartean sartu. Begiratu besterik ezin dugu egin. Ulertzen? Kano. Zergatik dituzu motots horiek? Ez dut arrazoi berezirik. Moztu itzazu. Utzidazu pixka batean edukitzen. Zergatik? Promesa bat egin nuelako. Hau leku ona da. Zergatik Kano Sozaburo? Kondok erabaki zuen hori. Zergatik? Ez dakit. Ez ote dago berataz maiteminduta? Bera ez da horrelakoa. Zuk ondo ezagutzen duzu. Baina hala ere… Hala ere, zer? Ez dio besteei bezala begiratzen. Zuk ere ez. Ni eta Sozaburo? Soji, Sozaburoren zeloak dituzu? Kondok eta zuk hezi ninduzuten. Ez dut zelorik. Zer zabiltzate zuek biak? Zer esan nahi duzu? Aipatu gabeko akordio bat dago… …inor zuen artean ez sartzeko. Miliziaren espiritua. Norbait tartean sartzen bada… …edo Kondok lagun bat egiten badu… …zuk errotik mozten duzu hori. Soji, ixo! Liburu on bat irakurri berria dut. Medikuak atseden hartzeko esan zidan… …eta, beraz, "Euriaren eta ilargiaren ipuina" irakurri dut. Horko ipuin batean bi gizonen arteko promesa kontatzen du. Kontatzen du nola jakintsu batek… …bidaiatzen ari zela gaixotutako samurai bat zaintzen duen. Gero, elkarrengana hurbiltzen dira… …eta betiko adiskidetasuna zin egiten diote elkarri. Baina samuraiak… …bere taldera itzuli behar du. Beraz, alde egiten du… …eta hurrengo urteko irailaren 9an itzuliko dela hitzematen dio. Denbora aurrera doa. Krisantemoen sasoia iritsi da. Irailaren 9ko goizean… …jakintsuak eta haren amak loreak, sakea eta arraina prestatzen dute. Baina samuraia ez da agertzen. Jakintsuaren ama saiatzen da semea goxatzen, alferrik. Etxetik irteten da. Ilargia mendien atzean dago. Ilun-iluna dago dena. Etxeratzeko zorian dagoenean… …gizon bat ikusten du itzaletan. Samuraia iritsi da. Etxera eramaten du. Samuraiak goibel dirudi, harrigarriro. Ez du ez jan ez edan nahi. Bat-batean esaten dio… …ez dela jadanik mundu honetakoa. Etxerako bidean, preso hartzen dute. Ezin du ihes egin. Beraz, bere burua hiltzen du eta bere promesa bete. Haren espiritua haizeak eraman zuen. Oso polita. Bai. Eta hau da ipuinaren erakutsia: Bazter ezazu txoriburu jendea… …eta inguratu zaitez lagunduko dizuten adiskideez. Nire ustez, ipuineko bi gizonak… …maiteminduta zeuden. Bestela, zergatik bere burua hil… …bere hitzari eusteko? Izenburuak berak ere hori iradokitzen du. Ez… Zer gertatzen da? Ezer ez. Soji, ez ote zaude zu Sozaburoz maiteminduta? Zer? Badakizu ez naizela horrelakoa. Bai, baina… Zergatik irakurtzen dituzu horrelako liburuak? Eta zergatik pentsatu duzu hori guztia? Nik ez diot jende horri ulertzen. Gorroto diot. Gorroto diet Tashirori eta Sozaburori. Ezin ditut jasan. Haien ahotsen soinuak hotzikara ematen dit. Baina atsegin ditut historia ederrak. Zuri ez, Hijikata? Hor daude. Traizioa egin didazu! Zuk hil zenuen Yuzawa… …eta Yamazaki sarjentuari eraso. Arauek diotenez, hil egin behar duzu. Zer froga dituzu? Ez ote gaude oker? Sozaburo, zuk hil zenuen Yuzawa. Daga lapurtu zenidan ni tartean sartzeko. Barkaidazu. Zer esan du? Ez diot entzun. Tashiro zeharo harrituta zegoen. Zer esan ote dio Sozaburok? Entzun izan bagenio ere, ez genion ulertuko. Maitaleen arteko hitzak izango dira, beharbada. Gauza bat ahaztu zait. Itzuli beharra daukat. Soji… Zuk ez zenuen Sozaburo maite… …baina berak maite zintuen zu. Deabrua! Okita Soji! Sozaburo ederregia zen. Gizonak berataz baliatzen ziren. Gaizkiak hartua zegoen. ITZULPENA - AZPITITULUAK: Jon Muñoz
subs_waltz-with-bashir
"WALTZ WITH BASHIR\nAzpitituluak Euskaraz\n0B\n00:01:06,000 --> Euskaratzailea: Joxe Aranzabal\nHant(...TRUNCATED)
subs_exterritorial
"Hor, amatxo!\n- Begira, hor!\n- Pasa niri!\nEskerrik asko.\nEskerrik asko.\nNola deitzen zaie\npata(...TRUNCATED)
subs_resident-evil-someone-s-little-girl
"Elezaharrak dioenez,\nhura Ilunpekoek idatzi omen zuten.\nNecronomicon ex Mortis.\n\"Hildakoen libu(...TRUNCATED)
subs_the-monuments-men
"Benetako gertaeretan oinarrituta\nClaude.\nJarri arropa hau.\nGante, Belgika\nHartu itzazu\nbigarre(...TRUNCATED)
subs_xingu
"Azpitituluak GUTXI GORA-BEHERA BENETAKO\nGERTAKARIETAN OINARRITUA\n26 urte nituen...\nmunduan toki\(...TRUNCATED)
subs_the-witcher-what-i-love-i-do-not-carry
"- Ez duzu hori jan behar, ezta?\n- Oso gose naiz.\n- Baina ez hainbeste.\n- Ondo, hori nazkagarria (...TRUNCATED)
End of preview. Expand in Data Studio
README.md exists but content is empty.
Downloads last month
20